Opsporing: staande houden / aanhouden

Artikel 15 van de Grondwet stelt dat alleen iemand van zijn vrijheid ontnomen mag worden krachtens de wet bepaald. Zelfs in dat geval is de bevoegdheid daartoe met veel waarborgen omkleed. De burger is dan ook niet verplicht mee te werken, hoewel hij geen geweld mag gebruiken of dreigen met geweld. De burger overtreedt daar daarbij artikel 184 Wetboek van Strafrecht niet.

Een verdachte staande houden

verdachte staande houden
Conform artikel 52 Wetboek van Strafvordering mag de opsporingsambtenaar alleen een verdachte aanhouden.

Doel staande houden
Dit betreft het vragen van de verdachte naar zijn naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats en woonplaats (adres).

Opsporingsambtenaar
Elke opsporingsambtenaar die een strafbaar feit opspoort mag een verdachte aanhouden. De verdachte hoeft niet zijn identiteit bekend te maken, maar hij mag geen valse gegevens verstrekken (artikel 435 Wetboek van Strafrecht). Om toch achter de identiteit te komen kan de opsporingsambtenaar fouilleren. Iedereen moet in het bezit zijn van identiteitspapieren. De verdachte hoeft niet te blijven staan, maar hij kan wel vastgepakt worden en dan mag hij zich niet met geweld verzetten. Het staande houden kan zowel op heterdaad als op buiten heterdaad gebeuren.

Verplichte legitimatie
Conform de Wet op de Identificatieplicht is iedereen verplicht zich te legitimeren. Vooral bij voetbalwedstrijden komt dit voor. Maar ook in het kader van naleving Vreemdelingenwet. Ook komt het voor in gevallen wanneer er geen geldig vervoersbewijs is. In principe kan de opsporingsambtenaar in alle gevallen vragen om een legitimatiebewijs. Deze moet u dus altijd bij u dragen. Het gaat om een geldig reisdocument.

Aanhouden

Aanhouding van een verdachte gebeurt op grond van de artikelen 53 en 54 van het Wetboek van Strafvordering. Aanhouden betekent een verdachte overbrengen ter voorgeleiding voor de organen van politie of justitie.

heterdaad
Een verdachte kan door iedereen op heterdaad bij een strafbaar feit worden aangehouden. Er vindt vervolgens voorgeleiding plaats. De (hulp) officier van justitie kan zo beoordelen of de aanhouding rechtmatig is.

handboeien
Op grond van artikel 22 van de Ambstinstructie voor de politie, de Koninklijke marechaussee en de buitengewoon opsporingsambtenaar kunnen handboeien worden gebruikt.

feiten buiten heterdaad
Op grond van artikel 67, lid 1, Wetboek van Strafvordering, mag een verdachte buiten heterdaad worden aangehouden. Alleen (hulp) officieren van justitie en opsporingsambtenaren mogen dit doen. Het gaat om de volgende gevallen:

• elk misdrijf waarvoor een gevangenisstraf van 4 jaar of meer geldt;
• verspreiding van opruiende geschriften;
• overtreding bordeelverbod;
• bedreiging bepaalde misdrijven;
• afdreiging;
• verduistering;
• oplichting;
• flessentrekkerij;
• misbruik van telecommunicatiediensten;
• insubordinatie;
• schuldheling;
• souteneurschap;
• veroorzaken verkeersongeval;
• opzettelijk handelen in strijd met bevel in – of externering;
• Wet op kansspelen;
• Opiumwet;
• Wet wapens en munitie;
• Wet toezicht effecten verkeer 1995.

woning doorzoeken
Bij heterdaad en bij verdenking van een misdrijf mag een woning onderzocht worden.

Lees meer in mijn special Opsporingsbevoegdheden: politie, marechaussee, OM.