InfoNu.nl > Wetenschap > Onderzoek > Frontal Assessment Battery (FAB)

Frontal Assessment Battery (FAB)

Frontal Assessment Battery (FAB) De ‘Frontal Assessment Battery’ (FAB) is een korte screeningstest voor frontaal disfunctioneren die voortbouwt op de gedragsneurologische onderzoeksmethoden van de bekende Russische neuropsycholoog Luria. In dit artikel wordt deze test en de instructies kort beschreven.

Algemeen

De FAB is een neuropsychologische test welke wordt gebruikt om specifiek frontaal disfunctioneren in kaart te brengen. Hierdoor is hij is zeer geschikt als screeningsinstrument voor frontaalkwabpathologie bij neurodegeneratieve ziekten, maar helpt onvoldoende te differentiëren tussen de diverse ziektebeelden met frontaalkwabpathologie. De FAB werd in 2000 door Dubois gepubliceerd.
Voordat men deze test afneemt, is het belangrijk een aantal punten uit te vragen. Dit zijn o.a.: de biografie (opleidingen en werk, zodat men een schatting kan geven van het premorbide niveau), medische gegevens en handicaps. Verder wordt aangeraden te vragen naar de stemming, omdat de stemming een van de belangrijkste factoren is die invloed kan hebben op iemands cognitief functioneren. Je wilt uitsluiten dat de (slechte) scores van de persoon op de FAB een resultaat zijn van de stemming. Als iemand depressief is, dan beïnvloedt dit vele factoren (o.a. je concentratie, aandacht en motivatie) die met het resultaat van de test kunnen interfereren. Verder wordt in kader van het geheugen vaak naar algemene nieuwsfeiten van de laatste week gevraagd en kan men bijv. de namen van de kleinkinderen bij de persoon uitvragen.

De Nederlandse versie van de FAB meet in 6 subtests steeds een verschillend aspect van de frontaalkwabfuncties. De subtest zijn:
  1. Conceptualisatie
  2. Fluency
  3. Sequentieel bewegen
  4. Tegengesteld bewegen
  5. Go-no-goparadigma
  6. Utilisatie
Bovenstaande onderdelen worden hier onder beschreven.

Praktische informatie

De FAB onderscheidt zich van anderen neuropsychologische instrumenten door zijn kortere afname-duur (ongeveer 10 minuten) en het bestrijken van meerdere aspecten van frontaalkwabfuncties.

Conceptualisatie

Bij deze subtest moet men de overeenkomst noemen tussen voorwerpen uit een gelijke categorie, bijvoorbeeld tafel en stoel. Patiënten met een gestoorde frontaalfunctie zijn niet in staat abstract te redeneren, maar neigen meer tot concretisme. De instructies voor deze subtest zijn simpel: De volgende zinnen worden één voor één opgelezen:
  • “Wat is een overeenkomst tussen een banaan en een sinaasappel?” Antwoord voor 1 punt: Fruit
  • “Wat is een overeenkomst tussen een tafel en een stoel?” Antwoord voor 1 punt: Meubels
  • “Wat is een overeenkomst tussen een tulp, roos en madelief?” Antwoord voor 1 punt: Bloemen
Aantal punten te behalen: 0, 1, 2 of 3.

Indien patiënt geen antwoord geeft of een verschil noemt: hulp aanbieden (hierdoor wel ½ punt aftrek):
  • “Op welke manier zijn een .. en een .. aan elkaar gelijk?”
  • “Een .. en een .. zijn allebei…?”

Fluency

Bij de Fluency moet de testpersoon binnen 1 minuut zoveel mogelijk woorden opnoemen die beginnen met de letter 'S'. Dit is een ongewone taak, waarbij de testpersoon niet kan terugvallen op routine. Mensen met frontaalkwabproblematiek hebben hier moeite mee omdat in dit soort situaties nieuwe cognitieve strategieën aangesproken moeten worden. Deze taak doet een beroep op het werkgeheugen. Planmatig wordt het geheugen langs gelopen voor bepaalde categorieën of woord-vormen. De frontaalkwab dient hierbij een strategie te leveren, bijvoorbeeld zoeken aan de hand van tweede letters of zoeken naar uitbreiding binnen een bepaalde categorie.

De instructies: “Noem in 1 minuut zoveel mogelijk woorden beginnend met de letter ‘S’. U mag geen persoons- of plaatsnamen (zoals Simon of Schiermonnikoog) noemen.”

Aantal punten te behalen:
  • <3 woorden: 0 punten
  • 3-5 woorden: 1 punt
  • 6-9 woorden: 2 punten
  • >9 woorden: 3 punten

Sequentieel bewegen (vuist-rand-palm)

Deze subtest wordt ook wel de Luria genoemd. Wat wordt onderzocht: motorische planning en sturing. Patiënten met een frontaalkwabstoornis kunnen de oorspronkelijke sequentie niet handhaven, maar mengen de diverse onderdelen door elkaar en kunnen in de ernstigste gevallen zelfs de onderdelen van de sequentie niet meer zelf zonder hulp reproduceren.

De instructies zijn als volgt: “Ik ga u een aantal gebaren laten zien. Eerst doen we ze samen, daarna mag u ze alleen doen". Zeg hierna: "1, 2, 3" en maak de volgende gebaren: 1. vuist, 2. rand/vlak, 3. palm/plat. Doet dit maximaal 3 keer samen. Hierna ‘hoort’ patiënt het te kunnen. Indien meerdere keren nodig is, vindt aftrek van punten plaats. Stop er nu zelf mee en zeg: "Gaat u maar door".

Aantal punten te behalen:
  • Patiënt kan niet samen de handgrepen uitvoeren: 0 punten
  • Patiënt kan niet zelfstandig maar wel samen de handgrepen uitvoeren: 1 punt
  • Patiënt kan drie series achtereen zelfstandig uitvoeren: 2 punten
  • Patiënt kan zelfstandig zes series uitvoeren: 3 punten

Tegengesteld bewegen

Imitatie, waarbij gegeven instructies niet worden opgevolgd, komt veelvuldig voor bij frontaal disfunctioneren. Bij deze subtest vraag je aan de testpersoon of hij zijn vinger op de rand van de tafel wil leggen en zeg: "We gaan nu op de rand van de tafel tikken volgens een bepaalde regel. De eerste regel is: “Als ik 1 keer tik dan tikt u 2 keer." Voer nu de serie van 3 uit: 1-1-1.
Zeg daarna: "De tweede regel is: "Als ik 2 keer tik dan tikt u 1 keer.” Voer nu de serie van 3 uit: 2-2-2
Tik nu de volgende serie: 1-1-2-1-2-2-2-1-1-2.

Aantal punten te behalen:
  • 4-keer voorbeeldritme volgen: 0 punten
  • >2 fouten: 1 punt
  • 1-2 fouten: 2 punten
  • foutloos: 3 punten

Go-no-goparadigma

Bij deze subtest gaat het erom dat de patiënt een eerder geleerde respons onderdrukt, vandaar de naam 'go-no-goparadigma'.
Bij patiënten met schade aan het ventrale deel van de frontaalkwab is de inhibitie gestoord, en wordt de impulsiviteit vaak niet onder controle gehouden. De instructies zijn als volgt: “Goed. We gaan nu volgens andere regels tikken. De eerste regel is: Als ik 1 keer tik, dan tikt u 1 keer.”. Voer nu een serie van 3 uit: 1-1-1. Zeg daarna: "En de tweede regel is: Als ik 2 keer tik, dan tikt u 0 keer.” Voer nu de serie van drie uit: 2-2-2. Tik nu de volgende serie: 1-1-2-1-2-2-2-1-1-2.

Aantal punten te behalen:
  • 4-keer voorbeeldritme volgen: 0 punten
  • >2 fouten: 1 punt
  • 1-2 fouten: 2 punten
  • foutloos: 3 punten

Utilisatie

Patiënten met frontaalstoornissen worden in hun gedrag steeds sterker afhankelijk van prikkels uit de omgeving (’stimulus bound’), en vertonen vaker utilisatiegedrag, waarbij willekeurige voorwerpen gepakt en gebruikt worden omdat ze in de buurt zijn, zonder dat daar een vooropgesteld plan aan ten grondslag ligt. Deze subtest probeert dit fenomeen op te roepen. Het vertonen van een dergelijke grijpreflex wijst op een gebrek aan inhibitie.

Instructies: “Wilt u uw armen op tafel leggen met de handpalm naar boven?”. Begin bij de bovenarm en laat je handen via de bovenarm naar de onderarm en hand van de patiënt glijden waarbij je zegt. “Pak mijn handen niet vast”. Als de patiënt je handen vastpakt, zeg dan nog eens “Pak mijn handen niet vast” en breng je handen opnieuw in zijn/haar richting.

Aantal punten te behalen:
  • Patiënt pakt elke keer je handen beet: 0 punten
  • Je handen worden met aarzeling beetgepakt: 1 punt
  • Patiënt aarzelt en vraagt wat hij/zij moet doen: 2 punten
  • Je handen worden niet beetgepakt: 3 punten

NB: Alleen een psycholoog wordt geacht in staat te zijn de FAB op de juiste manier af te nemen en te scoren. Indien je geen psychologie opleiding hebt gedaan, wordt afgeraden deze test af te nemen en conclusies aan de resultaten te verbinden.
© 2013 - 2019 Cst1991, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6)De Amsterdamse Dementie Screeningstest (ADS-6) is een screeningstest die vaak bij ouderen met (een vermoeden van) dement…
Assessment, wat is het en wat kan je er mee?Werd het assessment in het verleden zo nu en dan toegepast en bij zwaardere functies, tegenwoordig is het algemeen gebru…
Een assessment: hoe bereid je je voor op een assessment?Wie een nieuwe baan krijgt of wie in een hogere positie kan komen, moet vaak een assessment doen om te kijken of hij of…
K-ABC: intelligentietest voor kinderenK-ABC: intelligentietest voor kinderenDe K-ABC, Kaufman Assesment Battery for Children, is een intelligentietest voor kinderen van circa 2 tot 12 jaar oud. De…
Wat is een Psychologisch Assessment?Bij interessante functies staat vaak in de advertentie dat een assessment deel kan uitmaken van de sollicitatie procedur…
Bronnen en referenties
  • E.H. van Loo, C. Wiebrands en T. van Laar (2007). De ‘Frontal Assessment Battery’ (FAB) voor screening op frontaalkwabpatho- logie bij neurodegeneratieve ziekten. Tijdschr Neurol Neurochir 2007;108:115-20

Reageer op het artikel "Frontal Assessment Battery (FAB)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Cst1991
Gepubliceerd: 21-02-2013
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Onderzoek
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!