InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > De EU-verordening voor cosmetische producten

De EU-verordening voor cosmetische producten

De EU-verordening voor cosmetische producten De machtige Europese Unie produceert veel regelgeving voor zijn lidstaten, waaronder verordeningen. Wie zich wast, de tanden poetst, scheert of cosmetica gebruikt bijvoorbeeld, komt zonder het te beseffen al in aanraking met de werking van de EU-verordening voor cosmetische producten. Deze EU-verordening legt veel plichten op aan de industrie om de gezondheid van de inwoners van de EU te kunnen waarborgen en niet zonder reden. Het is voor iedereen – van consument tot producent – van belang om te begrijpen hoe een EU-verordening is ingericht en met name wat precies in deze EU-verordening cosmetische producten te vinden is.

Wat is een EU-verordening?

Een verordening is één van de instrumenten van de Europese Unie (EU) om wetgeving uit te zetten onder de lidstaten. Op grond van artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (EU) zijn de door EU afgegeven verordeningen – zonder enige inspanning van de lidstaten zelf – rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten van de EU. Een verordening is door zijn onmiddellijke werking een bijzonder krachtig middel, zo niet het meest krachtige rechtsinstrument van de Europese Unie.

Wat is de verordening voor cosmetische producten?

In 2009 heeft de EU een verordening voor cosmetische producten opgesteld met nummer EG 1223/2009. Op basis van artikel 288 van het genoemde Verdrag gold deze verordening – zoals bij alle verordeningen het geval is – meteen in Nederland en in alle andere EU landen. De gehele verordening is (op wat kleine uitzonderingen na) vanaf 11 juli 2013 in werking getreden (artikel 40).

Deze verordening heeft de volgende opbouw:
  • Een introductie met 71 overwegingen;
  • Het dispositief (= het gedeelte met de wetsartikelen) waarin de artikelen 1 tot en met 40 zijn uitgewerkt, vooraf gegaan door de standaardtekst in hoofdletters zoals in elke verordening: "HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD";
  • 10 bijlagen met oplopende Romeinse nummering.

Wat is de rol van een overweging in een verordening van de Europese Unie?

Verordeningen beginnen met een motivering in de vorm van een overweging. In een overweging (meestal zijn het er meer) van een EU-verordening staat de reden of redenen te lezen, waarom de Europese Raad en het Europees Parlement de verordening willen afgeven en waarom de regelgeving noodzakelijk is. Bij de EU-verordening voor cosmetische producten staat de volksgezondheid voorop. Het is voor de Europese Unie belangrijk dat de lidstaten elke EU-verordening (vanwege zijn onmiddellijke, verstrekkende gevolgen) volledig omarmen en het gedachtegoed in de overweging(en) ondersteunen. Overwegingen worden overigens genummerd, tenzij het een enkele overweging is.

Wat staat in het dispositief?

Het dispositief is dat gedeelte van de verordening waar de wetsartikelen staan. Het dispositief is verdeeld in hoofdstukken. Het dispositief van de EU-verordening cosmetische producten bestaat uit tien hoofdstukken. Er staan veel verplichtingen in voor de producent en importeur, omdat deze verordening met name gericht is op de volksgezondheid. Het niet goed regelen door de wetgever of het niet naleven van de regels door de industrie kan desastreuze gevolgen hebben. Verder staat er veel informatie in voor de consument. Een goed geïnformeerde consument kan met kennis van de verordening een weloverwogen aankoop doen. Een consument weet dan bijvoorbeeld of een product past binnen zijn of haar levensstijl en of die van het gezin.

De verdeling in hoofdstukken leest als volgt:
  • Hoofdstuk I. Toepassingsgebied en definities;
  • Hoofdstuk II. Veiligheid, verantwoordelijkheid, vrij verkeer;
  • Hoofdstuk III. Beoordeling van de veiligheid, productinformatiedossier, kennisgeving;
  • Hoofdstuk IV. Beperkingen voor bepaalde stoffen;
  • Hoofdstuk V. Dierproeven;
  • Hoofdstuk VI. Consumenteninformatie
  • Hoofdstuk VII Markttoezicht;
  • Hoofdstuk VIII. Niet naleving, vrijwaringsclausule;
  • Hoofdstuk IX. Administratieve naleving;
  • Hoofdstuk X. Uitvoeringsmaatregelen en slotbepalingen.

Alle cosmetische producten dienen bij de Europese Commissie te worden aangemeld in het Cosmetic Product Notification Portal.

Wat staat in de bijlagen van de EU-verordening cosmetische producten?

Bijlagen zijn handige documenten om toe te voegen aan alle soorten hoofdregelgeving. Dit is niet anders bij een verordening. Sommige onderwerpen (vooral documenten die uit lange, steeds wisselende lijsten bestaan) zoals de productie van cosmetische producten lenen zich daar goed voor. Een bijlage kan namelijk sneller aangepast worden dan de verordening zelf. Wanneer bijvoorbeeld blijkt dat een bepaalde stof te giftig is om te verwerken in cosmetische producten, dan kan de naam van de verbinding eenvoudig aan de lijst met verboden stoffen worden toegevoegd.

De bijlagen bestaan niet alleen uit afzonderlijke lijsten natuurlijk. Zij kunnen ook de verdere uitwerking van een artikel zijn. Dit houdt de verordening leesbaar en overzichtelijk. Wanneer een verordening – zoals die voor cosmetische producten – een breed spectrum omvat, dan is het gebruik van aparte bijlagen een goed manier om de materie transparant en duidelijk te houden.

De bijlagen hebben de volgende titels:
  • I. Productveiligheidsrapport
  • II. Lijst van stoffen die in cosmetische producten verboden zijn;
  • III. Lijst van stoffen die in cosmetische producten mogen voorkomen met inachtneming van de gestelde beperkingen;
  • IV. Lijst van kleurstoffen die in cosmetische producten zijn toegestaan;
  • V. Lijst van conserveermiddelen die in cosmetische producten zijn toegestaan;
  • VI. Lijst van UV-filters die in cosmetische producten zijn toegestaan;
  • VII. Symbolen die op de verpakking worden gebruikt;
  • VIII Lijst van gevalideerde methoden om dierproeven te vervangen;
  • IX. Ingetrokken richtlijn en opeenvolgende wijzigingen (deel A);
  • IX. Lijst van termijnen omzetten in nationaal recht en voor toepassing (deel B);
  • X. Concordantietabel.

Omzetting in nationaal recht

Een verordening treedt tegelijkertijd in werking voor de gehele EU, maar om verbodsbepalingen in een verordening te kunnen afdwingen (handhaven) en controle op de naleving in een individuele lidstaat te kunnen uitvoeren, is wel een extra (nationale) inspanning nodig. In deze verordening staat dat de lidstaten een nationale dienst moeten aanwijzen voor de handhaving- en controletaak. Handhaving en controle kan nu eenmaal niet centraal worden belegd bij de EU. Het dient in een Nederlandse wet te zijn verankerd en door een Nederlandse autoriteit te worden uitgevoerd.

In verband hiermee werd daarom in Nederland het Warenwetbesluit cosmetische producten 2011 in het leven geroepen. Om te voldoen aan de handhavingsbepalingen van de Cosmeticaverordening, staat uitdrukkelijk in artikel 2 van het Warenwetbesluit cosmetische producten, dat overtreding van de relevante verordening verboden is. Nederland heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) voor handhaving en controle gekozen. De NVWA controleert in zijn handhavingsrol of fabrikanten, distributeurs en importeurs van cosmetica zich aan de wet houden.

Wat is de definitie van een cosmetisch product?

De cosmetische productenindustrie is enorm. Er staan veel belangen (financieel, economisch en medisch bijvoorbeeld) op het spel. Het is – gezien alle belangen die meespelen van producenten, importeurs en consumenten -–van groot belang om vast te kunnen stellen of een product een cosmetisch product is of niet en onder deze verordening en dit besluit valt (of juist niet). De gemiddelde consument komt waarschijnlijk niet verder dan producten in de badkamer, in de toilettas of make-uptasje, maar de term is veel breder. Gelukkig komt de wetgever zelf met definities. Wat een cosmetisch product is (en wat niet) en daardoor onder deze wetten valt, staat in een aantal overheidsdocumenten.

In overweging 7 van de desbetreffende EU-verordening staat:
“De beoordeling of een product een cosmetisch product is moet van geval tot geval worden gemaakt, waarbij rekening moet worden gehouden met alle kenmerken van het product. Onder andere crèmes, emulsies, lotions, gels en oliën voor de huid, gezichtsmaskers, make-up-foundation (in vloeibare, pasta- of poedervorm), make-up-poeders, poeders voor na het baden en poeders voor lichaamsverzorging, toiletzeep, deodorantzeep, parfums, toiletwaters, eau de Cologne, producten voor bad en douche (badzout, badschuim, olie, gels), ontharingsmiddelen, deodoranten en antitranspiratiemiddelen, haarkleurstoffen, producten voor het krullen en ontkrullen en het verstevigen van het haar, watergolfmiddelen, reinigingsproducten voor het haar (lotions, poeders, shampoos), middelen voor onderhoud van het haar (lotions, crèmes, oliën), middelen voor haarmodellering (lotions, lakken, brillantines), scheermiddelen (scheerzepen, schuimen, lotions), make-up en middelen voor het verwijderen van make-up, middelen die op de lippen worden aangebracht, middelen voor tand- en mondverzorging, middelen voor nagelverzorging en nagelmake-up, middelen voor externe intieme hygiëne, zonnebrandmiddelen, middelen voor het bruinen zonder zon, middelen voor het bleken van de huid en middelen tegen rimpels kunnen cosmetische producten zijn.”

Wat opvalt is de reikwijdte van de term ‘cosmetisch product’. Het is zoveel meer dan de producten die standaard in de badkamerkast zijn terug te vinden waar iemand eerst aan zou denken. De verordening heeft betrekking op onnoemelijk veel producten.

In Artikel 2 lid 1 onder a van deze verordening staat als definitie van een cosmetisch product:

“Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan ‘cosmetische producten': alle stoffen of mengsels die bestemd zijn om in aanraking te worden gebracht met de delen van het menselijke lichaamsoppervlak (opperhuid, beharing, haar, nagels, lippen en uitwendige geslachtsorganen) of met de tanden en kiezen en de mondslijmvliezen, met het uitsluitende of hoofdzakelijke oogmerk deze te reinigen, te parfumeren, het uiterlijk ervan te wijzigen en/of voornoemde lichaamsdelen te beschermen of in goede staat te houden of lichaamsgeuren te corrigeren.”

In 2017 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité (2017/C 034/05) een initiatiefadvies opgesteld ter versterking van de Europese industrie voor verzorgings-, lichaamshygiëne- en schoonheidsproducten. In een aantal conclusies en beleidsaanbevelingen, staat onder 1.2 en 1.4: wat cosmetische producten niet zijn:

"1.2 stoffen of mengsels die bestemd zijn om te worden ingenomen, geïnhaleerd, ingespoten of ingebracht in het menselijk lichaam(,)”. Deze stoffen mogen van de wetgever “niet als cosmetische producten worden beschouwd.”

"1.4 het advies heeft geen betrekking op farmaceutische producten, tatoeages, permanente make-up, schoonheidsverzorgingsdiensten, producten die worden toegediend met behulp van een operatie of instrumenten en huidverzorgingsproducten voor dieren."


Tot slot geeft de reclamecode Cosmetische Producten (RCP) onder het onderwerp begripsbepalingen een definitie van cosmetische producten onder 1 sub a:

a. Cosmetische producten: alle stoffen of mengsels in de zin van Verordening (EG) 1223/2009 die bestemd zijn om in aanraking te worden gebracht met de externe delen van het menselijke lichaamsoppervlak (opperhuid, beharing, haar, nagels, lippen en uitwendige geslachtsorganen) of met de tanden en kiezen en de mondslijmvliezen, met het uitsluitende of hoofdzakelijke oogmerk deze te reinigen, te parfumeren, het uiterlijk ervan te wijzigen en/of voornoemde lichaamsdelen te beschermen of in goede staat te houden of lichaamsgeuren te corrigeren.

Alle definities tezamen bieden een substantiële basis aan de overheid, de industrie en de consument. De EU-verordening cosmetische producten zelf bevat voor elke consument of gebruiker de meest belangrijke informatie denkbaar. Het is daarom de tijdsinvestering meer dan waard om het beter te leren kennen.

Lees verder

© 2018 Meus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het Europese rechtDe landen in de Europese Unie hebben met het 'Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)' hun soevereini…
Coeliakie en regelgeving: 'kan sporen van gluten bevatten'Coeliakie en regelgeving: 'kan sporen van gluten bevatten'Mensen met de auto-immuunziekte coeliakie ('seu-lia-kie') kunnen geen gluten verdragen. Wanneer zij deze binnenkrijgen l…
Het verplichte teken of symbool op EU cosmetische productenHet verplichte teken of symbool op EU cosmetische productenDe Europese wetgever heeft bepaalde, specifieke symbolen (tekens of iconen) gekozen om de consument in één oogopslag obj…
Algemene Nederlandse en Europese voedingsmiddelenwetgevingElke dag hebben wij eten en drinken nodig om te kunnen overleven. Maar hoe zit het hele systeem, wat regelgeving betreft…
Rechten voor passagiers bij vertraging vluchtRechten voor passagiers bij vertraging vluchtDoor de Europese Unie werd in 2004 een verordening in het leven geroepen die de Europese luchtvaartmaatschappijen de ver…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: FotoshopTofs, Pixabay
  • https://www.ncv-cosmetica.nl/files/5114/4111/5186/NCV_WatVerteltHetEtiket.pdf;
  • https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:342:0059:0209:nl:PDF;
  • http://publications.europa.eu/code/nl/nl-120200.htm;

Reageer op het artikel "De EU-verordening voor cosmetische producten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Meus
Gepubliceerd: 17-08-2018
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Special: Cosmetische producten en EU
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!