InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurverschijnselen > Bolshaya Udina, potentieel gevaarlijke vulkaan in Rusland

Bolshaya Udina, potentieel gevaarlijke vulkaan in Rusland

Bolshaya Udina, potentieel gevaarlijke vulkaan in Rusland In het uiterste oosten van Rusland bevindt zich een complex van vulkanen op het Russische schiereiland Kamtsjatka. Een van deze vulkanen is de Bolshaya Udina, een bijna 3.000 meter hoge berg die tot 2017 als vulkanisch inactief werd beschouwd. Onderzoek dat in de periode 1999-2017 is gedaan bracht geen seismische bijzonderheden aan het licht. Slechts 100 zwakke ondergrondse trillingen werden gemeten. Maar een internationaal team van wetenschappers heeft eind 2017 in twee maanden tijd maar liefst 559 seismische schokken, aardbevingen, geregistreerd wat doet vermoeden dat de vulkaan aan het ontwaken is uit een eeuwenlange periode van inactiviteit. En dat kan volgens geofysicus Ivan Kulakov, verbonden aan het Russische Trofimuk Institute of Petroleum Geology and Geophysics wel eens rampzalig uitpakken.

Vulkaan Bolshaya Udina onstaan door platentektoniek

De vulkanische bergketen waartoe Bolshaya Udina tot behoort is gelegen op Kamtsjatka, een groot schiereiland met een lengte van 1.250 km en een breedte van ongeveer 450 kilometer, iets groter dan Zweden. Richting het zuiden strekt het schiereiland zich uit door middel van eilanden in de richting van Japan. Aan de oostkant van Kamtsjatka is de Koerilentrog te vinden, een langgerekte diepte die zich langs Kamtsjatka uitstrekt tot aan Japan en een diepte heeft tot 10.542 meter. Daarmee is het een van de diepste punten op aarde. Juist in zo'n trog duikt de ene tektonische plaat in de andere. Door subductie verdwijnt de zwaardere aardplaat onder de andere. Door deze actieve platentektoniek ontstaat er op dat punt een depressie die zich uit in een zeediepte. De aardplaat die zich subducerend onder de andere plaat schuift bevat waterrijk gesteente, verzadigd met oceaanwater. Hierdoor heeft het gesteente een lagere smelttemperatuur zodat er magma gevormd wordt wanneer de plaat in de diepte der aarde verdwijnt. Uiteindelijk zal het gevormde magma zich ophopen in reservoirs op de plaatsen achter de plaatgrens. Hieruit ontstaan na verloop van vele duizenden jaren vulkanen zoals de Bolshaya Udina omdat het magma een weg naar buiten zoekt door opgebouwde onderaardse druk.

Bron: NASAJPLNIMA, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: NASAJPLNIMA, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Onderdeel van de Ring of Fire

Het schiereiland Kamtsjatka, en dus Bolshaya Udina, bevindt zich in de zogenaamde 'Ring of Fire' of 'De Ring van Vuur', een hoefijzervormig gebied rondom de Grote Oceaan, veroorzaakt door zulke subductiezones, die het gevolg zijn van platentektoniek. Omdat het gebied, dat loopt van Nieuw-Zeeland richting Alaska en weer terug naar Zuid-Amerika, geologisch enorm actief is, vinden er met hoge frequentie aardbevingen en vulkaanuitbarstingen plaats. De meeste aardbevingen zijn van een relatief lage magnitude (de sterkte die wordt gedefinieerd aan de hand van de Schaal van Richter), maar een paar keer per jaar wordt het gebied opgeschrikt door (een serie) aardbevingen die verwoestingen van verschillende gradaties aanrichten. Een voorbeeld uit de recente geschiedenis is de aardbeving met de daarop volgende verwoestende tsunami, een monstervloedgolf, nabij Sumatra waarbij ruim 200.000 mensen het leven verloren.

Bolshaya Udina kan een pyroclastiche stroom veroorzaken

Het wekt dan ook geen verbazing dat de vulkaan Bolshaya Udina anno 2019 een behoorlijke mate van activiteit vertoont. Bolshaya Udina is een zogenaamde stratovulkaan, een hoge kegelvormige berg opgebouwd uit diverse lagen van gestold gesteente genaamd lava. De lavastromen van een stratovulkaan zullen door de viskeuze samenstelling ervan, siliciumdioxide, niet op grote afstand van de vulkaan reiken. Daarentegen is een kenmerk van stratovulkaan wel dat er flinke aswolken en de gevreesde pyroclastische stromen kunnen ontstaan. Vooral deze laatste kan in zeer korte tijd veel verwoestingen aanrichten. De inwoners van Pompeii in Italië werden volledig verrast na de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Chr. door een pyroclastische stroom. Iets wat ook daar in de toekomst weer kan gebeuren wanneer de supervulkaan Campi Flegrei bij Napels en zijn dichtbijgelegen zusje Vesuvius weer actief worden.

Bron: ISS Expedition 38 crew, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: ISS Expedition 38 crew, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Wereldwijde gevolgen van een uitbarsting

Volgens de eerder genoemde geofysicus Ivan Kulakov kan de uitbarsting van een vulkaan die lange tijd stilligt, zoals Bolshaya Udina, rampzalig zijn. Een catastrofe zoals hij het zelf heeft genoemd. De dan vele tonnen aan uitgespuugde gloeiend hete assen kunnen zich dan ver verspreiden, niet alleen alleen in de wijde omtrek, maar ook grote gebieden verspreid over de planeet kunnen gebukt gaan onder de gevolgen van de uitbarsting van Bolshaya Udina. Kulakov verklaarde dat Bolshaya Udina waarschijnlijk gevoed wordt door de Tolud Zone, een gebied ten zuiden van de vulkaan onder de aardkorst dat constant magma aangevoerd krijgt. Hij zegt dat is ontdekt dat Bolshaya Udina verbonden is met een andere vulkaan, de Bezymianny, welke in 1956 een dramatische uitbarsting kende.

Anno 2019 grote kans op vulkaanuitbarsting op Kamtsjatka

Ondanks dat Bolshaya Udina moeilijk te monitoren is, is de kans dat de vulkaan binnen afzienbare tijd uitbarst ongeveer 50% volgens Kulakov. En dat kan anno 2019 ieder moment gebeuren volgens hem. Vooral de dorpjes in de nabijheid van de vulkaan worden ernstig bedreigd. Hij hoopt dat de energie van de vulkaan verdeeld wordt uitgespuugd over een periode van maanden of dat er geen uitbarsting volgt, maar dat is onwaarschijnlijk. Gebeurtenissen zoals een aardbeving of een vulkaanuitbarsting laten zich gewoon eenvoudigweg niet voorspellen.

Lees verder

© 2019 Writeright, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gevaarlijke Russische vulkaan: Avatsja-Korjakski, KamtsjatkaGevaarlijke Russische vulkaan: Avatsja-Korjakski, KamtsjatkaDe Russische vulkaan Avatsja-Korjakski in Kamtsjatka behoort tot de 16 meest gevaarlijkste vulkanen ter wereld volgens h…
Gevaarlijke vulkaan Unzen Nagasaki JapanDe Japanse vulkaan Unzen, in het zuiden van Japan, is een gevaarlijke vulkaan. De Japanse vulkaan staat op de lijst van…
De gevolgen van een vulkaanuitbarsting voor de wereldDe gevolgen van een vulkaanuitbarsting voor de wereldEen vulkaanuitbarsting behoort tot één van de meest spectaculaire en fascinerende natuurverschijnsels die er op de aarde…
Supervulkaan Taupo Nieuw ZeelandDe Nieuw Zeelandse supervulkaan Taupo laatste super eruptie was zo krachtig, verwoestend en gewelddadig dat het vermoede…
Hoe gevaarlijk is de Mexicaanse vulkaan Colima?Hoe gevaarlijk is deze Mexicaanse vulkaan Colima met zijn twee toppen en kraters? Hoe explosief was de laatste vulkaanui…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kuhnmi, Flickr (CC BY-2.0/bewerkt)
  • https://www.independent.co.uk/news/world/asia/volcano-russia-bolshaya-udina-eruption-kamchatka-peninsula-science-a8950231.html
  • https://www.rt.com/russia/461183-bolshaya-udina-volcano-awakens/
  • https://www.ad.nl/buitenland/uitgedoofde-russische-vulkaan-lijkt-te-ontwaken-br~a608775e/
  • https://en.m.wikipedia.org/wiki/Udina
  • https://www.cnn.com/2019/06/07/europe/russia-volcano-scli-intl-scn/index.html
  • Afbeelding bron 1: NASAJPLNIMA, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: ISS Expedition 38 crew, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Bolshaya Udina, potentieel gevaarlijke vulkaan in Rusland"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Writeright
Laatste update: 27-06-2019
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!