InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Eigen bijdrage aan kosten detentie wetsvoorstel 34 068

Eigen bijdrage aan kosten detentie wetsvoorstel 34 068

Eigen bijdrage aan kosten detentie wetsvoorstel 34 068 De penitentiaire wetgeving organiseert hoe het gevangeniswezen in Nederland is geregeld. De wetgever heeft een aantal wetsartikelen ontworpen (wetsvoorstel nr 34 068) om aan die wetgeving toe te voegen wat de eigen bijdrage aan de kosten detentie betreft. Het doel van het voorstel is om (ouders van) gedetineerden een betalingsplicht op te leggen als bijdrage in hun kost en inwoning in een penitentiaire inrichting. Wat zijn de te verwachten bedragen? Wat is anders geregeld bij jeugdige veroordeelden? Heeft elke gedetineerde een betaalplicht? Een toelichting op het wetsvoorstel schept duidelijkheid en inzicht. In november 2015 werd duidelijk dat de regering het voornemen heeft dit voorstel in te trekken.

Wetsvoorstel 34 068 in vogelvlucht

Het wetsvoorstel is een uitwerking van het regeerakkoord "Bruggen slaan", waarin afspraken zijn gemaakt om te zoeken naar mogelijkheden om de overheidskosten van strafvordering te verlagen. Een van die afspraken is verwerkt in de toekomstige wetsbepalingen om veroordeelden mee te laten betalen aan hun detentiekosten.

De doelstellingen en opbouw van wetsvoorstel 340 68 vertoont veel overeenkomsten met een ander wetsvoorstel uit hetzelfde regeerakkoord, namelijk om (ouders van) veroordeelden een vaste bijdrageplicht op te leggen voor de kosten van het strafproces (wetsvoorstel nr 34 067). De geplande inwerkingtreding van wetsvoorstel 34 068 is 1 januari 2016. De bijdrage is ingeschat op € 16 per dag voor volwassenen en € 131,12 per maand voor jeugdigen.

Afwikkeling van wetsvoorstel nr 34 068 in de politiek

Het wetsvoorstel "Eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting” is een bezuinigingsmaatregel. Het is gebaseerd op het principe, dat de persoon die bewust strafbare feiten pleegt ook mee moet betalen aan de financiële gevolgen van zijn daden.

Wetsontwerp nr 34 068 is op 23 juni 2015 door de Tweede Kamer aangenomen. Politieke partijen die vóór het invoeren van het wetsontwerp stemden, waren onder meer de PVV, de PvdA, de SGP, 50Plus en de VVD. Als deze trend zich in de Eerste Kamer doorzet, dan is een krappe meerderheid vóór het wetsontwerp te verwachten. Een stemprognose ontbreekt. De jaarlijkse opbrengst van de regeling wordt geschat op 7 miljoen euro per jaar.

De overheid heeft - wat de haalbaarheid betreft - geen impactanalyse op de “uitgaven – inkomsten” laten uitvoeren. In de toelichting op het voorstel wordt zelfs gesproken over mogelijke aanloopverliezen tijdens de eerste jaren. Dat kan een struikelblok vormen om vóór invoering te stemmen. Een veel gehoord argument tegen de invoering is dat de bewuste doelgroep vaak een schuldenlast heeft of op de armoedegrens leeft, zodat weinig tot niets zal kunnen worden verhaald. Het is de bedoeling om de bijdrageplicht met ingang van 1 januari 2016 in te voeren.

Het huren van de enkelband

De wetgever heeft ook gedacht aan een bijdrage voor de enkelband in de vorm van een dagelijkse huurprijs. Een bijdrage aan de elektronische detentie (zoals thuisdetentie) is in het najaar van 2014 door de Eerste Kamer verworpen (wetsvoorstel nr 33 745) en daarmee uitgesloten en geschrapt. Het is tijdens de behandeling van voorstel 34 068 in de Tweede Kamer weer ter sprake geweest, maar resoluut afgewezen.

Belangrijke update behandeling Eerste Kamer eind 2015

De regering heeft bij brief van 20 november 2015 aangekondigd het voornemen te hebben dit wetsvoorstel in te trekken. Reden daartoe is, dat het draagvlak voor het voorstel in de huidige vorm te beperkt is. De impact op de financiële positie van de bijdrageplichtige, met name die van een gedetineerde (ook zijn sociale positie) en de druk op de gemeente geven de doorslag. Ook zijn er zorgen over de uitvoering in het kader van de schuldhulpverlening. Het voorstel gaat op de plank!

De penitentiaire beginselenwetten en wetsvoorstel 34 068

In Nederland vormen drie beginselenwetten en de daaronder liggende besluiten de wettelijke basis voor het Nederlands gevangeniswezen (de justitiële inrichtingen). De beginselenwetten zijn:
  • Penitentiaire beginselenwet (verder PBW) voor de tenuitvoerlegging van sancties op volwassenen;
  • Beginselenwet verpleging terbeschikkinggestelden (verder beginselenwet TBS) voor de tenuitvoerlegging van de TBS maatregel;
  • Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (verder BJJ) voor de uitvoering van jeugdsancties.

Wat zijn beginselenwetten?

Beginselenwetten zijn wetten die bepaalde maatschappelijke opvattingen uitdragen:
  • Voor de PBW geldt als basis de resocialisatie en differentiatie gedachte;
  • Voor de beginselenwet TBS geldt als basis de behandeling en de resocialisatie gedachte;
  • Voor de BJJ geldt de gedachte om een bijdrage te leveren aan de opvoeding.

De termen differentiatie en resocialisatie

Deze tweetal termen verdienen wat nader uitleg. Zij komen ter sprake in de discussie of deze voorgenomen regelgeving wel een bestaansgrond heeft. Resocialisatie is gericht op voorbereiding op de terugkeer in de maatschappij. De vraag speelt of het voorstel niet op gespannen voet staat met de resocialisatie gedachte bij veroordeelden, omdat zij wellicht kunnen terugvallen in de criminaliteit (recidive) om de bijdrage juist te kunnen bekostigen. Differentiatie betekent het verschil in type justitiële inrichting (open inrichting – half open inrichting – gesloten inrichting of thuisdetentie bijvoorbeeld).

De voorgenomen toevoegingen aan de penitentiaire beginselenwetten in voorstel 34 068

Het ontwerp bestaat uit aanvullende regelgeving op de drie beginselenwetten, te weten:
  • De penitentiaire beginselenwet met de artikelen 7a t/m 7d PBW;
  • De beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden met artt. 10a t/m 10d Beginselenwet TBS;
  • De beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen met artt. 7b t/m 7e BJJ;
  • Wat kleine aanvullingen in andere wetgeving.

Om orde te scheppen in het oerwoud van voorgenomen wettelijke bepalingen is hieronder gebruik gemaakt van een schematisch overzicht. Naast de toe te voegen bepalingen aan de beginselenwetten, worden ook wetsartikelen toegevoegd aan onderliggende besluiten of reglementen via een ontwerpbesluit. Dat komt na dit overzicht ter sprake.

Overzicht van de toe te voegen bepalingen aan de beginselenwetten

Eigen bijdrage voor verblijf in justitiële inrichting
Penitentiare BeginselenwetBeginselenwet TBSBeginselenwet justitiële jeugdinrichtingen
artikel 7a PBWartikel 10a Beginselenwet TBSartikelen 7b en 7c BJJbasis voor betaalplicht
artikel 7b PBWartikel 10b Beginselenwet TBSartikel 7d lid 1 BJJregelt inning van de bijdrage
artikel 7c PBWartikel 10c Beginselenwet TBSartikel 7d lid 2 BJJkwijtschelding
artikel 7d PBWartikel 10d Beginselenwet TBSkwijtschelding

De spilbepalingen voor de beginselenwetten nader bekeken

De spilbepalingen in het wetsvoorstel voor de beginselenwetten zijn:
  • Artikel 7a PBW;
  • Artikel 10a beginselenwet tbs;
  • Artikelen 7b en 7c van de BJJ.

Zij zijn spilbepalingen, omdat zij het zwaartepunt vormen van het voorstel. Er wordt daarin namelijk bepaald dat:
  • Gedetineerden, TBS gestelden en ouders met een onderhoudsplicht bij jeugdigen bijdragen in de detentiekosten;
  • Personen in vreemdelingenbewaring geen eigen bijdrageplicht betalen (geen strafvordering basis);
  • Verdachten die een straf of maatregel opgelegd krijgen, ook meebetalen aan een voorafgegane voorlopige hechtenis (VH) periode;
  • TBS: geen eigen bijdrage wordt opgelegd voor verpleging of behandeling TBS, betalingsplicht geldt uitsluitend voor verblijf.
  • Jeugdigen van 21 jaar en ouder betalen de eigen bijdrage zelf (onderhoudsplicht ouders vervalt).

Wanneer een sanctie wordt opgelegd voor een strafbaar feit waarvoor geen voorlopige hechtenis is toegestaan, dan is geen bijdrage verschuldigd voor de voorafgegane voorlopige hechtenis (VH) periode. De reden daarvoor is dat achteraf gebleken is dat die VH niet correct is geweest.

Tot zover de toevoegingen aan de beginselenwetten. De uitwerking van voorstel 34 068 op detailniveau is zoals gebruikelijk bij wetgeving in spé terug te vinden in een onderliggend ontwerpbesluit. Dat besluit bevat gedetailleerde wetsartikelen die - op hun beurt weer - ingevoegd zullen worden aan de onderliggende besluiten en reglementen van de besproken beginselenwetten.

Besluit eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting

Behalve de nieuwe wetsartikelen die aan de diverse beginselenwetten worden toegevoegd, is ook een nieuw hoofdbesluit opgesteld: “Eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting”. In dit besluit wordt in een artikelenreeks de bijdragen, het maximum te betalen bedrag en de verdere spelregels voor de inning en uitwisseling van info tussen UWV, SVB, Belastingdienst en CAK vastgesteld en uitgewerkt.

De toe te voegen bepalingen aan de relevante reglementen en penitentiaire maatregel

Het zal niet ontgaan zijn dat de penitentiaire wetgeving inhoudelijk breed van opzet is. Het bestaat uit uitgebreide wetgeving rondom volwassenen, jeugdigen en personen die een behandeling dienen te ondergaan in een op de veroordeelde afgestemde, justitiële inrichting. Het is daarom niet verwonderlijk dat de drie beginselenwetten tot in detail zijn uitgewerkt in een veelheid van onderliggende regelingen, besluiten en circulaires. Voor het voorstel zijn slechts drie daarvan relevant.

Overzicht van de toevoegingen op basis van het ontwerpbesluit eigen bijdrage 34 068

Vanwege de overzichtelijkheid zijn de toevoegingen artikelgewijs verwerkt in een overzicht. De regelingen die aangevuld zullen worden uit dit hoofdbesluit zijn:
  • De penitentiaire maatregel (PM);
  • Het Reglement verpleging ter beschikking gestelden (RVT);
  • Het Reglement justitiële jeugdinrichtingen (RJJI)

Het besluit eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting
Penitentiaire MaatregelReglement Verpleging TBSReglement JJI
artikelen 4 t/m 4f PMArtikel 4a t/m 4g RVTartikelen 24a, 24e en 24f RJJIvaststelling bijdrage, uitstel en verhaal
artikel 4g PMartikel 4h RVTartikelen 24c en 24e RJJIwijze van betalen
artikelen 4h t/m 4j PMartikelen 4j t/m 4k RVTartikelen 24h t/m 24j RJJIverantwoording
artikel 4k PMartikel 4l RVTkosten van verhaal
artikelen 24d en 24g RJJIbuiten invordering stellen en herziening

Bron: Eigen verzamelingBron: Eigen verzameling

De vastgestelde bedragen

De heffing bedraagt € 16 per dag voor volwassenen met een maximumtermijn van twee jaar, dat omgerekend op € 11.680,- euro komt. De financiële afwikkeling zoals de inning verloopt op basis van het bestuursrecht. De administratieve kant wordt gedaan door publieke dienstverlener: het Centraal Administratie Kantoor (verder het CAK). De onderhoudsplichtige ouders van jeugdige veroordeelden betalen een maandbedrag van € 131,12.

Het CAK is aangewezen als de organisatie om de bijdrage vast te stellen en te innen. Zij kunnen opgegeven feiten controleren door gegevens uit te wisselen met instanties zoals het UWV, de SVB en de Belastingdienst gegevens. Denk aan het inkomensdossier bij het UWV, waarin loongegevens en uitkeringen staan. Informatie over een uitkering kan bij de SVB worden opgevraagd. Bij de Belastingdienst kunnen gegevens worden opgevraagd over vermogen, het voorlopige verzamelinkomen, het definitieve verzamelinkomen en het belastbaar loon.

Inning van de eigen bijdrage aan kosten detentie van volwassenen

De bijdrage voor het verblijf in de inrichting wordt bij volwassenen pas na afloop van de detentie geïnd. De hoogte van de bijdrage wordt aan de veroordeelde bekend gemaakt in de vorm van een beschikking. In die beschikking wordt een standaardbetalingsregeling aangeboden. Elke betalingsplichtige krijgt een standaardbetalingsregeling aangeboden, die uit zes maandelijkse termijnen bestaat.

Inning van de eigen bijdrage aan kosten detentie voor jeugdigen

Bij het opstellen van de bepalingen over de inning van de bijdrage voor jeugdige veroordeelden, is gekeken naar afstemming met de Jeugdwet en het besluit Jeugdwet. Dit betekent dat een ander bedrag wordt berekend en een ander inningsprocedure is opgezet dan bij volwassenen. Zo wordt op basis van artikel 24f RJJI de bijdrage vastgesteld "uiterlijk twaalf maanden na het tijdstip waarop het CAK in kennis is gesteld van de aanvang van de tenuitvoerlegging."

Op basis van artikel 24e RJJI dient de bijdrage binnen dertig dagen nadat de beschikking bekend is gemaakt te worden betaald. Op basis van artikel 24d RJJI kan de bijdrage op verzoek van de persoon die de bijdrageplicht heeft buiten invordering worden geplaatst, wanneer aan een van de voorwaarden is voldaan van artikel 24d onderdeel a, b, c en d RJJI.

Kwijtschelding

In het wetsvoorstel wordt bij volwassen veroordeelden een aantal gevallen genoemd waarin afgezien kan worden van een deel of gehele betaling. Kwijtschelding gaat het wetsartikel uit van drie mogelijke situaties:
  • Een persoon heeft vijf jaar lang steeds volledig aan zijn betalingsverplichtingen voldaan;
  • Een persoon heeft niet steeds aan zijn verplichtingen voldaan. Hij moet dan wel het achterstallige bedrag, vermeerderd met rente en de invorderingskosten, alsnog betalen om in aanmerking te komen voor kwijtschelding;
  • Een persoon heeft vijf jaar lang geen betalingen gedaan en het is niet aannemelijk dat hij deze op enig moment zal gaan verrichten.

Het kwijtscheldingssysteem is identiek aan het systeem in wetsvoorstel 34 067.

Samenvatting op hoofdlijnen

  • Penitentiaire wetgeving bestaat uit beginselenwetten met onderliggende besluiten en reglementen;
  • Het wetsvoorstel bestaat uit nieuwe wetsartikelen om de beginselenwetten aan te vullen;
  • Het wetsvoorstel bestaat ook uit een ontwerpbesluit met nieuwe wetsartikelen die gedetailleerd de relevante onderliggende besluiten en reglementen zullen aanvullen;
  • Het wetsvoorstel is een bezuinigingsmaatregel met als doel 7 miljoen euro per jaar te besparen op detentiekosten;
  • De heffing bedraagt € 16 per dag met een maximum termijn van twee jaar ( € 11.680,- euro) voor volwassenen;
  • De bijdrage wordt pas na de detentieperiode geïnd;
  • De administratieve afwikkeling zal via het CAK lopen (bestuursrechtelijk);
  • Kwijtschelding is mogelijk, maar gelimiteerd;
  • Ouders met een onderhoudsplicht voor de jeugdige veroordeelde kunnen een buiten vordering stellen vragen of een herziening.

Lees verder

© 2015 - 2017 Meus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Eigen bijdrage GGZ 2012 & 2013Eigen bijdrage GGZ 2012 & 2013Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) wordt voor het grootste gedeelte vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering…
Bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw)De inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekering (Zvw) is een bijdrage aan de gezondheidszorg. Iedereen met een belastba…
Kosten lease auto: Hoeveel betaal je voor een lease auto?Een eigen lease auto klinkt heel aantrekkelijk. Voortaan gratis tanken, onbeperkt kilometers maken en zelfs de kosten vo…
Eigen risico zorgverzekering 2014Eigen risico zorgverzekering 2014In 2014 betalen we minder. voor de zorgverzekering. De premies gaan omlaag. Het eigen risico stijgt met 10 euro naar € 3…
Wat kost een advocaat, eigen bijdrage tabelWat kost een advocaat, eigen bijdrage tabelDe kosten van een advocaat worden per zaak en per cliënt bepaald. Het tarief van een advocaat ligt dus niet vast. Een ad…
Bronnen en referenties
  • https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/34068/kst-34068-A?resultIndex=3&sorttype=1&sortorder=4, bezocht op 23 september 2016;
  • http://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9tvgajcovz8izf_j9vvij5epmj1ey0/vjsdlw5uls6n, bezocht op 23 september 2016;
  • http://www.hetcak.nl/portalserver/portals/cak-portal/pages/o3-over-het-cak, laatst bezocht op 23 september 2016;
  • EK, nr 34 068, nr A, 1 juli 2015. Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en enige andere wetten in verband met de eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting.
  • EK nr 34 068, nr 6, 20 maart 2015, Besluit van ... tot wijziging van de Penitentiaire maatregel, het Reglement
  • Verpleging ter beschikking gestelden en het Reglement justitiële jeugdinrichtingen in verband met de eigen bijdrage voor verblijf in een
  • Justitiële inrichting.
  • De inleidingsfoto en de afbeelding in het artikel zijn afkomstig uit de persoonlijke verzameling van de auteur.
  • Afbeelding bron 1: Eigen verzameling

Reageer op het artikel "Eigen bijdrage aan kosten detentie wetsvoorstel 34 068"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Meus
Laatste update: 23-09-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Bronnen en referenties: 9
Schrijf mee!