InfoNu.nl > Wetenschap > Onderzoek > Visuele Associatie Test (VAT)

Visuele Associatie Test (VAT)

De Visuele Associatie Test (VAT) is een test voor het signaleren van anterograde amnesie en wordt vaak gebruikt door psychologen bij mensen met een vermoeden van dementie. In dit artikel worden deze test en de instructies voor deze test besproken.

Algemeen

De Visuele Associatie Test (VAT) is een test die vaak wordt afgenomen door psychologen tijdens een neuropsychologische onderzoek (NPO). De test doet een beroep op het korte termijn geheugen (namelijk automatisch leren en het impliciete geheugen) en wordt daarom vaak afgenomen bij mensen met een vermoeden van dementie of mensen met subjectieve geheugenklachten. Een voordeel van de VAT tegenover andere neuropsychologische testen is dat de test geen invloed van opleiding en leeftijd kent. Voordat men deze test afneemt, is het belangrijk een aantal punten uit te vragen. Dit zijn o.a.: de biografie (opleidingen en werk, zodat men een schatting kan geven van het premorbide niveau), medische gegevens en handicaps. Verder wordt aangeraden te vragen naar de stemming, omdat de stemming een van de belangrijkste factoren is die invloed kan hebben op iemands cognitief functioneren. Je wilt uitsluiten dat de (slechte) scores van de persoon op de VAT een resultaat zijn van de stemming. Als iemand depressief is, dan beïnvloedt dit vele factoren (o.a. je concentratie, aandacht en motivatie) die met het resultaat van de test kunnen interfereren. Verder wordt in kader van het geheugen vaak naar algemene nieuwsfeiten van de laatste week gevraagd en kan men bijv. de namen van de kleinkinderen bij de persoon uitvragen.

Drie vormen

De VAT bestaat uit drie vormen:
  1. Vorm A: 6 items. Deze vorm wordt afgenomen bij patiënten ouder dan 65 jaar en slecht testbare patiënten van jongere leeftijd.
  2. Vorm B: 6 items. Deze vorm is moeilijker dan vorm A en kan direct na A afgenomen worden, als hierbij 11 of 12 punten zijn behaald. Ook kan hij als parallel test gebruikt worden
  3. Lange Vorm: Deze vorm is het moeilijks en bestaat uit 12 items (de 6 items van vorm A + de 6 items van vorm B). Deze is toepasbaar bij normaal testbare jongere patiënten.

Praktische gegevens

  • De VAT wordt individueel afgenomen.
  • De afnameduur is ongeveer 20 minuten (deze duur hangt af van de gekozen vorm).
  • De prijzen zijn: Handleiding €52.45, Platenboek €61.40, Formulieren (50stuks) €25.40. De totale set is €138.35

Scoring

Per goed antwoord krijgt de testpersoon 1 punt met als maximum 12 punten voor vorm A en vorm B. Je kan op de lange vorm maximaal 24 punten halen.

Normering

Voor vorm A: de normen voor deze vorm zijn gebaseerd op de subgroep van 204 mensen zonder dementie van een onderzoek genaamd AMSTEL cohort. Voor de lange vorm: de normscores voor 16-62 jarigen zijn gebaseerd op gegevens van 540 patiënten.
Er zijn geen grensscores. Aan de hand van de schatting kan een zekerheid van de indicatie (of uitsluiting) van een stoornis gemaakt worden. Wanneer de percentielscore lager dan 5 is, is anterograde amnesie (het onvermogen om iets op te nemen of te leren. Duurt voort na het genezen van de ziekte die het heeft veroorzaakt) waarschijnlijk. Valt de percentielwaarde tussen de 5 en de 9, dan is anterograde amnesie minder waarschijnlijk. Deze percentielwaarde is dan wel suggestief voor stoornissen in geheugencodering. Een hogere percentielwaarde dan 9 sluit amnesie uit. Maar dit betekent niet dat het gehele geheugen intact is.

Instructies

De volgende instructies gelden voor zowel vorm A, vorm B als de lange vorm.
  • Stap 1: De presentatie van de enkele afbeeldingen: “Ik laat u nu steeds een plaatje zien. Bij elk plaatje mag u zeggen wat u ziet.”
  • Stap 2: De presentatie van de gecombineerde afbeeldingen: “Dit waren de enkele plaatjes. U krijgt nu dezelfde plaatjes te zien, maar nu is er wat bij getekend.” Indien patiënt het juiste woord niet weet, vraag of de patiënt het voorwerp wil beschrijven. Indien patiënt dit ook niet kan, het woord voorzeggen. Indien patiënt het voorwerp wel kan beschrijven, dit goedkeuren ter vervanging van benaming. Een voorbeeld: De eerste gecombineerde afbeelding is een egel op een stoel: “Hier ziet u weer de stoel. Wat zit er nu op de stoel?” Indien patiënt de naam egel niet weet, vraag om een beschrijving. Het antwoord: “Dier met stekels dat zich soms opkrult” goedkeuren. Ook tijdens de rest van de test.
  • Stap 3: De eerste afname/de tweede presentatie van de enkele afbeeldingen: “Nu gaan we terug naar de enkele plaatjes. Ik ben benieuwd of u weet wat er de vorige keer bij getekend was.” Indien patiënt het antwoord niet weet: iets specifieke vragen (“Wat zat er op de stoel? Wat had de aap in zijn hand? Wat hing er aan de ballon?”) of een beschrijving vragen. Indien bij kinderwagen bijv. ‘kind’, zeg: “Er zat iets vreemd op, iets wat u niet kunt raden.”. Als alle zes de afbeeldingen juist zijn: stoppen met de test. Anders tweede en eventueel derde aanbieding en herkenningsconditie afnemen. Indien niet alle zes de afbeeldingen juist zijn: de stappen 2 en 3 herhalen, zodat u uiteindelijk drie afnamen hebt.

Indien bij de derde afname fouten worden gemaakt, beginnen aan de herkenningsconditie. Pak de cuekaart er bij en zeg: “Een van deze plaatjes hoort bij de afbeelding. Welke?” Op de cuekaart staan zes afbeeldingen, waarvan één de juiste is. Hiermee meet men de herkenning. Dit is ook een belangrijk onderdeel van het geheugen. Aan het einde van de test heb je drie scores: één van de eerste afname (stap 3), één van de tweede afname en één van de derde afname (zie invulformulier).

NB: Alleen een psycholoog wordt geacht in staat te zijn de VAT op de juiste manier af te nemen en te scoren. Indien je geen psychologie opleiding hebt gedaan, wordt afgeraden deze test af te nemen en conclusies aan te resultaten te verbinden.
© 2013 - 2019 Cst1991, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Shuttle run testIedereen heeft wel eens gehoord van de shuttle run test of de piepjestest. Deze test wordt wereldwijd gebruikt en aanger…
Visuele agnosieVisuele agnosieBij oudere mensen kijken we niet vreemd op wanneer zij ons vertellen dat zij moeite hebben met het herkennen van voorwer…
De verschillende assessments in de ontwikkeling van kinderenEen testbatterij voor kinderen is een test waarin de ontwikkeling van het kind vergeleken kan worden met andere leeftijd…
Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6)De Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6) is een screeningstest die vaak bij ouderen met (een vermoeden van) dement…
Amnestisch SyndroomAmnestisch SyndroomZowel jong als oud vergeet wel eens wat. Wordt dit constant dan is er de mogelijkheid dat je vergeetachtig wordt of last…
Bronnen en referenties
  • Lindeboom,J., Schmand, B. (2003). Handleiding: Visuele Associatie Test.
  • Lindeboom, J., Schmand, B., Tulner, L., Walstra, G. en Jonker, C. (2002). Visual association test to detect early
  • Dementia of the Alzheimer type. Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry; 73,2.126-133.
  • Stokman, P, Klein, M. Roos-Reuling. I., Koene, T, van der Vlies, A. Scheltens, P en van der Flier W. (2008). De
  • Diagnostische waarde van de Visuele Associatie Test (VAT) in een geheugenpoliklinieksetting.
  • Neuropraxis; 12,1,3-8.

Reageer op het artikel "Visuele Associatie Test (VAT)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Cst1991
Gepubliceerd: 26-02-2013
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Onderzoek
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!