InfoNu.nl > Wetenschap > Onderzoek > Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6)

Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6)

De Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6) is een screeningstest die vaak bij ouderen met (een vermoeden van) dementie wordt afgenomen. Hij bestaat uit 6 subtests, welke in het huidige artikel worden besproken.

Algemeen

De 6 subtests van de ADS-6 doen een beroep op verschillende aspecten van het cognitief functioneren. De test heeft aparte schalen voor het differentiëren tussen dementie en geheugenstoornissen, frontale stoornissen, taalstoornissen, visuele stoornissen, motorische stoornissen en visueel-constructieve stoornissen. Elke subtest levert een ruwe score op die met behulp van een tabel wordt omgezet in een gewogen score waarmee de dementiewaarschijnlijkheid kan worden bepaald. Het is de bedoeling om met deze test dementie van niet-demente mensen te kunnen onderscheiden. Deze test geeft maar beperkte informatie over het soort dementie. Voordat men deze test afneemt, is het belangrijk een aantal punten uit te vragen. Dit zijn o.a.: de biografie (opleidingen en werk, zodat men een schatting kan geven van het premorbide niveau), medische gegevens en handicaps. Verder wordt aangeraden te vragen naar de stemming, omdat de stemming een van de belangrijkste factoren is die invloed kan hebben op iemands cognitief functioneren. Je wilt uitsluiten dat de (slechte) scores van de persoon op de ADS-6 een resultaat zijn van de stemming. Als iemand depressief is, dan beïnvloedt dit vele factoren (o.a. je concentratie, aandacht en motivatie) die met het resultaat van de test kunnen interfereren. Verder wordt in kader van het geheugen vaak naar algemene nieuwsfeiten van de laatste week gevraagd en kan men bijv. de namen van de kleinkinderen bij de persoon uitvragen. De ADS-6 is genormeerd voor een leeftijdsbereik van 65-92 jaar.

De 6 subtests zijn als volgt:
  • Visueel geheugen
  • Oriëntatie
  • Meander
  • Fluency
  • Natekenen
  • Acht-woorden test.
Bovenstaande subtests zullen hieronder beschreven worden

Praktische informatie

De affnameduur is 20-30 min. voor de gehele test. De benodigdheden zijn: de handleiding, een platenboek, een wit papier, een potlood en een stopwatch. De kosten voor de ADS-6 zijn: de handleiding (€97,41), de platen in een ringband (€85,56) en de formulieren (per 50 stuks: €60,57). Het totaal is €243,54. De ADS-6 is alleen verkrijgbaar voor psychologen en te bestellen bij Pearson. Per subtest is er een scoring volgens een 5 punts schaal, lopend van -2 tot +2 per subtest. Deze gewogen subtestscores worden opgeteld zodat een somscore ontstaat.

Subtest 1: Visueel geheugen

Zoals de naam al doet vermoeden, wordt bij deze taak het visuele geheugen getest. Bij de eerste conditie krijgt de patiënt één afbeelding te zien. Hierna krijgt de patiënt 4 afbeeldingen te zien en kiest hij de afbeelding die hij al eerder heeft gezien. Dit wordt herhaald voor 5 items. Bij de tweede conditie krijgt de patiënt 4 afbeeldingen te zien (dezelfde als bij conditie 1) maar nu moet de patiënt gelijk kiezen welke afbeelding hij eerder heeft gezien. De derde conditie wordt pas afgenomen na de subtest natekenen. Deze conditie gaat hetzelfde als conditie 2.

Subtest 2: Oriëntatie

Zoals de naam al doet vermoeden, meet deze subtest de oriëntatie. Bij deze test worden een aantal vragen afgenomen die betrekking hebben op de oriëntatie in tijd, plaats en persoon. Hier zijn geen instructies voor, de vragen hoeven enkel voorgelezen te worden. De betrouwbaarheid en de validiteit van deze subtest kan sterk beïnvloed worden door allerlei toevallige factoren zoals een verjaardag nabij. In tegenstelling tot de verwachting wordt er relatief lage correlatie gevonden met de oriëntatiematen van een andere test, de Mini Mental State Examination (MMSE).

Subtest 3:Meander

Deze test meet de visuoconstructieve/uitvoerende functies. Bij deze subtest laat men aan de testpersoon een wit A4'tje zien waarop een lijn/een alternerend patroon is getekend. Wat wordt onderzocht is de mentale flexibiliteit. Meer basaler: motorische planning en flexibiliteit. De instructies die aan de testpersoon gegeven worden zijn als volgt: “U ziet hier een lijn. Deze gaat op en neer: eerst een puntje, dan een blokje, dan weer een puntje, dan weer een blokje, etc.” De testleider doet de eerste twee (1 puntje en 1 blokje) voor door de al getekende lijn te volgen met een pen. Deze worden dus niet voorgetekend door de testleider. Hierna zegt de testleider: “Wilt u de lijn op dezelfde manier aftekenen?”

Aandachtspunten bij het afnemen van de Meander:
  • Het aantal keer dat de testpersoon terug kijkt naar het begin van de lijn.
  • Het aantal keer dat de testpersoon de punt van potlood van het papier afhaalt.
  • Het aantal foute toevoegingen aan het patroon.
  • Is er sprake van verbeteringen van eigen fouten.
  • Is er sprake van perseveratie: als patiënt doorgaat met het tekenen van bijv. het vierkant.
  • De snelheid.
  • Of de testpersoon de lijn vloeiend tekent of hapert.

Subtest 4: Fluency

Deze test meet het geheugen. Hier wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten cateogry fluency. De instructies zijn als volgt: "Wilt u nu proberen zo veel mogelijk -noem categorie- opnoemen? U heeft 1 minuut, dus noem ze zo snel mogelijk. Als van de categorie wat in u opkomt mag." Vaak wordt hier achteraan de letter-fluency afgenomen (een onderdeel van de Frontal Assessment Battery (FAB)). Bij de letter-s-fluency zijn de instructies als volgt: "Wilt u zo veel mogelijk woorden opnoemen die met de letter '-noem letter-' beginnen? U heeft 1 minuut de tijd. Het mogen geen woorden met een hoofdletter zijn, zoals samen zoals Simon of steden zoals Schiermonnikoog." Start de stopwatch steeds als de patiënt het eerst woord opnoemt.

Subtest 5: Natekenen

Deze test meet de visuoconstructieve/uitvoerende functies. Bij deze test krijgt de testpersoon een voor een figuren te zien. De figuren worden steeds ingewikkelder. Vaak wordt niet met het eenvoudigste figuur begonnen, omdat deze voor de gemiddelde persoon te makkelijk is. De instructies hierbij zijn simpel: "Ik ga nu steeds een kaart voor u leggen waarop een figuur is afgebeeld. Ik wil u aan u vragen of u deze wilt natekenen." Tijdens het afnemen van deze test mag geen bevestiging geven worden over of de testpersoon de figuur juist natekent. Bij de interpretatie van deze subtest moet rekening gehouden worden met opleidingsniveau. Een slechte prestatie zegt hoofdzakelijk iets over de ernst van de aandoening

Subtest 6: Acht-woorden test

Deze test meet het geheugen. De instructies zijn als volgt: “Ik ga nu een rijtje woorden opnoemen. Luister goed en probeer ze te onthouden, na afloop ga ik u vragen ze te herhalen. Daarna lees ik ze nog een keer voor en dan mag u weer de woorden noemen die u onthouden heeft. In totaal herhaal ik de woorden vijf keer. Als ik onduidelijk spreek mag u het aangeven. U hoeft de woorden niet in de juiste volgorde op te noemen.” Neem tijdens het oplezen 1 sec. de tijd per woord, ½ sec. tussen elk woord. Zeg indien nodig tijdens de tweede herhaalpoging van de testpersoon: “U mag de woorden die u de eerste keer nog wist, nu opnieuw noemen.” Zeg bij de vijfde herhaling door de testleider: “Nu ga ik ze voor de laatste keer opnoemen.”. Deze test heeft een relatief hoge moeilijkheidsgraad. Het is een vereenvoudiging van de vijftien-woordentest wat helaas tot een nadeel heeft geleidt, namelijk het recency effect (nazeggen van woorden uit het onmiddellijke geheugen). Dit recency-effect krijgt hierdoor een hoofdrol en waardoor het resultaat weinig zegt over het leervermogen.

Late-recall acht-woorden test

Dit onderdeel is een vervolg van de acht-woorden test en wordt afgenomen na een aantal non-verbale testen. De instructies zijn: “Ik heb u even terug een lijst met woorden voorgelezen. Kunt u zich deze nog herinneren?” Na de recall begin je aan de herkenningsconditie: “Ik ga nu een aantal woorden voorlezen, u mag ‘Ja’ zeggen als u denkt dat ik het woord de vorige keer heb voorgelezen.” Deze herkenningsconditie wordt altijd afgenomen, ook als de testpersoon op de late-recall conditie alle acht woorden uit zijn geheugen heeft opgenoemd.

Normgegevens

De normering en de validering van de ADS-6 is gebaseerd op een groep patiënten uit de psychiatrie met een leeftijd tussen de 65 en 92 jaar. Bij hen is een hersenaandoening uitgesloten. Zij werden vergeleken met een andere groep patiënten die voldeden aan de DSM-III criteria voor seniele dementie (van het Alzeimertype) of voor Multi-infarct dementie. De beoordeling van de resultaten op de ADS-6 geschiedt op basis van a priori/waarschijnlijkheidskansen, welke voor beginnende gebruikers niet eenvoudig is.

NB: Alleen een psycholoog wordt geacht in staat te zijn de ADS-6 op de juiste manier af te nemen en te scoren. Indien je geen psychologie opleiding hebt gedaan, wordt afgeraden deze test af te nemen en conclusies aan te resultaten te verbinden.
© 2013 - 2019 Cst1991, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dementie, wat is het?Dementie, wat is het?Dementie, een verzamelnaam voor verschillende niet-aangeboren hersenaandoeningen. Deze aandoening komt voor naarmate men…
Dementie (hersenaandoening)Dementie is een hersenaandoening, waardoor alle mentale vermogens steeds verder achteruitgaan, tot uiteindelijk zelfstan…
Dementie: oorzaken, verschijnselen, risicofactorenDementie: oorzaken, verschijnselen, risicofactorenDementie komt vooral voor bij mensen met een leeftijd van boven de 65, maar kan zich ook al op jongere leeftijd openbare…
Wat is dementie?Wat is dementie?Dementie is een hersenaandoening. Hierbij staan geheugenstoornissen op de voorgrond. Dit geheugenverlies leidt tot een v…
Frontaalkwab dementieFrontaalkwab dementie (ook wel fronto-temporale dementie of de ziekte van Pick genoemd) is een vorm van dementie. Mensen…
Bronnen en referenties
  • Handleiding ADS-6; J. Lindeboom en C. Jonker; 1989.
  • Handboek neuropsychologische diagnostiek; A. Bouma, J. Mulder, J. Lindeboom; 1998.
  • COTAN
  • http://www.vumc.nl/afdelingen-themas/69713/27797/6928993

Reageer op het artikel "Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Cst1991
Laatste update: 20-08-2015
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Onderzoek
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!