InfoNu.nl > Wetenschap > Onderzoek > Geheim van de naakte mens: waarom de mens zijn vacht verloor

Geheim van de naakte mens: waarom de mens zijn vacht verloor

Dat we vroeger een vacht hadden is duidelijk, onze haarinplant is minstens zo dicht is als van onze neven de Chimpansees. De kou zet onze haren rechtop, maar de haren zijn te dun en te kort om een vacht te vormen met isolerende lucht. De theorieën ontwikkeld om het verdwijnen van onze primatenvacht te verklaren luiden: Het dragen van beschermende “kleding”; de controle over het vuur; een nautische fase van de mens. De werkelijke reden is dat de ontwikkeling van het vermogen om te transpireren in woestijnen en savannes op het Afrikaanse continent van overlevingsbelang was voor het ontstaan van de mens als soort.
 In de gezichten van het San- volk leest de antropoloog het gezicht van de Europeaan en de Aziaat  / Bron: Lisa Gray / Wikimedia Commons In de gezichten van het San- volk leest de antropoloog het gezicht van de Europeaan en de Aziaat / Bron: Lisa Gray / Wikimedia Commons

Onze verdwenen vacht

We krijgen de oplossing van onze voorouders gedemonstreerd in de hete Namibische woestijn. Waar de autochtone jagers “de San” gewapend met een speer op een sukkeldraf een snel dier als een impala via zijn spoor achtervolgen en inhalen. Gebrek aan snelheid is gecompenseerd door uithoudingsvermogen. Transpireren en verdampen van zweet is een efficiënte koelmechanisme. De opgejaagde impala met zijn vacht en onvermogen te zweten kan zijn warmte niet kwijt, zakt na een paar uur oververhit door zijn voorpoten en wordt door de jagers gedood. Oververhitting was voor onze verre Afrikaanse voorouders die het oerwoud inruilden voor savanne en woestijn een probleem en door een wrede natuurlijke selectie ontwikkelde zich een naakt lijf met zweetklieren. We zien dat ook bij de katachtige roofdieren zoals leeuwen die het gevecht met een grote prooi overdag al snel opgeven door oververhitting. Voor de jachtluipaard en de leeuw is het verrassingselement en dus een korte afstand tot de prooi onontbeerlijk, van een lange achtervolging raken ze uitgeput door oververhitting.

De keus tussen wel of geen vacht

De beschermende vacht tegen verwonding en nachtelijke kou en het vasthouden van vocht, concurreerde in de evolutie met beschermende transpiratie van een naakt lijf tegen oververhitting. De voordelen van de laatste gaven de doorslag voor de mens en hij verloor door deze natuurlijke selectie zijn vacht.

Het Khoi-San volk

De San, jagers en verzamelaars, het oudste volk op aarde, zijn onze verre voorouders. Ze stammen af van de eerste primaten die de antropologen per definitie “de mens” noemen. Van hun stammen alle andere volkeren op aarde af. Ze zijn slechts circa 1,50 meter lang. Er leven zo’n 90.000 individuen waarvan ongeveer 30.000 in Namibië. De San kennen geen geschreven taal. Het San-volk heeft de breedste compleetste genenpool van de mensheid, de uit Afrika geëmigreerde groepen zo`n honderdduizend jaar geleden, die in vijftigduizend jaar de aarde bevolkten, hebben allemaal een smallere genenpool.

Oudste volk op aarde

De huidige mensheid stamt af van het volk dat de meeste genetische diversiteit toont. De DNA tests wijzen naar het San-volk als de oudste onafgebroken bestaande volk op aarde. Onderzoekers ontdekten dat het DNA van het San-volk breder is dan van alle andere volkeren op aarde. Ze hebben als volk langer overleefd dan elk andere groep. Met hun genetisch pallet kunnen alle rassen van de wereld “geschilderd” worden. De antropoloog ziet in hun gezichten de Europeaan en de Aziaat.

De Khoi-San, stamvader van de mensheid

In de jaren 1990 bestudeerde men de genen van volkeren over de hele wereld en stelden vast dat bijvoorbeeld het Y-chromosoom van het Khoi-San volk verschilt van die van alle andere populaties. Omdat het betreffende Y-chromosoom weinig verandert tussen de generaties wordt dit soort DNA-test gebruikt om te bepalen wanneer stammen van elkaar gescheiden zijn en hun eigen weg gaan in de evolutie. Het San-volk de gemeenschappelijke voorvader van alle bestaande mensen, naar schatting is de eerste afscheiding tussen 60000 en 100000 jaar geleden. De khoi-san is uiteraard geen fosiel, maar zijn doorgegaan met evolueren, latere wijzigingen in de bevolking lopen parallel met die van andere bevolkingsgroepen.

Naams verwarring

De Khoi en de San in Zuid Afrika worden beide meestal Khoisan genoemd wegens hun biologische en culturele verwantschap.
Khoi is de naam van de Hottentotten en San is de naam van de Bosjesmannen, namen gegeven door de blanke kolonisten.
In hun eigen taal betekende San “de vreemdeling” wat door hun als discriminerend wordt gevoeld en daarom wordt het San-volk liever met bosjesman aangesproken. Dat vonden en vinden de Europeanen wat vernederend en bleven ze San noemen. De naam Hottentot ontstond omdat de Nederlandse kolonisten oorspronkelijk dachten dat de Khoi stotterden wegens hun kliktaal.

Rots- en grot schilderingen

Het door etnische conflicten en hongersnood gedecimeerde San-volk behoort tot de oorspronkelijke bevolking van Zuid-Afrika maar zijn in de loop der tijd o.a. door het gedrag van de kolonisten naar het Namibische-Angolese grensgebied getrokken. We weten weinig over de leefwijze van de San, rotsschilderingen in grotten en op rotswanden in Zuid-Afrika zijn echter bewaard gebleven en leveren informatie over het verleden van het volk. Men leefde in kleine groepen met weinig persoonlijke middelen, eigendomsrecht en landbezit bestond niet op de eindeloze vlakten, de jachtbuit wordt gedeeld. Wordt er echter na verdeling van de jachtbuit gestolen dan zijn de straffen zwaar wegens de schaarste, ze kennen zelfs de doodstraf. Het zijn uitstekende spoorzoekers, hun leven hangt er van af. Aan de voetafdrukken in het zand herkennen ze zelfs elke stamgenoot.

Samenvatting en conclusie

Het is waarschijnlijk dat wij op de hete vlakten van zuidelijk Afrika door natuurlijke selectie onze vacht verloren, omdat afkoeling van het lichaam tijdens de jacht door transpiratie zwaarder woog dan de bescherming die een vacht biedt. Dat het hoofdhaar wel is gebleven is duidelijk gezien de brandende zon, een zonnesteek is levensgevaarlijk. Bij mannen is ook de gezichtsbeharing bewaard om mond en hals te beschermen tijdens aanvallen door bijvoorbeeld roofdieren die er door in de war gebracht worden en minder gericht bijten.

Lees verder

© 2012 - 2017 Custor, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Afrika Cup 2008 te GhanaOp zondag 20 januari startte de Afrika Cup 2008 in Ghana. We geven hierbij een overzicht van het speelschema en de resul…
Vruchtgebruik: relatie vruchtgebruiker - naakte eigenaarDe relatie tussen een vruchtgebruiker en de naakte eigenaar is fragiel, mede door de vaak voorkomende simulatie waarbij…
De San uit Zuidelijk AfrikaDe San, ook wel bekend als Bosjesmannen, zijn de oorspronkelijke bewoners van Zuidelijk Afrika. Ze voorzien in hun leven…
Het Afrikaans, zustertaal van het NederlandsOfficieel is het Afrikaans geen Nederlands. Je mag het gerust een zustertaal noemen. Het Afrikaans heeft zich ver uitges…
Genocide: NamibiëNamibië is niet het eerste land waar men aan denkt bij genocide, maar tussen 1904 en 1907 vond hier de eerste genocide v…
Bronnen en referenties
  • South - African - tours en travel.com
  • National geografic channel
  • Kasama project. org/
  • Globalsoulopreis.wordpress.com
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Khoisan
  • Afbeelding bron 1: Lisa Gray / Wikimedia Commons

Reageer op het artikel "Geheim van de naakte mens: waarom de mens zijn vacht verloor"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Custor
Laatste update: 06-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Onderzoek
Special: Antropologie
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!