Vulkaan White Island Nieuw-Zeeland: mooi maar verraderlijk

Vulkaan White Island Nieuw-Zeeland: mooi maar verraderlijk Ten noorden van het Noordereiland van Nieuw-Zeeland, in de Bay of Plenty, ligt het vulkaaneiland White Island. Deze actieve stratovulkaan, die zich grotendeels onder water bevindt, is de bekendste vulkaan van Nieuw-Zeeland. Het is daarbij ook een van de meest gevaarlijke, aangezien bezoekers van White Island zich altijd bevinden op de top van de actieve vulkaan, gezien zijn positie midden in de zee. Wanneer de vulkaan dan plots actief wordt zijn de gevolgen dan ook catastrofaal. Begin 20e eeuw, maar ook in de recente geschiedenis, zijn er slachtoffers gevallen toen de vulkaan White Island plots uitbarstte. Toch is de omgeving van White Island prachtig en dit trekt vele toeristen en waaghalzen, die het natuurschoon graag van dichtbij willen bekijken. White Island wordt ook wel Whakaari genoemd, wat in het Maori, de oorspronkelijke taal van Nieuw-Zeeland, zoiets betekent als 'dramatische vulkaan'.

Ontwikkeling White Island tot vulkaan Whakaari

Vulkaan White Island oftewel Whakaari bevindt zich op 48 kilometer ten noorden van het Noordereiland van Nieuw-Zeeland in de Bay of Plenty. De vulkaan heeft zich in de afgelopen 150.000 jaar gevormd door continu vulkanische activiteit. Het conisch gevormde White Island heeft zich, net als bijvoorbeeld vulkaan Anak Krakatau in Indonesië, dusdanig ontwikkeld dat deze langzaam boven het wateroppervlak uitsteeg en zodoende de typering vulkaaneiland kreeg.

White Island is een erg actieve vulkaan. Ontdekkingsreiziger James Cook, die het eiland ook zijn naam gaf, maakte in 1769 al melding van continu ontsnappende vulkanische gassen, en de vulkaan is daar in de honderden jaren erna nauwelijks mee gestopt. Tussen 1975 en 2000 is er een continu verhoogde eruptieve activiteit geweest waarmee White Island recordhouder is met de langst aanhoudende vulkaanuitbarsting. De naam Whakaari wordt met overtuiging gedragen!

Prachtige omgeving in trek bij toeristen

Het zichtbare gedeelte van White Island strekt zich uit tot de relatief lage hoogte van 321 meter ten opzichte van de omringende zee. Dat lijkt niet veel, maar de basis van de vulkaan ligt 1.600 meter lager op de bodem van de zee. Het ronde vulkaaneiland meet ongeveer 2 kilometer in doorsnede waardoor beschutting vinden tegen een uitbarsting onmogelijk is, wanneer je je op het eiland bevindt. Toch is de omgeving zeer aantrekkelijk voor toeristen. Het eiland heeft veel weg van het maanlandschap en is dynamisch genoeg om aan constante verandering onderhevig te zijn. Dit komt omdat het kratermeer van diepte en temperatuur verandert, buiten de erupties om. Op White Island zijn overblijfselen van een zwavelfabriek uit begin 20e eeuw te vinden. Exploitatie van de mijn werd in 1933 definitief stopgezet toen alle mijnwerkers de vulkaan verlieten. De omgeving van Whakaari is prachtig met een mooi uitzicht op de Bay of Plenty.

Bron: Kimberley Collins, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Bron: Kimberley Collins, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Platentektoniek

White Island maakt deel uit van het vulkanisch gebied Taupo, een van de meest actieve vulkanische regio's ter wereld. Dit komt omdat hier de Pacifische en de Indisch-Australische tektonische platen elkaar ontmoeten, waarbij de aardkorst in de aardmantel wordt geduwd en tot magma wordt gesmolten. Om de tweeduizend jaar bereikt het magma de oppervlakte. Dit resulteerde in 186 n.Chr. tot de Taupomeer-eruptie, vernoemd naar het Taupomeer dat is ontstaan na een eruptie van de Taupovulkaan, een toenmalige supervulkaan die uitbarstte met de maximale intensiteit in de klasse van de 'vulkanische explosiviteitsindex': met een waarde van 8 oftewel mega-kolossaal en honderd keer krachtiger dan de verwoestende eruptie van de vulkaan Mount Pinatubo in 1991 (de krachtigste uitbarsting van de 20e eeuw). White Island en omgeving wordt daarom altijd in de gaten gehouden door geologen en vulkanologen van het Geonet Project. Via verschillende apparatuur worden gegevens verzameld om de vulkanische activiteit te monitoren. White Island is vrijwel altijd in een staat van verhoogde activiteit, maar dat gaat meestal niet verder dan het uitstoten van gloeiendhete gassen via fumarolen. Dit zijn openingen in de aardkorst in de nabijheid van vulkanen.

De eruptie van december 2019 / Bron: GNS Science, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)De eruptie van december 2019 / Bron: GNS Science, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Eruptie White Island dodelijk voor bezoekers vulkaan

1914: Mijnwerkers

Tot dusver, anno 2019, heeft White Island naar bekend twee keer menselijke slachtoffers geëist. De eerste keer was in september 1914 toen mijnwerkers op het vulkaaneiland bedolven raakten onder een modderstroom. Bij een eruptie stortte de kraterwand van White Island in en dat voorval doodde tien mensen die daar bezig waren met het mijnen van zwavel. De mijnwerkers zijn nooit meer gevonden, de enige overlevende was een kat die deel uitmaakte van de groep.

2019: Toeristen

Op 9 december 2019 was er een grote eruptie die verschillende mensen, toeristen die zich op het eiland bevonden, het leven kostte. Tientallen mensen raakten zwaargewond. Bijna vanuit relatieve rust spuwde White Island plotseling gloeiendhete as de lucht in dat overal op het eiland en er om heen weer neerkwam. Volgens onderzoeksinstituut GNS bereikte de askolom een hoogte van zo'n 3,5 kilometer. White Island is onbewoond, maar omdat het gebied zeer toeristisch is komen er jaarlijks duizenden avontuurlijke mensen naar Whakaari om te genieten van de omgeving. Begeleiding van ervaren gidsen is hierbij verplicht.

Webcam laat van een afstand hikers zien, lopend langs de kraterrand, een minuut voor de 2019-eruptie / Bron: GNS Science, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Webcam laat van een afstand hikers zien, lopend langs de kraterrand, een minuut voor de 2019-eruptie / Bron: GNS Science, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
De vulkaan wordt constant in de gaten gehouden en door wetenschappers werd de weken ervoor een verhoogde ondergrondse activiteit waargenomen. Dat dit zich uitte in een eruptie was alsof een tijdbom plotseling zijn laatste seconden had weggetikt. Professor Ray Cas van de Monash Univerity en voormalig president van de 'International associaties for Vulcanology and Chemistry of the Earth's Interior', repliceerde op de nieuwsberichten dat 'je erop kon wachten dat deze ramp zou gaan plaatsvinden'.

Ondanks het feit dat vulkanen zoals White Island in de gaten worden gehouden door vooraanstaande wetenschappers en geologen, laat Moeder Natuur zich niet voorspellen. Hoe intelligent de mens ook mag zijn, we zijn maar klein en nietig in vergelijking met de planeet waar we met zijn allen op leven.
© 2019 - 2020 Writeright, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
VEI Vulkanische explosie index meet kracht van een eruptieDe sterkte van een vulkaanuitbarsting wordt aangeduid met een vulkanische schaalaanduiding: V.E.I. Pas sinds 1982 gebrui…
Vulkanen in Europa: GriekenlandVulkanen in Europa: GriekenlandGriekenland kent een van de meest actieve vulkanische gebieden van Europa: geregeld zijn er (zware) aardbevingen veroorz…
Vulkaan in Nederland: ZuidwalvulkaanNederland heeft een vulkaan! Een heuse stratovulkaan, die zich ruim 2 kilometer onder de aardoppervlak bevindt, onder de…
Supervulkaan Taupo Nieuw ZeelandDe Nieuw Zeelandse supervulkaan Taupo laatste super eruptie was zo krachtig, verwoestend en gewelddadig dat het vermoede…

Schaduwvorming bij zons- en maansverduisteringenSchaduwvorming bij zons- en maansverduisteringenZons- en maansverduisteringen treden op wanneer de zon, de aarde en de maan op 1 lijn liggen. Bij een maansverduistering…
Bolshaya Udina, potentieel gevaarlijke vulkaan in RuslandBolshaya Udina, potentieel gevaarlijke vulkaan in RuslandIn het uiterste oosten van Rusland bevindt zich een complex van vulkanen op het Russische schiereiland Kamtsjatka. Een v…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: James Shook At En.wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)
  • https://en.m.wikipedia.org/wiki/Whakaari/White_Island
  • https://en.m.wikipedia.org/wiki/2019_Whakaari/White_Island_eruption
  • https://www.geonet.org.nz/about/volcano/whiteisland
  • https://www.aucklandmuseum.com/discover/collections/topics/the-1914-white-island-whakaari-mining-disaster
  • https://www.ad.nl/buitenland/zeker-vijf-doden-bij-vulkaanuitbarsting-nieuw-zeeland-onbeschrijflijk~a07389f0/
  • https://www.smh.com.au/world/oceania/white-island-was-a-disaster-waiting-to-happen-volcanologist-20191210-p53ilv.html
  • Afbeelding bron 1: New Zealand location map.svg: NordNordWest derivative work:, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Kimberley Collins, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 3: GNS Science, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 4: GNS Science, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Reageer op het artikel "Vulkaan White Island Nieuw-Zeeland: mooi maar verraderlijk"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Writeright
Laatste update: 19-12-2019
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!