InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Oktober 2017: Oranjerode zon door Saharazand en roetdeeltjes
nieuws uitgelicht

Oktober 2017: Oranjerode zon door Saharazand en roetdeeltjes

Oktober 2017: Oranjerode zon door Saharazand en roetdeeltjes 16 oktober 2017 was een warme dag. Het kwik in de Bilt steeg naar 24,4 graden en op veel plaatsen in Nederland was het een zomerse dag met meer dan 25 graden. Het record uit 1949 met 21,2 graden is daarmee verpletterd. De voorspelling voor 17 oktober was dat de zuiden- tot zuidwestenwind warme lucht van Marokko via Spanje en Frankrijk naar Nederland zou blazen. Warme lucht in plaats van het restant van een orkaan die in de buurt van Ierland lag en langs Nederland zou gaan, richting de Scandinavische landen. De warme lucht voor een temperatuurrecord is niet gebeurd omdat er veel stofdeeltjes in de atmosfeer voorkwamen, stofdeeltjes zoals Saharazand en as- en roetdeeltjes.

Bosbranden in Portugal

In Portugal woedden sinds zondag 14 oktober veel felle bosbranden. Doordat er temperaturen zijn van boven de dertig graden is het bos kurkdroog. De harde wind zorgde voor voldoende zuurstof, waardoor brandhaarden zich verspreidden en door de wind moeilijk te blussen waren. Alle rook van deze branden veroorzaakten donkere wolken met as- en roetdeeltjes, die door de zuidenwind naar het noorden werden gedreven en daar de lucht vervuilden (smog).

Fammagenituswolk

Deze wolken ontstaan door brand of branden en worden Cumulus congestus flammagenitus genoemd. Zo gauw er neerslag uit valt, spreken we van een Cumulonimbus flammagenitus. De Cumulonimbus flammagenituswolk (CbFg) ontwikkelt zicht boven een hittebron, in dit geval de bosbranden in Portugal. Deze wolken dreven richting het noorden en bereikten Nederland op 16 oktober, waar er lichte regen uit viel.

Saharawoestijn

De Saharawoestijn ligt in Noord-Afrika in verschillende landen:
  • Marokko en de Westelijke Sahara;
  • Soedan;
  • Egypte;
  • Mali;
  • Tsjaad;
  • Niger;
  • Algerije;
  • Tunesië;
  • Libië;
  • Mauritanië.

De grootste woestijn op aarde

De Sahara is de grootste woestijn op aarde en de dagen zijn er zeer warm en de nachten heel koud. In de woestijn valt gemiddeld minder dan 200 mm neerslag per jaar, waar de fauna die er aanwezig is zich naar aanpast. Na een regenbui is er plots een weelde aan planten maar bij droogte sterven ze weer af. Woestijngrond is dan ook vruchtbare grond. In de Sahara zijn gebieden met zand, zandduinen (ergs), oases (plaatsen waar drinkwater aan de oppervlakte komt) en rotsachtige gebieden. In het zuidelijk deel van de woestijn ligt het Tsjaadmeer.

Zandstorm

Een zandstorm in de Sahara kan beginnen als een briesje met verkoeling. Door de plotseling toenemende wind komen de zandkorrels in beweging en enkele centimeters boven de grond komen ze als flarden mist in beweging. De zandflarden verenigen zich met elkaar tot een enorm hoge, ondoordringbare en snel rollende muur van zand, waardoor de zon niet meer te zien is. De zandkorrels worden hoog de atmosfeer in geblazen en de windrichting geeft de route aan, hoog in de atmosfeer. In het geval van 14 oktober was de windrichting naar het noorden, richting Portugal, Spanje.

Roet- en zanddeeltjes mengen zich

Door de bosbranden in Portugal komen de as- en roetdeeltjes eveneens hoog in de atmosfeer. Door een hogedrukgebied boven Midden-Europa en een lagedrukgebied boven Ierland staat er een sterke, zuidelijke stroming hoog in de atmosfeer die as- en roetdeeltje richting het noorden blaast. Het Saharazand hoog in de lucht, mengt zich ter hoogte van Portugal met de stofdeeltjes van as en roet en de restanten van deze stofdeeltjes kwamen op 16 oktober, bij een lichte regen in Nederland, naar beneden.

Eerste waarneming

De eerste bijzondere waarneming is dat de zanddeeltjes gemengd met as- en roetdeeltjes, auto’s en tuinmeubilair bedekken met een laagje Saharazand en in dit geval roetdeeltjes uit Portugal. Bij vuile auto’s en meubilair moet er gepoetst worden en dit is minder leuk maar het Saharazand komt ook op de grond terecht en Saharazand is rijk aan mineralen en plantenresten. Mineralen als:
  • roodbruine gipsroos;
  • kwarts.

Volgens berekeningen van Weeronline is er alles bij elkaar ongeveer dertig ton aan Saharazand in de atmosfeer geblazen, wat ongeveer 277 vrachtwagens vol zand betekent. Zo geeft het Saharazand beetje bij beetje een positieve toevoeging aan de land- en akkerbouwgronden ook in Nederland.

De hele dag een oranjerode zon

Een andere bijzondere waarneming was dat op dinsdag 17 oktober een mooie oranjerode zon bij zonsopkomst te zien was. Zonsopkomsten zijn vaker oranje tot rood gekleurd wanneer het een zonnige dag wordt. 16 oktober was op veel plekken een zomerse dag en de voorspelling voor 17 oktober was ook dat het zonnige dag zou worden met misschien weer een record qua temperatuur. Hoe hoger de zon bij een normale zonsopkomst komt hoe meer de rode of oranje zon verdwijnt. Alleen op 17 oktober bleef de zon echter de gehele dag met de oranjerode kleur aanwezig en met een donkergrijze en bewolkte lucht. Een vreemde waarneming: wel bewolkt en toch zon en dan ook nog een zon met een oranjerode kleur. De temperatuur is ook veel minder dan de weersvoorspelling en een record zit er niet in.

De oorzaak

De oorzaak zijn de as- en roetdeeltjes uit Portugal en de zanddeeltjes uit de Sahara hoog in atmosfeer. Deze houden de zonnestralen tegen waardoor de temperatuur op aarde lager bleef dan voorspeld was en de zon de kleur gaven van een sinaasappel in de lucht.

Sinaasappelkleurige zonSinaasappelkleurige zon

Oranjerode zon door verstrooiing van het licht

Het stof van zand en roetdeeltjes in de lucht brak het licht van de zon en werd verstrooid. De roodachtige kleuren hebben een langere golflengte en zijn dus veel sterker en waarneembaar voor het menselijk oog. En dat was wat we zagen; de oranjerode kleur van de regenboogkleuren. Het licht van de regenboogkleuren met als ezelsbruggetje, ROGGeBrood Is Vies (de hoofdletters zijn de kleuren). De regenboogkleuren zijn:
  • Rood;
  • Oranje;
  • Geel;
  • Groen;
  • Blauw;
  • Indigo;
  • Violet.

Het stof kleurde de anders blauwe lucht donkergrijs van kleur en voorkwam dus dat het wederom een recorddag werd qua temperatuur.
© 2017 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Rood-bruin Saharazand in Nederland en BelgiëRood-bruin Saharazand in Nederland en BelgiëOok in Nederland en België kunnen we Saharazand aantreffen. Niet de zandverstuiving Sahara, bij Ommen of het natuurgebie…
De appel en zijn soortenDe appel en zijn soortenDe appel is verreweg het meest bekende fruitgewas. Maar wat voor soorten zijn er allemaal? En waar herken je de verschil…
Alles wat je over kleuren moet weten!Alles wat je over kleuren moet weten!Kleuren zien we door het wit licht. Als er geen licht is, kunnen we ook geen kleuren zien. Indien de lichtbron gekleurd…
Waarom een blad groen isWaarom een blad groen isIs een blad groen? Nee hoor, eigenlijk is een blad niet echt groen maar geel of rood. Maar waarom zie je dan het groen i…
Chemische reactiesTijdens een chemische reactie gaan atomen of moleculen chemische bindingen aan en/of worden er chemische verbindingen ve…
Bronnen en referenties
  • http://www.weer.nl/nieuws/detail/2017-10-18-rook-en-zand-hadden-groot-effect-op-straling-en-temperatuur/
  • https://www.buienradar.nl/nederland/weerbericht/blog/waarom-was-de-zon-zo-rood-23f002
  • http://www.weer.nl/nieuws/detail/2016-04-06-saharazand-bedekt-helft-van-europa-en-rusland/
  • https://www.weeronline.nl/

Reageer op het artikel "Oktober 2017: Oranjerode zon door Saharazand en roetdeeltjes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Gepubliceerd: 23-10-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Bronnen en referenties: 4
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!