InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Weer in september 2015: fris en nat

Weer in september 2015: fris en nat

Weer in september 2015: fris en nat Alle berichten over de gestage opwarming van de aarde ten spijt: het Nederlandse weer in september 2015 deed allesbehalve aan opwarming denken. De maand september verliep over het algemeen fris en soms ook regenachtig. Alleen in het midden en aan het eind van de maand, was de zon wat meer te zien. Doordat de wind eind september vanuit het noorden kwam, bleef de temperatuur, ondanks de zon, bij een magere 17 graden steken.

Laagste maximumtemperatuur in 65 jaar

Waar we na het jaar 2000 regelmatig getrakteerd werden op mooi en warm nazomerweer, kwam in 2015 met de komst van september meteen de herfst ons land binnen. De dagen verliepen over het algemeen somber en fris en de verwarming aanzetten, bleek geen overbodige luxe. Waar het op 5 september 2013 nog tropisch warm werd, moesten we het in de septembermaand van 2015 met een maximumtemperatuur van 20,2 graden doen. Deze werd op zaterdag 12 september gemeten in De Bilt. Helaas liet de zon het op die dag behoorlijk afweten. Het was een sombere, wat broeierige dag, die regenachtig werd afgesloten.

Gezien over heel september 2015, was dit meteen de hoogste maximumtemperatuur die in De Bilt werd gemeten. We moeten zelfs terug tot 1950 voor een lagere maximumtemperatuur in september! De beste 'weerdag' was 11 september toen het in De Bilt 20,1 graden werd en de zon daarbij maar liefst 12 uur scheen. De enige spelbreker was de wat straffe oostenwind, die een rondje fietsen niet onverdeeld ontspannend maakte.

Flink te koud

Sinds 2001 was het in september niet zo koud geweest. September 2015 gaat met een gemiddelde temperatuur van 13,4 graden tegen 14,5 graden normaal, dan ook als fris de boeken in. Toch hebben we wel degelijk met opwarming van de aarde te maken, daar de tien koudste septembermaanden allen uit de twintigste eeuw dateren. September 1912 was de koudste septembermaand ooit met een gemiddelde temperatuur van slechts 10,7 graden.

Dat neemt niet weg dat september 2015 fris was. Er waren slechts twee warme dagen, waarop de temperatuur (nipt) boven de twintig graden uitkwam. Normaal gesproken zijn dit er tien. Voor minder dan twee warme dagen moeten we terug naar 2001, toen we het met slechts één warme dag moesten doen. Een aantal van twee of minder warme dagen in september is sinds 1901 overigens slechts negen maal voorgekomen. De afwezigheid van warm weer in september 2015, was daardoor best opvallend. Zeker als je bedenkt dat het in september nog regelmatig zomers warm wordt en soms zelfs tropisch, zoals in 1949 toen er in Maastricht zelfs een vijfde hittegolf genoteerd werd.

Dat het ook anders kan dan in 2015, bewijst september 2006. Toen werd het op 8 dagen zomers warm (meer dan 25 graden) en waren er 26 warme dagen (20 graden of meer). Met een gemiddelde temperatuur van 17,9 graden is dit veruit de warmste septembermaand sinds in 1901 de weermetingen begonnen.

Wisselvallige start van de herfst

Op veel plaatsen verliep september 2015 ronduit wisselvallig. Op vrijdag 4 september viel er in De Bilt maar liefst 41,4 millimeter regen naar beneden. In het zuiden van Nederland en in Oost Drenthe was het een stuk droger. Daar viel in de hele maand slechts 50 millimeter regen, terwijl 70 millimeter normaal is.

In het westen had men minder geluk. In de westelijke provincies viel op veel plekken wel 120 tot 150 millimeter regen en in Burgh-Haamstede werd zelfs de 200 millimeter gehaald. Soms stond daar ook veel wind bij. Kortom: het was echt herfst! In De Bilt viel 88 millimeter neerslag, iets meer dan de norm van 78 millimeter. Gemiddeld gezien over het land viel er op de meeste plekken zo'n 110 millimeter regen en dat is toch behoorlijk wat meer dan normaal. Aangezien veel regen als motregen naar beneden kwam, regende het in de beleving van veel mensen langdurig en vaak in september 2015.

Een zonnig einde

Aan het eind van de maand begon eindelijk de zon te schijnen. We kregen een aantal dagen met rustig, zonnig najaarsweer. Warm werd het daarbij niet, daar de wind hoofdzakelijk uit het noorden kwam. In de nacht van 27 september kwam het in Enschede zelfs tot vorst aan de grond (0,5 graden). Omdat er weinig wind stond, was het buiten goed toeven. In een tuinstoel, beschut tegen de wind, kon de korte broek weer even aan. Doordat de maand zo zonnig eindigde, was september 2015 zelfs iets zonniger dan gewoonlijk (148 uur zon tegen 138 uur normaal).

Totale maansverduistering

In de nacht van 27 op 28 september was er een totale maansverduistering te zien. Bij een (gedeeltelijke) maansverduistering staat de aarde tussen de zon en de maan in, waardoor delen van de maan niet zichtbaar zijn. Bij een totale maansverduistering valt de schaduw van de aarde precies op de maan, waardoor je zou verwachten dat er in dat geval helemaal geen maan meer te zien is.

In plaats van helemaal te verdwijnen krijgt de maan echter een prachtig rode kleur. Dit, omdat de aardatmosfeer een beetje zonlicht doorlaat dat het maanoppervlak alsnog kan bereiken. De maansverduistering van 28 september 2015 zou heel bijzonder zijn, omdat er ook sprake was van een 'supermaan'. De maan stond net iets dichter bij de aarde dan normaal, waardoor hij groter leek. De laatste keer dat een totale maansverduistering samenviel met een supermaan was in 1982, dus drieëndertig jaar eerder. De volgende keer zou pas in 2033 zijn, dus als men hem nu niet zou kunnen zien, moest men weer achttien jaar wachten.

Wolken als spelbreker?

Mensen die de maansverduistering wilden zien, moesten er wel wat voor over hebben. De start van de eclips was om 2.12 uur, waarna de maan vanaf 4.11 uur tot 5.23 uur helemaal verduisterd zou zijn. Om 4.48 uur zou de eclips maximaal te zien zijn. Mensen die dit proces wilden volgen, moesten dus vroeg hun bed uit.

Het was nog maar de vraag of ze iets zouden zien van de maansverduistering. Voor het noorden en oosten van het land werd bewolking voorspeld. Weliswaar geen gesloten wolkendek, maar wel genoeg om de maan een groot deel van de tijd aan het zicht te onttrekken.
In Limburg werden weerliefhebbers die er vroeg voor opstonden, beloond met een prachtig rode maan. Op de Veluwe had men aanzienlijk minder geluk. In Elburg kwam de maan tussen 4.00 uur en 5.00 uur, slechts heel even tevoorschijn. Het was te weinig om echt van het schouwspel te kunnen genieten.

De volhouder, die ook om 5.00 uur nog naar de lucht stond te staren, werd echter beloond met een felrode maan, die een paar minuten lang onafgebroken te zien was. Na die tijd werd de maan steeds beter zichtbaar en na 5.23 uur was ook goed te zien hoe de maan langzaamaan steeds meer van zijn oorspronkelijk gele kleur terugkreeg. En even voor half 7 zag hij er weer volkomen normaal uit. Alsof er nooit een verduistering was geweest.

Lees verder

© 2015 - 2018 Sigrid1968, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Maansverduistering, bloedrode maan, supermaan en blauwe maanMaansverduistering, bloedrode maan, supermaan en blauwe maanDe maan kan verschillende kleuren hebben of met verschillende kleuren benoemd worden. Elke maand is er een volle maan en…
Superbloedmaan  een zeldzaam natuurfenomeenSuperbloedmaan een zeldzaam natuurfenomeenEen superbloedmaan is een natuurfenomeen waarbij de Maan extra groot lijkt en ook nog eens verduisterd wordt. Hij krijgt…
Verslag en uitleg maansverduistering van 28 september 2015Verslag en uitleg maansverduistering van 28 september 2015Op maandag 28 september 2015 vond er vroeg in de ochtend een totale maansverduistering plaats. Dit natuurverschijnsel wa…
Wanneer is het volle maan? Maanfasen en maanstanden in 2015Wanneer is het volle maan? Maanfasen en maanstanden in 2015Hier vind u alle informatie over de verschillende maanfasen/maanfases van de maan. Wanneer is het volle maan? En wanneer…
De maan en zijn andere kleuren en namenDe maan en zijn andere kleuren en namenDe maan draait om de aarde en wordt verlicht door de zon. Niet altijd zien we de maan omdat vanaf de aarde gezien de maa…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Skeeze, Pixabay
  • http://nieuws.weeronline.nl/28-9-2015-september-2015-fris-en-nat/
  • http://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/koelste-september-in-15-jaar
  • http://www.weer.nl/nieuws/detail/2015-09-25-bloedsupermaan/
  • http://www.weer.nl/nieuws/detail/2015-09-27-kunnen-we-komende-nacht-de-maansverduistering-zien/
  • http://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/lijsten/maandextremen/september
  • http://projects.knmi.nl/klimatologie/daggegevens/
  • Eigen aantekeningen

Reageer op het artikel "Weer in september 2015: fris en nat"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sigrid1968
Laatste update: 19-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Special: Weerjaar 2015
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!