InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Moderne gifmengsters, moordvrouwen uit Nederland en België

Moderne gifmengsters, moordvrouwen uit Nederland en België

Moderne gifmengsters, moordvrouwen uit Nederland en België Een rondje langs de velden geeft een helder overzicht van de moderne gifmengsters, moordvrouwen uit Nederland en België. Vandaag de dag zijn gifmengsters nog steeds behoorlijk actief, al heeft de term 'gifmengster' een ouderwetse bijklank. Het principe vergiftigen om te doden is hetzelfde, maar tegenwoordig verpakt in een modern jasje. Gifmoord vergt voorbereiding, planning en naast een dosis gif ook een hoge mate van berekende kilheid. Onder vrouwen van 'zekere leeftijd' laat het zich zien als een populair middel, afgezet tegen een achtergrond doorspekt met minnaars, geldlust, overspel en geestelijke stoornissen. Wie een dosis horror en sensatie zoekt, komt met dit overzicht over de nieuwe lichting moderne moordvrouwen goed aan zijn trekken.

Gifmoord en de vrouw

Het woord 'gifmoord' roept een reeks grimmige beelden op van beruchte seriemoordenaars uit de wereldgeschiedenis. Te denken valt aan de op politieke macht beluste keizerin Livia Augustus, (Romeinse Rijk) en de Italiaanse edelvrouwen Lucrezia Borgia en Catharina de Medici uit de Middeleeuwen. Samen zijn zij goed voor honderden opzettelijk vergiftigde doden. Dichter bij huis, komen al snel de namen Goeie Mie uit Leiden boven drijven, en Marie Alexandrine Petitjean Becker, de boosaardige gifmengster uit Luik.

Het is helemaal niet nodig om zo diep in het verleden te graven. Nederland en België kennen namelijk ook hun moderne gifmengsters. Hun verhalen - die zich tijdens de strafzaak ontvouwen en breed worden uitgemeten in de pers - lezen vaak als een woest boek. Dit noopt tot het geven van een korte bloemlezing over deze veelbesproken strafzaken.

Moordvrouwen uit Nederland en België

Bij gifmoorden zijn de te bewijzen strafbare feiten (poging) moord, doodslag of ernstige mishandeling. Moord vraagt om 'kalm beraad en rustig overleg'. Dat is een gifmoord ten voeten uit. De strafbare feiten moord, doodslag en gekwalificeerde mishandeling staan vermeld in beide wetboeken van strafrecht van België en Nederland. Zij zijn voor Nederland daarin ondergebracht in de desbetreffende titels. In België staan in titel VIII "misdaden en wanbedrijven tegen personen". In Nederland staan in titel XIX "misdrijven tegen het leven gericht". Een veroordeling in een strafzaak is altijd afhankelijk van de overtuiging van de rechter en sluitende bewijsmiddelen. Dit heeft zijn uitwerking op de hoogte van de op te leggen straf en eventueel toe te passen maatregelen, zoals terbeschikkingstelling (tbs).

Moderne gifmengsters

Het vergiftigen van een tegenstander heeft van oudsher al de voorkeur bij vrouwelijke daders. Mogelijk ingegeven door het feit, dat de vrouw minder fysieke kracht heeft dan wel omdat de keuken haar domein was, opteert zij voor gif. Feit is wel dat het ouderwets vergiftigen van ongewenste personen niet aan actualiteit heeft ingeboet, verre van. De volgende bloemlezing over veroordeelde gifmengsters uit Nederland en België laat zien hoe actueel deze gekozen methodiek is.

Riet H, de gifmengster van Schijndel

"Wie een belemmering was voor haar rosse leven, werd als een insect bestreden". Dit staat te lezen in een persbericht van het Leidsche Dagblad aan de vooravond van de jaren zeventig. Het verbeeldt precies de modus operandi (aanpak) van Riet in één enkele zin. Eind jaren zestig moest de 46-jarige Riet H. zich tegenover de rechtbank Den Bosch verantwoorden voor het plegen van twee moorden, op respectievelijk haar vader en haar eerste man Jo. Daarnaast werden zes moordpogingen op anderen haar ten laste gelegd. Zij werd door de rechtbank Den Bosch vrijgesproken van vadermoord, maar veroordeeld voor de moord op Jo en een reeks pogingen gifmoord op anderen. Riet werd een gevangenisstraf van zes jaar en tbs opgelegd. De persberichten rondom de strafzaak lezen als een horrorroman vol intrige en verderf.

Gerritdina K. de gifmengster van Stadskanaal

Gerritdina - Gerda - wilde voornamelijk rust. Dat staat in de strafmotivering in het arrest van het hof Leeuwarden. Zij wilde haar eigen weg kunnen gaan zonder bemoeienis van haar moeder en man. Zij bekende haar gruwelijke daden. Gerritdina werd in hoger beroep door het Hof Leeuwarden in 2008 veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf voor de ernstige mishandeling van haar moeder, moedermoord en een poging tot moord op haar man. De ernstige mishandeling van haar moeder veroorzaakte symptomen als slecht lopen, vergeetachtigheid en vermoeidheid bij het slachtoffer. Haar moeder heeft door de gif toedieningen veel (onnodige) medische onderzoeken moeten ondergaan. Jaren later heeft zij haar uiteindelijk vermoord. Haar man is nog maar net aan de dood ontsnapt.

Geen tbs-maatregel

Het hof vond het opleggen van tbs met bevel tot verpleging van overheidswege niet vereist. Dit was wat Gerritdina juist met het hoger beroep wilde bereiken: zij wilde de tbs-maatregel ongedaan maken, die de rechtbank Groningen in eerste aanleg had opgelegd. Een tbs zou namelijk betekenen, dat ze op een long stay-afdeling zou worden geplaatst en nooit meer vrij zou komen. De uitspraak van het hof Leeuwarden leidt ertoe, dat Gerritdina in principe rond 2018 weer een vrije vrouw is. Zij is dan 63 jaar oud.

Is de Kattendijkse Galina R. een gifmengster?

Galina R. - een Russische muziekdocente - wordt in hoger beroep door het Hof Den Bosch tot zeven jaar cel veroordeeld voor het in 2009 toedienen van een haargroeimiddel aan haar man Ad in zijn favoriete Spaanse likeur Rua Vieja. De Hoge Raad heeft in 2015 cassatie het arrest van het hof Den Bosch tegen Galina R. vernietigd. De strafzaak is door de Hoge Raad verwezen naar het Haagse gerechtshof om te worden overgedaan. De verdachte zit niet vast. Zij zou al geruime tijd in het buitenland zijn, volgens haar advocaat.

Rita T, gifmengster van Ede

Afbeelding A. Proost! / Bron: Eigen verzamelingAfbeelding A. Proost! / Bron: Eigen verzameling
Rita T. is als gifmengster actief geweest onder haar gezin- en familieleden. Volgens deskundigen lijdt de vrouw mogelijk aan het syndroom van Münchhausen by proxy. Eind jaren negentig wordt de 50-jarige Rita tot drie jaargevangenisstraf veroordeeld en tot tbs wegens een poging tot vergiftigen van haar man met een pillencocktail. Zij wordt tijdens dezelfde strafzaak vrijgesproken van de moorden op haar schoonouders. Tijdens haar tbs-behandeling bekent zij ook haar schoonouders te hebben vergiftigd. Aangezien de uitgesproken vrijspraak onherroepelijk is geworden, kan zij niet meer voor deze feiten worden vervolgd. De Nederlandse wet verbiedt, dat men tweemaal voor eenzelfde feit wordt vervolgd (ne bis in idem principe). In 2001 wordt de gifmengster uit Ede schuldig bevonden aan een poging tot moord op haar schoonzus.

Vrijspraken en geen tbs-maatregel opgelegd

Zij krijgt geen straf opgelegd, omdat ze al onder tbs-behandeling is. Wegens gebrek aan sluitend bewijs wordt zij vrijgesproken van een reeks andere moordpogingen op respectievelijk haar dochter, haar broer en zijn kinderen. In 2011 wordt haar tbs-behandeling met nog een jaar verlengd, omdat haar behandeling soms stroef verloopt. Het is de bedoeling dat Rita uiteindelijk weer zelfstandig gaat wonen.

De gifmengster van Nijkerkerveen

Een 48-jarige vrouw is door de rechtbank van Arnhem veroordeeld tot negen maanden gevangenisstraf en tot tbs met voorwaarden, wegens meerdere pogingen tot gif moord en valsheid in geschrifte. De vrouw is verminderd toerekeningsvatbaar. Zij heeft in de periode 2009 - 2010 gifpogingen verricht op haar man en zijn twee broers. Haar gifpogingen kwamen aan het licht, nadat haar twee zwagers onwel waren geworden na een koffievisite bij de vrouw. De gevangenisstraf is gelijk aan haar voorarrest, die in totaal negen maanden duurde. Haar tbs met voorwaarden kon meteen van de kant. Tbs met voorwaarden betekent, dat iemand zich verplicht moet laten behandelen. In 2014 wilde het Openbaar Ministerie de tbs met voorwaarden met een jaar verlengen. De rechter in Arnhem heeft daarentegen de tbs van de Nijkerkse gifmengster opgeheven. De rechtbank vindt: "dat de vrouw dankzij haar behandeling nu inzicht heeft in haar situatie. Mochten zich opnieuw problemen voordoen, dan heeft ze een sociaal netwerk waarop ze kan terugvallen." De psychiater is ook positief gestemd: "Ze durft nu ook om hulp te vragen".

Is Ada S. een gifmengster?

De rechtbank van Leeuwarden is overtuigd, dat Ada daadwerkelijk een gifmengster is. De rechtbank heeft de 52-jarige Ada S. - verpleegster - in 2014 een gevangenisstraf opgelegd van twintig jaar wegens de gifmoord op haar eerste echtgenoot Tjipke, brandstichting (van het huis van haar nieuwe partner) en fraude (vervalsen handtekening i.v.m. een levensverzekering op Tjipke). Zij kreeg 250.000 euro uitgekeerd na zijn dood. Het OM eiste tevens tbs met dwangverpleging, maar daar is de rechtbank niet in meegegaan. Ada weigert om met psychologen en psychiaters te praten. Het nodige rapport kon daarom niet worden afgegeven, waarop een tbs-maatregel kon worden gebaseerd. Ada ontkent, dat zij haar echtgenoten heeft vermoord. Zij verklaart, dat een ander op haar computer heeft gezocht naar de werking van verschillende soorten medicijnen, ook in combinatie met het woord 'dodelijk'. Het O.M verdenkt haar ook van moord dan wel nalatig handelen, wat haar eerste echtgenoot Ruud betreft. Het huis van haar derde partner is door haar toedoen in vlammen opgegaan om de verzekeringspenningen op de strijken. Flessen terpentine zijn in haar auto aangetroffen als ook druppels terpentine op haar schoenen. De rechtbank sprak haar bij gebrek aan bewijs voor moord op Ruud vrij. Het O.M is in hoger beroep gegaan tegen deze uitspraak bij het gerechtshof in Amsterdam. Het hof heeft haar in juni 2016 veroordeeld tot 16 jaar gevangenisstraf plus tbs met dwangverpleging.

Afbeelding B. Gif in de koffie / Bron: Eigen verzamelingAfbeelding B. Gif in de koffie / Bron: Eigen verzameling

Senseo-zaak

Moderne moordvrouwen gebruiken moderne technieken. Een 46-jarige vrouw uit de Drentse Noordenveld is medio 2015 aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een poging tot moord op haar ex-man door het toedienen van gif via het Senseo apparaat. Uit het voorlopig onderzoek van het Nederlandse Forensisch Instituut (NFI) is na onderzoek niet gebleken, dat sprake was van een levensbedreigende situatie. Na nader onderzoek is de rechtszaak tegen de verdachte vervallen en de vrouw vrijgelaten. Het Openbaar Ministerie bepaalde - na een gedragsonderzoek - dat haar het opzettelijk in gevaar brengen van de gezondheid van haar ex-man verweten kon worden. De rechter legde 270 dagen celstraf op, waarvan 183 voorwaardelijk (= haar voorarrest) met een proeftijd van 3 jaar. Daarnaast heeft zij een aantal voorwaarden opgelegd gekregen, zoals reclasseringstoezicht en een verplichte psychiatrische behandeling van een jaar.

Marie-Josée Vandenbosch, gifmengster van Borgloon

De 47-jarige Marie-Josée Vandenbosch is in 2012 in België veroordeeld tot 30 jaar gevangenisstraf voor twee pogingen tot moord en moord op haar man Rudi. Marie Josée werkte onder meer als poetshulp bij bejaarden en als gastvrouw bij feesten van een traiteur. Tijdens het proces komt naar voren, dat Marie-Josée de huwelijkstrouw niet zo nou nam en veel minnaars had. De vrouw heeft bij haar man Rudi eerst een mislukte poging gedaan hem te vergiftigen door slaappillen in zijn spaghettisaus te verwerken. Met een verhoogde dosis deed zij later een tweede mislukte poging, waarbij zij hem probeerde te verstikken met een plastic zak. Kort daarop deed zij een derde succesvolle poging met behulp van zestien tot twintig slaappillen en een plastic zak. Marie-Josée is inmiddels gehuwd met een ander. In 2011 is zij in de Hasseltse gevangenis hertrouwd met mede gedetineerde Sven.
© 2016 - 2017 Meus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Olympische Spelen 2012 Londen: speelschema hockeyOlympische Spelen 2012 Londen: speelschema hockeyOlympische Spelen 2012 Londen: speelschema hockey. Van 29 juli tot en met 11 augustus 2012 wordt er hockey gespeeld op d…
EK hockey 2015, programma, speelschema en uitslagenVanaf 21 augustus tot en met 30 augustus 2015 vinden de Europees Kampioenschappen hockey plaats in Londen. De kampioensc…
Olympische Spelen 2016: moderne vijfkamp - programma, tvOlympische Spelen 2016: moderne vijfkamp - programma, tvProgramma moderne vijfkamp Olympische Spelen 2016. De wedstrijden moderne vijfkamp vinden plaats tussen 18 augustus 2016…
WK hockey 2014 - programma, speelschema en uitslagenVan zaterdag 31 mei 2014 tot en met zondag 15 juni 2014, vinden de wereldkampioenschappen Hockey plaats in Den Haag. Het…
Olympische Spelen 2012 Londen: speelschema moderne vijfkampOlympische Spelen 2012 Londen: speelschema moderne vijfkampOlympische Spelen 2012 Londen: speelschema moderne vijfkamp. Op 11 en 12 augustus 2012 vindt de moderne vijfkamp plaats…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Johnhain / Pixabay
  • Riet H: http://leiden.courant.nu/issue/LD/1969-12-31/edition/0/page/7 (Schijndel), publicatie van 31-12-1969; laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Gerritdina: uitspraak hoger beroep hof Leeuwarden: ECLI:NL:GHLEE:2008:BD0810, 29-04-2008; laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Gerritdina: http://www.nu.nl/algemeen/1547176/twintig-jaar-cel-voor-gifmoord-stadskanaal.html, publicatie 29-04-2008, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Galina: persbericht hoger beroep: https://www.om.nl/vaste-onderdelen/zoeken/@32486/eist-hoger-beroep-15-0/, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Galina: uitspraak cassatie Hoge Raad: ECLI:NL:HR:2015:535, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Rita T. http://www.nu.nl/algemeen/14852/geen-straf-voor-gifmengster-van-ede.html, publicatie van 19-12-2001;
  • Rita T: http://www.nationalezorggids.nl/algemeen/nieuws/2890-gifmengster-van-ede-blijft-in-tbs-kliniek.html, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Nijkerkse gifmengster: http://www.destentor.nl/regio/nijkerk/rechter-heft-tbs-gifmengster-nijkerk-op-1.4289650; laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Ada S: http://www.nrc.nl/nieuws/2014/11/27/twintig-jaar-cel-voor-gifmoord-op-echtgenoot; laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Ada S: http://www.lc.nl/friesland/Onderzoek-gifmoorden-lang-niet-klaar-21075352.html, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Senseo zaak: http://rodenactueel.nl/algemeen/anker-anker-verdedigen-vrouw-49-in-senseo-zaak.html, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Senseo zaak: http://www.metronieuws.nl/binnenland/2015/05/man-uit-drenthe-vergiftigd-via-senseo-apparaat, laatst gezien op 16 februari 2017;;
  • Marie-Josée: http://www.standaard.be/cnt/dmf20121214_00402170, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • Marie-Josée: huwelijk: http://www.nieuwsblad.be/cnt/g6c389r4e, publicatie van 31-03-2011, laatst bezocht op 07-01-2016;
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Strafwetboek#Titel_VIII._Misdaden_en_wanbedrijven_tegen_personen, Belgische wetboek van strafrecht. http://www.kennislink.nl/publicaties/toxicologie-over-gifbekers-en-vingerhoedskruid, laatst gezien op 16 februari 2017; ;
  • https://www.om.nl/onderwerpen/tbs/, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Syndroom_van_M%C3%BCnchhausen_by_proxy, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • http://jure.nl/ECLI:NL:HR:2015:535 laatst gezien op 16 februari 2017;
  • https://www.nrc.nl/nieuws/2016/06/25/rechtzaak-zestien-jaar-cel-en-tbs-voor-ada-s-1629023-a1504377 (ada s), laatst gezien op 16 februari 2017;
  • http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/106595/270-dagen-cel-geeist-voor-gif-stoppen-in-koffiezetapparaat-ex-man-Steenbergen (senseo), laatst gezien op 16 februari 2017;
  • https://www.om.nl/actueel/nieuwsberichten/@93462/officier-eist-270/ (senseo), laatst gezien op 16 februari 2017;
  • https://www.recht.nl/rechtspraak/uitspraak?ecli=ECLI:NL:RBNNE:2016:1256, laatst gezien op 16 februari 2017;
  • De afbeeldingen A en B in het artikel zijn uit de persoonlijke verzameling van de auteur afkomstig.
  • Afbeelding bron 1: Eigen verzameling
  • Afbeelding bron 2: Eigen verzameling

Reageer op het artikel "Moderne gifmengsters, moordvrouwen uit Nederland en België"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Meus
Laatste update: 05-03-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Bronnen en referenties: 26
Schrijf mee!