InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Nationaal Hitteplan in Nederland en extreme hitte

Nationaal Hitteplan in Nederland en extreme hitte

Nationaal Hitteplan in Nederland en extreme hitte Zo gauw het extreem warm gaat worden in Nederland, wel 40 graden of meer, wordt er gepraat over het Nationaal Hitteplan. Het staat volop in de krant en het weerbericht waarschuwt al een aantal dagen. Veel mensen worden blij van mooi weer. Lekker het terras bezoeken, lekker fietsen of naar het strand. Wordt het een hittegolf? Dagenlang over de tropische 30 graden? Misschien wel tegen de 40 graden of nog meer? Niet alle mensen zijn blij met deze extreme hitte. Hitte kan een bedreiging voor de gezondheid zijn en het Nationaal Hitteplan wordt uit de kast gehaald.

Het Nationaal Hitteplan

In 2007 is door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Nationaal Hitteplan opgesteld. Het is een lijst met tips voor instanties en burgers die actueel wordt wanneer er dagenlang extreme hitte in Nederland wordt voorspeld. Elke keer wanneer het Nationaal Hitteplan uit de kast wordt gehaald wordt er na de hitte geëvalueerd en eventueel wordt het nationaal hitteplan aangepast waar nodig. Het plan wordt aangepast maar blijft in grote lijnen hetzelfde als in 2007.

Wanneer wordt het Nationaal Hitteplan actief

Wanneer het warm weer wordt, zijn de meeste mensen blij om dat te horen. Liever warm weer dan dagen tot weken lang regen. Vooral in de zomer want dan hebben de meeste mensen vakantie. Lekker barbecueën, naar het water en lekker niets doen in eigen land. Extreem warm weer is één halve week aardig en leuk, maar niet langer. Toch wil het voorkomen dat het weken kan zijn dat de temperatuur tegen de 40 graden loopt. Wanneer de vochtigheid groot is geeft het een drukkende, klammige warmte. Het geeft het gevoel dat je blijft zweten. Iedereen wordt moe van de warmte en flauw maar ouderen, babys, en mensen die moeilijk kunnen zweten worden duizelig, krijgen concentratieproblemen en kunnen uitdrogen. De temperatuurregulatie werkt onder ander bij deze risicogroepen (nog) niet goed.

Hoe is het Nationaal Hitteplan opgesteld

Het Nationaal Hitteplan, dat in 2007 is opgesteld wordt waar de ervaring dat leert, aangepast. Zo ligt elk jaar het Nationaal Hitteplan klaar. Het begin is een samenwerking geweest van het ministerie VWS en diverse partijen. Partijen die samen het Nationale hitteplan hebben opgezet om elkaar actief bij het Nationaal Hitteplan te betrekken. Partijen als de:
  • Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO);
  • ActiZ (brancheorganisatie van zorgondernemers);
  • TNO (met als aandachtsgebied gezond leven);
  • de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV);
  • de Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN);
  • en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP).

Hoe het Nationaal Hitteplan is ontstaan

Wanneer uitzonderlijk hoge temperaturen worden verwacht geeft het KNMI (meteo alarm) een waarschuwing uit. Extreem hoge temperaturen kunnen belastend zijn als de periode meerdere dagen duurt. Het kan zelfs dodelijk zijn voor sommigen. De waarschuwing gaat naar het RIVM (het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) die als taak heeft om de publieke gezondheid te bevorderen, het Nederlandse rode kruis, GGD Nederland, GHOR Nederland (Geneeskundige Hulpverleningsorganisate in de Regio en maakt deel uit van een veiligheidsregio) en de media waarschuwt op hun beurt de burger.

Wanneer praten we over extreme hitte

Het Nationale Hitteplan gaat in werking wanneer de waarschuwing gegeven wordt van extreme hitte. Dan moet het er naar uitzien dat het zeker 4 dagen in ons land 27 graden of meer wordt. Wanneer het 5 dagen achter elkaar in De Bilt (waar het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut is gevestigd) meer dan 25 graden of hoger is, en in diezelfde periode het zeker 3 dagen meer dan 30 graden is, spreken we tevens van een hittegolf. Dit gaat soms samen met het Nationaal Hitteplan.

Hittegolf

In Nederland is de ergste hitte meestal van korte duur en dan is het nét geen hittegolf. Afhankelijk is de benaming van een hittegolf, hoe warm het is in de Bilt. Heeft het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) in De Bilt bijvoorbeeld geen 3 dagen over de 30 graden en het regionale KNMI station in Ell (Limburg) wel, dan spreken we van een regionale hittegolf. Het verschil is dat een hittegolf pas achteraf wordt vastgesteld, terwijl het Nationaal Hitteplan juist vooraf in werking moet treden.

Waarom extreme hitte gevaarlijk is

Mensen en dieren hebben gemiddeld een lichaamstemperatuur van 37 graden. Als de lichaamstemperatuur warmer wordt dan wordt de warmte door verdamping afgeven aan de omgeving door verdamping (zweten). De warmte die nodig is om te zweten wordt onttrokken aan het lichaam en dat koelt af. Zo kunnen mensen langere tijd bij temperaturen van 40 of zelfs 45 graden overleven.

De relatieve luchtvochtigheid

De relatieve luchtvochtigheid is een verhouding die aangeeft hoeveel waterdamp lucht bevat ten opzichte van de maximale hoeveelheid waterdamp die de lucht kan bevatten. Een waarde van 100% wijst op de maximale hoeveelheid waterdamp: de lucht is dan verzadigd. Als de lucht verzadigd is van de maximale hoeveelheid waterdamp en dus een luchtvochtigheid heeft van bijna 100% is dan wordt de verdamping van een lichaam minder en voelt het nog warmer aan dan dat het is (gevoelstemperatuur). Het benauwde gevoel treedt dan op. Dit benauwde effect treedt eveneens op bij de natteboltemperatuur.

Natteboltemperatuur

Een manier om de omgeving verzadigd te krijgen is door water aan de lucht toe te voeren. Een regenbuitje wat verdampt en warmte onttrekt aan de lucht waardoor de lucht verzadigd raakt en condensatie optreedt. De temperatuur waarbij dit gebeurd heet de natteboltemperatuur. Natteboltemperarturen boven de 35 graden zijn levensgevaarlijk omdat verdamping van een lichaam dan amper toereikend is om oververhitting te voorkomen.

Oververhitting en/of een hitteberoerte

De symptomen bij een oververhitting kunnen zijn:
  • hitte kramp. Spierpijn in de armen en benen;
  • hevig transpireren;
  • hoofdpijn;
  • misselijkheid;
  • een roodgestuwde huid (hittestuwing) of een bleke huid (hitte-uitputting).

Bij een hitte beroerte heeft het slachtoffer een lichaamstemperatuur boven de 40.5 graden en gedraagt het slachtoffer gedraagt zich anders dan normaal.

Koelen

Koelen is noodzaak. Begin bij oververhitting of een hitteberoerte onmiddellijk met koelen. Koelen met:
  • een ventilator ;
  • het lichaam af te sponzen met koud water;
  • een nat laken om het lichaam te wikkelen;
  • door een in ijswater gedrenkte handdoeken te gebruiken;
  • door het gebruik van ijszakken;
  • onderdompelen in water.

Wat kan iemand zelf doen bij grote en/of extreme hitte

Echte tropische warmte (over de 30 graden) is in Nederland en België niet prettig. Vooral wanneer de luchtvochtigheid hoog is. Het geeft een klam en drukkend gevoel. Voor iedereen en vooral voor risicogroepen. Risicogroepen als ouderen, (heel) jonge kinderen, chronisch zieken, mensen met overgewicht en mensen zonder vaste woon- of verblijfsplaats. Ook het gebruik van bepaalde geneesmiddelen kan het risico van de hitte vergroten. Net zoals niet goed kunnen zweten en alcohol en drugs. Wat je kunt doen bij tropische hitte?
  • Drink voldoende water. Ook als je geen dorst hebt. Gemiddeld 2 tot 3 liter per dag. Zorg dat je onderweg altijd een fles water bij je hebt. Neem een (water)ijsje;
  • Goed insmeren tegen de zon. Zelfs in de schaduw;
  • Een zonnebril, lichte kleding en een petje opdoen;
  • Vermijd zware inspanning tussen 12.00 en 16.00 uur. Altijd om 13.00 een rondje hardlopen? Ga s morgens of s avonds;
  • Zoek de schaduw op. Een natte handdoek in de nek of een vernevelaar koelt af. De voeten in een voetenbak met koud water is ook lekker;
  • Sluit gordijnen of lamellen;
  • Sluit de ramen als het buiten warmer is dan binnen en zet ze pas weer open als het afkoelt;
  • Bij geen airco thuis of op de werkplek, zorg zelf voor ventilatie;
  • Geen honger? Eet vaker een beetje licht voedsel;
  • Vergeet huisdieren niet;
  • Vul bij veel zweten het zoutgehalte aan. Neem bijvoorbeeld een klein zakje chips;
  • Bij vragen (over een geneesmiddel bijvoorbeeld) de huisarts of GGD bellen.
© 2015 - 2019 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ouderen en zieken en hitte: oppassenOuderen en zieken en hitte: oppassenHogere temperaturen, veel mensen gedijen er volledig op. De warmte, het licht, de vrolijkheid, het buiten zijn maakt dat…
Hittegolf  wat te doen en wat te latenHittegolf wat te doen en wat te latenWe krijgen ook in Nederland af en toe te maken met een hittegolf. Wanneer het vijf dagen op rij 25 graden of warmer is,…
Hittegolf eist mensenlevensZodra een hittegolf zich aandient trekken veel Nederlanders erop uit. De wegen naar het strand staan vast door de massal…
De hitte index: hoe ervaren wij warmte?Hetzelfde aantal graden Celsius kan op de ene dag voor een veel hogere gevoelstemperatuur zorgen dan de andere dag. Dit…
Inspanningsfysiologie; water, bewegen en sportWater is een onmisbaar bestanddeel van het menselijk lichaam. De gezonde mens kan ruim twee maanden zonder voedsel, maar…
Bronnen en referenties
  • http://www.weer.nl/weer-in-het-nieuws/weernieuws/ch/1f780d16c324f3a8c68a53353372e82e/article/snikhete_start_tour_en_nationaal_hitteplan.html
  • http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2015/05/26/nationaal-hitteplan-versie-2015.html
  • http://www.knmi.nl/cms/content/114467/hittewaarschuwing
  • https://www.ehbo.nl/tips/oververhitting/

Reageer op het artikel "Nationaal Hitteplan in Nederland en extreme hitte"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Laatste update: 02-10-2018
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!