InfoNu.nl > Wetenschap > Anatomie > Neurotransmitter: dopamine

Neurotransmitter: dopamine

Neurotransmitter: dopamine Dopamine is een van de neurotransmitters in het menselijk lichaam. De neurotransmitter dopamine speelt een belangrijke rol bij onder andere motivatie, libido, schizofrenie en de ziekte van parkinson. Het dopaminerge systeem kent drie subsystemen en verschillende dopamine receptoren.

Productie en gebruik van dopamine

De neurotransmitter dopamine wordt geproduceerd door decarboxylatie uit L-dopa. Met decarboxylatie wordt het ontrekken van koolstofdioxide uit een stof, in dit geval dus L-dopa, bedoeld. L-dopa is een stof die van nature voorkomt in bepaald voedsel en kruiden. L-dopa wordt geproduceerd uit de aminozuren L-phenylalaline en L-tyrosine door de enzymatische activiteit van tyrosine hydroxylase. L-dopa is de zogenaamde voorloper van de neurotransmitters dopamine, noradrenaline en het hormoon adrenaline.

Er zijn drie subsystemen in de hersenen die dopamine als hun primaire neurotransmitter hebben. Deze drie subsystemen zijn:
  1. Het nigrostriatale systeem: invloed op de caudate nucleus en de putamen
  2. Het mesolimbische systeem: invloed op de nucleus accumbens, de tuberculum olfactorium en de amygdala
  3. Het mesocorticale systeem: invloed op de prefrontale cortex, de nucleus accumbens, het septum en de tuberculum olfactorium

Het nigrostriatale systeem is met name betrokken bij de lichaamshouding en het reguleren van beweging. Het mesolimbische systeem is vooral betrokken bij emotie, cognitie en geheugen. En tenslotte speelt het mesocorticale systeem een belangrijke rol bij het plannen en doelgericht handelen.

Dopamine receptoren
Veel neurotransmitters hebben diverse subtypen van receptoren, zo ook dopamine. Dopamine kent vijf subtypen, deze worden D1 tot en met D5 genoemd. Elke afzonderlijke dopaminereceptor verschilt in de volgorde van aminozuren, waardoor de gevoeligheid voor de neurotransmitter bepaald wordt. De verschillende dopamine receptoren komen in verschillende delen van de hersenen voor.

De rol van dopamine in het dagelijks leven

Dopamine en motivatie
De nucleus accumbens is een gebied in de hersenen dat deel uit maakt van het zogenaamde mesolimbische systeem. De nucleus accumbens wordt in de literatuur dikwijls beschreven als het 'beloningscentrum' van de hersenen. Een verhoging van de hoeveelheid dopamine in dit gebied zorgt voor een extreem plezierig gevoel bij een persoon. Bepaalde drugs (zoals cocaïne en amfetamine) zorgen voor een verhoging van de hoeveelheid dopamine in de nucleus accumbens. Bepaalde activiteiten (zoals naar prettige muziek luisteren) hebben hetzelfde effect.

Dopamine en libido
Prolactine is een hormoon dat de aanmaak van testosteron remt. Testosteron is een hormoon dat de zin in seks, het libido, bij zowel mannen als vrouwen stimuleert. Dopamine op zijn beurt verlaagt de afgifte van prolactine. Hoe meer dopamine je lichaam dus bevat, hoe minder testosteron er geremd wordt.

Dopamine en schizofrenie
Schizofrenie is zeer ontwrichtende psychischie stoornis die in verschillende vormen en gradaties voorkomt. Schizofrenie wordt gekenmerkt door symptomen als psychoses (met wanen en hallucinaties), denk- en gedragsstoornissen en een afwijkende beleving van de werkelijkheid.

Jarenlang is er onderzoek uitgevoerd naar wat de "dopamine hypothese van schizofrenie" genoemd wordt. Men veronderstelde hierbij dat een dopaminerge overactiviteit verantwoordelijk is voor de klachten. Bepaalde drugs die de hoeveelheid dopamine in de hersenen verhogen kunnen namelijk schizofrenie-achtige verschijnselen veroorzaken. Neuroleptica, medicijnen die dopaminerge neuronen kunnen blokkeren, verminderen de schizofrenie verschijnselen daarentegen. Sluitend bewijs is er echter tot op heden niet gevonden voor deze hypothese. Men heeft de hypothese daarom enigszins bijgesteld naar de hypothese dat de dopaminereceptoren extreem gevoelig zijn.

Dopamine en Parkinson
De ziekte van Parkinson is een ernstige hersenziekte waarbij de zenuwcellen van met name de substantia nigra langzaam afsterven. Dit veroorzaakt diverse klachten zoals stijfheid van de ledematen, trillen van de ledematen, speekselvloed, obstipatie, evenwichtsstoornissen en in een later stadium ook psychosen en dementie.

Bepaalde cellen die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van dopamine in de substantia nigra zijn beschadigd. Hierdoor wordt er te weinig dopamine aangemaakt waardoor de impulsgeleiding naar de spieren niet meer naar behoren verloopt. Dit is de oorzaak van de diverse klachten rondom de ziekte van Parkinson. De oorzaak van de beschadiging aan de zenuwcellen is vooralsnog niet bekend.
© 2009 - 2017 Melod, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De ziekte van Parkinson: hoe te behandelen?De ziekte van Parkinson: hoe te behandelen?In België lijdt 1,4% van de mensen ouder dan 55 jaar aan de ziekte van Parkinson. Dit is veel meer dan in 2014 werd aang…
Zenuwstelsel; neuronen en neurotransmittersNeurotransmitters worden geproduceerd door neuronen. Er zijn op basis van de grootte van neurotransmitters twee groepen…
Pergolide (medicijn bij de ziekte van Parkinson)Pergolide (medicijn bij de ziekte van Parkinson)Pergolide is een medicijn dat voorgeschreven wordt aan mensen met die ziekte van Parkinson. Pergolide is een stof die de…
Medicamenteuze behandeling van schizofrenieMedicamenteuze behandeling van schizofrenieSchizofrenie is een aandoening die veel onbegrip en soms zelfs angst bij de omgeving oproept. Schizofrenie staat met nam…
Wat is schizofrenie?Wat is schizofrenie?De ziekte schizofrenie verwijst naar de term ‘gespleten geest’. Daardoor denken veel personen dat schizofrenie een ziekt…
Bronnen en referenties
  • http://dissertations.ub.rug.nl/FILES/faculties/science/2000/n.rodenhuis/samenvat.pdf Birchwood, M & Jackson, C. Schizophrenia ((2001)

Reageer op het artikel "Neurotransmitter: dopamine"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Esther, 28-02-2013 11:58 #4
Bij ADD heb je toch ook een tekort aan dopamine? (even los van ADHD)

Marleen, 02-07-2012 15:17 #3
Help! Mijn 17-jarige tienerdochter zou een tekort hebben aan DOPAMINE en mineralen.
Bestaat er een voedingssupplement of medicijn waar dopamine via orale weg kan bijgegeven worden? En hoé kan een 'gezonde' 17-jarige nu een tekort aan DOPAMINE ontwikkelen? Met dank bij voorbaat voor uw antwoord teken ik inmiddels met verwachtingsvolle groeten,

Marleen Reactie infoteur, 02-07-2012
Dag Marleen,
volgens wie heeft uw dochter een tekort aan dopamine?

Van Daele Henk, 01-01-2012 17:10 #2
Beste, ik neem antidepressivum, remergon 30mg, edronax 4mg, sipralexxa 10mg mijn libido is gezakt maar ik ben ook meer moe dan een jaar geleden en ik ben niet depressief want daarvoor heb ik ervaring genoeg om dit kunnen uit te maken. zou het kunnen dat deze antidepressivum een negative inwerking geeft op dopamine dat ik daar moe van ben?
grt, henk Reactie infoteur, 02-01-2012
Beste Henk,
medicijnen, en zeker antidepressiva, kunnen een negatieve invloed hebben op je libido, zie het artikel http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/seksualiteit/32632-seksuele-bijwerkingen-van-psychiatrische-medicatie.html. Ook klachten als vermoeidheid kunnen optreden.
Pas op met denken dat je niet depressief meer bent, je medicijnen helpen je immers je stemming te verbeteren. Je kunt echter altijd overleggen me je arts.

Marry, 19-08-2011 17:33 #1
Ik heb PSMA daar heb ik medicijnen voor RILUTEK en en voor kramp INHIBIN.
Mijn vraag is kan ik voor RLS daar de medicijnen DOPAMINE bij gebruiken.
Kunt u mij daar antwoordt opgeven.
Met vr, groet,
Marry Reactie infoteur, 20-08-2011
Marry,
voor dergelijke specialistische vragen kun je het beste contact opnemen met degene die je de medicijnen voorschrijft.

Infoteur: Melod
Gepubliceerd: 20-09-2009
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Anatomie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 4
Schrijf mee!