InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Wat is de invloed van een faillissement op de rechtspositie?

Wat is de invloed van een faillissement op de rechtspositie?

Wat is de invloed van een faillissement op de rechtspositie? De persoon die failliet is verklaard (gefailleerde), krijgt te maken met allerlei wettelijke regels die een inbreuk maken op zijn rechtspositie. Hij is niet geheel vrij meer om te doen en laten wij hij wil. Zo mag de gefailleerde zijn woonplaats niet verlaten en kan hij inbewaring gesteld worden. In dit artikel wordt besproken wat de invloed is van een faillissement op de rechtspositie van de gefailleerde.

De persoonlijke vrijheid

Een van de gevolgen van het faillissement is de beperking van de persoonlijke vrijheid van de gefailleerde. Zoals reeds genoemd mag hij zijn woonplaats niet verlaten, tenzij hij toestemming heeft gekregen van de rechter-commissaris. Daarnaast ontvangt de curator alle post van de gefailleerde. Hij geeft echter wel prive poststukken af aan de gefailleerde.
Uit de plicht dat de gefailleerde mee moet werken, volgt dat hij alle inlichtingen dient te verstrekken aan de rechter-commissaris en/of de curator. De plicht om inlichtingen te verstrekken rust niet alleen op de gefailleerde, maar ook op de partner van de gefailleerde. Indien het een bedrijf betreft, zijn bestuurders en commissarissen ook verplicht inlichtingen te verstrekken.
Een veel ingrijpendere maatregel is het inbewaring stellen. De rechter kan de gefailleerde voor de duur van dertig dagen in bewaring stellen (“gevangen nemen”). Er is geen maximum, na het verstrijken van de dertig dagen kan het met dertig dagen worden verlengd. De rechter beveelt een dergelijke maatregel op verzoek van:
  • De schuldeiser(s), of
  • De rechter-commissaris, of
  • De curator.

Een andere maatregel is het bevelen van een psychisch onderzoek. De gefailleerde dient dan een psychisch onderzoek te ondergaan.

De beschikkingsonbevoegdheid

Door het faillissement verliest de gefailleerde het beheer en de beschikking over zijn goederen. Meer specifiek betekent dit dat de gefailleerde een verkocht goed, dat nog niet is geleverd, niet meer kan leveren. Wanneer de gefailleerde een schilderij verkoopt en deze nog niet heeft geleverd/overhandigd, dan kan hij dit niet meer doen door het faillissement. Wanneer de gefailleerde ondanks zijn faillissement verbintenissen aangaat, dan is de boedel niet aansprakelijk. Dit is slechts anders wanneer de boedel gebaat is bij die verbintenissen. Wanneer de gefailleerde een Audi koopt, dan dient hij dit zelf te voldoen. De boedel is niet gebaat bij de auto. Wanneer de gefailleerde echter een dierenarts inschakelt om zo de geboorte van een kalf te bewerkstelligen, dan is de boedel – in beginsel – gebaat. Immers heeft de curator een koe behouden en een kalf gekregen. In economische zin betekent dit dat er een dier meer verkocht kan worden.
De bevoegdheid verliest de gefailleerde op de dag waarop de faillissementsverklaring wordt uitgesproken. Dat is dus voor de feitelijke verklaring door de rechter. De curator kan de goederen van de derde opvorderen, tenzij de derde wettelijke bescherming geniet.
Stel dat op dinsdag om 14 uur de debiteur naar de rechter moet om te horen of hij al dan niet failliet is verklaard. In de ochtend, om 10 uur, heeft hij een tafel verkocht aan zijn neefje. De dag ervoor, maandag, heeft hij een schilderij verkocht. Om 14 uur blijkt dat de debiteur failliet is verklaard. Hij gaat naar huis en verkoopt om 18 uur zijn auto aan de buurman. Hij heeft de tafel en de auto onbevoegd verkocht.
De handelingen die de gefailleerde na de faillietverklaring verricht, komen voor zijn rekening tenzij de boedel gebaat is. De wederpartij (de buurman en het neefje) die gedupeerd raakt door het faillissement kan op twee manieren verhaal halen:
  • Hij kan wachten tot het faillissement afgelopen is, of
  • Hij kan zich verhalen op het vermogen dat buiten de boedel valt.

Gerechtelijke procedures

Het faillissement heeft ook invloed op de procedures die de gefailleerde voert of waarvan hij procespartij is. Hier dient een onderscheid gemaakt te worden tussen:
  • Procedures die de boedel niet rechtstreeks raken, zoals een echtscheidingsprocedure of een adoptieprocedure;
  • Procedures die de boedel raken.
Bij de tweede categorie kan het gaan om twee soorten vorderingen. Vorderingen die uit de boedel worden voldaan en andere vorderingen. Bijvoorbeeld de opvordering van een goed.
De curator kan bij deze categorie schorsing van de procedure vragen. Bij de eerste categorie kan de curator tussenkomen of zich verzetten met het middel derdenverzet.

De gefailleerde als eiser

De gefailleerde, zelfs voor zijn faillissement, kan een procedure starten als eiser. De gedaagde partij staat voor een drietal keuzes:
  • Hij kan om schorsing vragen,
  • Hij kan om voortzetting verzoeken,
  • Hij kan ontslag van instantie vragen, hiermee zal de procedure eindigen.
De curator kan twee kanten op:
  • Hij kan het proces overnemen
  • Hij wil het proces niet overnemen.

De vraag is voor wiens rekening komen de proceskosten? Indien de curator als wederpartij optreedt, dan zijn de proceskosten een boedelschuld. Wanneer hij de zaak niet wil voortzetten, dan zijn de proceskosten slechts een concurrente vordering. Vandaar dat de curator goed zal overwegen of hij de zaak wil overnemen. Eist de gedaagde om voortzetting dan vallen de proceskosten buiten de boedel.

De gefailleerde als gedaagde

De gefailleerde, zelfs voor zijn faillissement, kan in een procedure belanden als gedaagde. Een ander partij sleept de gefailleerde voor de rechter. Er zijn drie mogelijkheden wanneer de eiser om voortzetting vraagt:
  • De curator verschijnt,
  • De curator verschijnt niet,
  • De curator stemt in met de eis.
In het eerste geval zijn de proceskosten een boedelschuld. In het tweede geval gaat de gefailleerde als wederpartij verder. In het laatste geval vormen de proceskosten een concurrente vordering.
© 2009 - 2019 Servanda, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Procedure bij faillissementProcedure bij faillissementWat is een faillissement en in welke fasen verloopt een faillissement? Hoe wordt het vermogen van de persoon die faillie…
Het inkomen van een curatorHet inkomen van een curatorVan bepaalde beroepen is het onduidelijk hoe ze hun geld verdienen en hoeveel, een curator is zo’n beroep. Hoeveel verdi…
De curator mag wel heel veelDe curator mag wel heel veelWat mag de curator allemaal doen als u in een faillissement bent verwikkeld. Waarover mag u als gefailleerde nog zelf be…
Faillissement, faillissementswet wordt insolventiewetFaillissement, faillissementswet wordt insolventiewetEen faillissement komt vaak voor, surseance van betaling ook. Het Nederlandse faillissementsrecht is voor een deel sterk…
Een faillissement, wat betekent dat voor uEen faillissement, wat betekent dat voor uFailliet gaan of dreigen failliet te gaan. Wat betekent het nou als een bedrijf of persoon failliet wordt verklaard. Kun…
Bronnen en referenties
  • Buchem-Spapens en Pouw - Faillissement, surseance van betaling en schuldsanering; monografieën privaatrecht; Kluwer 2008

Reageer op het artikel "Wat is de invloed van een faillissement op de rechtspositie?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Servanda
Gepubliceerd: 29-12-2009
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!