Forensisch arts: justitieel en gerechtelijk arts

Forensisch arts: justitieel en gerechtelijk arts Een forensisch arts heeft de opleiding tot basisarts afgerond en zich vervolgens gespecialiseerd in de forensische geneeskunde. Forensisch betekent gerechtelijk en een forensisch arts werkt dan ook hoofdzakelijk met slachtoffers van zeden- of geweldsmisdrijven en de directe omgeving van die slachtoffers. Daarnaast houdt een forensisch arts zich bezig met medisch onderzoek, het opstellen van rapportages en het geven van advies aan politie, Justitie en gemeenten. Goede communicatieve vaardigheden zijn onmisbaar in het uitdagende werkveld waarin zowel wetshandhaving als geneeskunde aan bod komen.

Forensisch arts


Wat doet een forensisch arts

Een forensisch arts verleent medische zorg aan onder anderen arrestanten op een politiebureau. Daarnaast is het uitbrengen van advies aan de politie, gemeenten en het Openbaar Ministerie op het gebied van handhaving, opsporing en strafrechtspleging een belangrijk onderdeel van de functie evenals het doen van lijkschouwing bij een niet-natuurlijk overlijden.

Omvangrijk takenpakket

Naast bovengenoemde taken treedt een forensisch arts ook op als getuige-deskundige in de rechtbank en woont samen met andere experts vergaderingen bij. Onderdeel van de functie is het geven van onderwijs op het gebied van forensische geneeskunde aan studenten maar ook aan artsen en juristen, evenals het op actieve wijze bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek. Een forensisch arts werkt nauw samen met diverse partijen samen zoals: de politie, het Openbaar Ministerie, huisartsen, het Nederlands Forensisch Instituut (NFI), de GGZ, verslavingszorg, Veilig Thuis en het GGD.

Samengevat kan worden gezegd dat er onderzoek op forensisch-geneeskundig vlak wordt verricht ten behoeve van strafrechtelijk onderzoek.

Bron: WilliamCho, PixabayBron: WilliamCho, Pixabay

Kennis van geneeskunde en wetshandhaving

Om de functie goed te kunnen vervullen moet de forensisch arts naast medische kennis ook beschikken over gedegen kennis van wettelijke regelingen zoals: strafrecht en regel- en wetgeving met betrekking tot lijkschouwing en mensenrechten. Een forensisch arts werkt in de eerstelijnszorg en voor deze zorg is een verwijzing niet vereist. Als iemand wordt gearresteerd dan heeft diegene het recht om een arts om hulp te vragen. Het verzoek tot behandeling of beoordeling kan van de arrestant zelf maar ook van de politie of justitie afkomstig zijn.

De forensisch arts heeft gedegen kennis van

  • anatomie (bouw en structuur van het menselijk lichaam)
  • toxicologie (werking van giftige stoffen op het menselijk lichaam)
  • kennis van wapens en de daardoor veroorzaakte verwondingen en bloedsporen
  • ontbindingsprocessen (lichamelijke veranderingen na het overlijden)
  • kennis van verslaving

Onderzoeken en rapporteren

De forensisch arts is deskundig op medisch gebied voor het onderzoeken en rapporteren van zaken als
  • mishandelingen: het aangetroffen letsel van het slachtoffer en eventueel van de dader beschrijven in een letselschaderapport als hulpmiddel bij een rechtszaak
  • zedenzaken: het verzamelen van sporen en vaststellen van letsel (na goedkeuring van het slachtoffer) waarbij er ook regelmatig contact is met de directe omgeving van het slachtoffer
  • vergiftigingen bij misdrijven en overtredingen
  • sporenverzameling (voor DNA-profiel en het opsporen van de dader)
  • beoordelingen in misdrijven (het letsel registreren en sporen veiligstellen)
  • sterfgevallen: bij een niet natuurlijk-overlijden treedt de forensisch arts op als gemeentelijk lijkschouwer en doet uitwendig lichamelijk onderzoek

Arrestantenzorg

Bij een arrestatie kan de forensisch arts optreden als huisarts van de arrestant bijvoorbeeld omdat een arrestant behandeld moet worden voor een ziekte (al dan niet met medicijngebruik) maar ook vanwege drugs- of alcoholgebruik. Hierbij kan de forensisch arts bloed afnemen en kan worden vastgesteld of de arrestant bijvoorbeeld onder invloed achter het stuur heeft gezeten en zo wellicht een ongeval heeft veroorzaakt. Als er een DNA-profiel moet worden gemaakt kan de forensisch arts bijvoorbeeld wat wangslijmvlies opstrijken. Daarnaast wordt een forensisch arts ingeschakeld om te beoordelen of een arrestant hulp op het psychische vlak nodig heeft en of de arrestant al dan niet toerekeningsvatbaar is.

Letselspreekuur GGD

Voor het dossier kan het nodig zijn dat slachtoffers van een misdrijf een aantal dagen na het misdrijf via de politie worden doorverwezen naar een GGD letselspreekuur om het ontstane letsel in kaart te brengen en dit vast te leggen in een letselschaderapport. Dit vindt bewust enige dagen na het misdrijf plaats omdat blauwe plekken dan pas goed zichtbaar zijn. Het rapport voegt de politie vervolgens toe aan de aangifte. De behandelend rechter of Officier van Justitie krijgt hierdoor een beter beeld van de impact van het ontstane letsel en kan zo goed bepalen welke strafmaatregel hierbij passend is.

Lijkschouwing

Bij een overlijden is het door de wet bepaald dat de overledene geschouwd moet worden door een arts. Bij vermoeden van een niet-natuurlijk overlijden is deze taak toebedeeld aan een forensisch arts. In deze hoedanigheid neemt de forensisch arts een adviserende en rapporterende rol aan voor politie en justitie. De forensisch arts schouwt uiteraard het lichaam maar vormt zich ook een beeld van wat er gebeurd is door verklaringen van getuigen en nabestaanden. Lijkschouwingen zijn belangrijk voor het opsporen van strafbare feiten. Als hieruit voortvloeiend het besluit volgt om over te gaan tot strafvervolging van de dader dan is dit vaak van grote waarde voor de nabestaanden. Zij kunnen hier veel baat bij hebben als het gaat om het verwerken van het overlijden van hun dierbare. Ook is het voor nabestaanden belangrijk om te weten hoe hun dierbare is overleden en of diegene heeft geleden.

Bron: Geralt, PixabayBron: Geralt, Pixabay

Niet-natuurlijk overlijden

Bij sterfgevallen probeert de forensisch arts de volgende vragen te beantwoorden
  • Wat is de doodsoorzaak van het slachtoffer?
  • Is er bij dit overlijden sprake van een misdrijf?
  • Welk wapen werd gebruikt bij de moord?
  • Pleegde het slachtoffer zelfmoord of is hij vermoord?
  • Hoe laat is het slachtoffer overleden?
  • Komen de verwondingen van het slachtoffer overeen met het verhaal?
  • Was er sprake van vergiftiging of dronkenschap?
© 2020 Writer-tm, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Forensisch psycholoogForensische psychologie, veel mensen hebben er wel eens van gehoord, gelezen of gezien via bekende tv-series. Maar wat i…
Strafrecht & Gerechtelijk VooronderzoekStrafrecht & Gerechtelijk VooronderzoekHet Strafrecht en het Gerechtelijk Vooronderzoek. Na opsporing van strafbare feiten (a.h.v. de strafwet- gevingen) c.q.…
De procedures na overlijdenAls iemand overleden is, wordt hij/zij in het merendeel van de gevallen door iemand gevonden. Aan welke criteria moet ee…
Het medisch beroepsgeheim; wat blijft er geheim?Het medisch beroepsgeheim; wat blijft er geheim?Het medisch beroepsgeheim betekent dat dokters, verpleegkundigen en psychotherapeuten zonder toestemming van de patiënt…

Wat is het verband tussen darmbacteriën en autisme?Wat is het verband tussen darmbacteriën en autisme?Het menselijk lichaam biedt huisvesting aan een grote variëteit aan micro-organismen. Grote aantallen bacteriën bevolken…
De galg en de wetenschapDe galg en de wetenschapDe wetenschap is niet te stuiten. In vervlogen tijden ging het er in sociaal en maatschappelijk opzicht zeer heftig aan…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Clker-Free-Vector-Images, Pixabay
  • http://farr.nl/forensisch-arts/
  • https://www.artsmg.nl/forensisch-vak/
  • https://www.artsmg.nl/forensisch-opleiding/
  • https://www.ggdnog.nl/professionals/overige-professionals/artsen/forensische-geneeskunde
  • https://richtlijnen.nhg.org/files/2020-05/final_mdr_lijkschouw_2016_sk_web_bookmarks_0.pdf
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Forensische_geneeskunde
  • https://www.kamg.nl/forensisch-arts/
  • https://www.forgen.nl/over-het-fmg
  • https://mensenlinq.nl/wat-doet-een-forensisch-arts/?harvest_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
  • https://www.ggd.amsterdam.nl/forensische-geneesku/letselspreekuur/#hab52cab2-2761-46c9-a8b9-81c229fc702c
  • Afbeelding bron 1: WilliamCho, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Forensisch arts: justitieel en gerechtelijk arts"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Writer-tm
Gepubliceerd: 28-08-2020
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Onderzoek
Bronnen en referenties: 13
Schrijf mee!