InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Januari 2016: herfstachtig met winterse speldenprikjes

Januari 2016: herfstachtig met winterse speldenprikjes

Januari 2016: herfstachtig met winterse speldenprikjes Na de boterzachte december 2015, wilde het op veel plekken in Nederland, ook in januari 2016 niet echt winter worden. Alleen in het midden van de maand was het een weekje wat kouder, al beleefde men in Noord-Nederland ook begin van de maand een koude periode, waarin het dagenlang glad was door ijzel. In het zuiden van Nederland was het in dezelfde periode met een temperatuur van tien graden boven nul, ronduit zacht. Januari 2016 gaat als nat de boeken in: ook stond er vaak behoorlijk veel wind, wat meer aan de herfst dan aan de winter deed denken.

Koude start in het noorden, zacht in het zuiden

December 2015 was met een gemiddelde temperatuur van 9,6 graden extreem zacht. De laagste minimumtemperatuur was 3,3 graden en de maand eindigde geheel vorstloos. Op 1 januari vroor het een beetje en in het noordoosten kwam de winter ons land binnen. Ten noorden van Zwolle kreeg de neerslag op zondag 3 januari een winters karakter. Op Facebook werden foto's gepost van winterse taferelen, waar men in Zuid-Nederland alleen maar van kon dromen. Daar was en bleef en het ruim boven nul en was het met 8 tot 10 graden, zelfs zacht.

Het lukte de koude lucht niet om zuidelijker te komen dan Noord-Nederland. Daar was het koud en ging de eerste sneeuw over in ijzel. Nederland lag namelijk in het overgangsgebied tussen koude vrieslucht en zachte lucht. Omdat de zachte lucht in de bovenlaag aanwezig was, viel de neerslag eerst als regen, die op de koude ondergrond meteen bevroor. Van zondag 3 januari t/m donderdag 7 januari viel behoorlijk wat regen. Omdat de temperatuur in het noorden overdag niet of nauwelijks boven 0 kwam, bevroor het regenwater en werden de straten spekglad. De ijzel vormde een ijslaagje rond de boomtakken en maakte dat ook alle andere dingen, waaronder de straten voorzien werden van een ijslaagje. Mensen bonden de ijzers om, schaatsten op straat en hadden plezier.

Op 5 januari werd door het KNMI, voor de Noordelijke provincies code rood afgegeven. Mensen, die niet dringend de weg op hoefden, werd met klem aangeraden om thuis te blijven. Scholen gingen dicht en treinen reden met een aangepaste dienstregeling. Op sommige plaatsen kon de post niet bezorgd worden omdat het spekglad was en de brievenbussen dichtgevroren zaten.

Meer naar het zuiden toe was het zacht en regenachtig. In De Bilt kwam de temperatuur in de bovengenoemde periode ook 's nachts niet onder 0. Het 'koudst' werd het daar op 6 januari, toen het 's middags 4,7 graden werd. Op 7 januari werd ook in het noorden de vorst verdreven en na vier dagen glibberen, behoorden de ijzelproblemen weer tot verleden.

Een nieuwe vorstperiode

Na een week van betrekkelijk zacht weer, die duurde van 8 t/m 13 januari, viel rond de 14e de vorst in. Dit keer bereikte de kou heel Nederland, al was het ook toen in het noorden kouder dan in Zuid-Nederland. Rond de 15e viel er sneeuw in Noord-Oost Nederland. Op sommige plekken lag er een week lang een sneeuwdek van enkele centimeters.

Vanaf de 15e daalde de temperatuur 's nachts tot onder het vriespunt, terwijl hij overdag nauwelijks niet of nauwelijks boven 0 uit kwam. Boven een sneeuwdek kon het flink afkoelen. In Nieuw Beerta (Groningen) lag 10 tot 12 centimeter sneeuw en kwam het in de nacht van 18 op 19 januari tot strenge vorst (temperatuur onder - 10 graden). Dit was sinds 2013 niet meer voorgekomen. De laagste januaritemperatuur van - 12,3 graden werd ook daar gemeten. (22 januari 2016). Nieuw Beerta noteerde in januari 2016, zes ijsdagen. Dat zijn dagen waarop de temperatuur het hele etmaal niet boven nul komt. In De Bilt kwam het niet tot een ijsdag. Op 18 januari werd het precies 0,0 graden, dus net een fractie te warm om als ijsdag de boeken in te gaan.

De eerste marathon op natuurijs

De vorst in het noorden was streng genoeg om op natuurijs te kunnen schaatsen. Haaksbergen (Overijssel) kreeg de primeur. Op 19 januari mocht men in deze plaats de eerste schaatsmarathon op natuurijs organiseren. De vereiste ijsdikte van drie centimeter was bereikt en de weersomstandigheden waren net iets beter dan die van de concurrent. In Haaksbergen kwam de temperatuur overdag niet boven nul, terwijl dat in Noordlaren wel het geval was. De marathon werd 's avonds verreden en gewonnen door Gary Hekman.

Herfstachtig

Hoewel het bovenstaande doet vermoeden, dat het in januari 2016 behoorlijk winterde, viel dat in de praktijk best tegen. Tenminste in Nederland. In de wintersportgebieden werd het echter flink koud en viel eindelijk de zo lang verlangde sneeuw. (In december waren de meeste pistes groen gebleven). In het noorden van Zweden en Noorwegen en ook in Finland werd het met een temperatuur van - 40 graden, extreem koud.

In Nederland was het, met uitzondering van het noorden, slechts één week droog en tamelijk koud vriesweer. De rest van de tijd regende het veel en deed de harde wind, eerder aan de herfst dan aan de winter denken. Vooral tijdens de laatste januaridagen was het raak. Op 29 en 30 januari gaf het KNMI de kustprovincies Code geel. Daar stond een harde, stormachtige wind en soms waren er verraderlijke rukwinden. Ook boven land waaide het hard. Op beide dagen had De Bilt een maximale windstoot van 18 meter per seconde. Dit betekent dat je hard moet trappen, wil je daar met de fiets tegenin komen. Met gemiddeld 110 millimeter neerslag, tegen 73 normaal, was januari 2016 een natte maand. Sinds 1901 waren slechts zes januarimaanden nog natter.

Warmte in januari 2016

Met een gemiddelde temperatuur van 4,9 graden in De Bilt, tegen 3,1 graden normaal, was januari 2016 behoorlijk zacht. Landelijk gezien waren er wel grote verschillen. In het eerder genoemde Nieuw Beerta was het met een gemiddelde temperatuur van 2,3 graden zelfs kouder dan normaal terwijl het in Zuid-Limburg en Zeeland op veel plaatsen meer dan twee graden te warm was.

Op donderdag 25 januari 2016 leek het wel lente. De zon scheen vrijwel de gehele dag aan een praktisch wolkeloze hemel, met als enige spelbreker de toch wel harde wind. In De Bilt werd het 14,6 graden, een dagrecord. Nooit eerder was het op 25 januari zo warm geweest. In Eindhoven werd het zelfs 16,3 graden. Toch was dit niet de warmste januaritemperatuur ooit gemeten. Die mat men bizar genoeg tijdens een van de strengste winters, die Nederland ooit gekend heeft. Op 16 januari 1947 werd het in Maastricht maar liefst 17,2 graden. Toen was de warmte geen lang leven beschoren. Drie weken later werd de Elfstedentocht verreden!

In januari 2016 kwam het niet meer tot winterweer. De zuidwestenwind zat stevig in het zadel en stuurde de ene na de andere depressie op ons af. Februari startte met zacht, regenachtig en winderig weer. De voorspellingen tot twee weken vooruit, lieten voorlopig hetzelfde weerbeeld zien. Wanneer dit de hele maand zou aanhouden, zou de winter van 2016 de boeken ingaan als de warmste ooit.

Lees verder

© 2016 - 2017 Sigrid1968, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
IJzel of ijsregenIJzel of ijsregenOnderweg naar het noorden van ons land hoor je uit de autoradio dat er code rood is afgegeven voor het noorden van ons l…
Winter 2016: net niet recordzachtWinter 2016: net niet recordzachtToen meteorologen van MeteoGroup en het KNMI op 1 februari 2016 de balans opmaakten van de winter 2015/2016 tot dan toe,…
Weeroverzicht januari 2015: veel wind en neerslagWeeroverzicht januari 2015: veel wind en neerslagJanuari 2015 is voorbij, tijd om even terug te blikken op het weer in deze tweede wintermaand. Tot nog toe is de winter…
Extreme ijzel en schaatsen op straatExtreme ijzel en schaatsen op straatExtreme ijzel geeft een dik laagje ijs op alles. Op straten, stoepen, grassen, huizen, bovenleidingen en rails voor trei…
4, 5, 6, 7 januari 2016: grote temperatuurverschillen in NL4, 5, 6, 7 januari 2016: grote temperatuurverschillen in NLHet is eigenlijk best bizar. In het noorden van het land is het op 4 januari 2016 koud. De temperatuur komt daar niet bo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Maraisea / Pixabay
  • http://www.weer.nl/nieuws/detail/2016-01-03-winters-noordoosten/
  • http://www.nrc.nl/nieuws/2016/01/05/code-rood-in-noord-nederland-om-ijzel
  • http://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/grote-overlast-door-ijzel
  • http://www.telegraaf.nl/binnenland/24954190/__Totale_chaos_op_de_weg__.html?utm_source=facebook.com&utm_medium=referral&utm_campaign=facebookpage
  • http://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/voorlopig-nog-grote-overlast-door-ijzel
  • http://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/achtergrond/langdurige-ijzel-bijzonder-maar-niet-uniek
  • http://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/koud-en-glad-maar-ook-nat-en-zacht-begin-van-het-jaar
  • http://nieuws.weeronline.nl/30-1-2016-uitzonderlijk-natte-januari-zuidwesten/
  • http://nieuws.weeronline.nl/28-1-2016-januari-2016-warm-nat-en-aan-de-zonnige-kant/

Reageer op het artikel "Januari 2016: herfstachtig met winterse speldenprikjes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sigrid1968
Laatste update: 13-09-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Special: Weerjaar 2016
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!