Het fenomeen bolbliksem

Alsof onweer soms nog niet eng genoeg kan zijn kan het altijd nog veel enger: namelijk met de bolbliksem. Wetenschappers vinden er met moeite een verklaring voor, en maar ongeveer 5% van de wereldbevolking heeft het wel eens meegemaakt of zal het meemaken. Toch hoor je er veelvuldig de vreemdste verhalen over. En meestal zijn die verhalen wel waar.

Wat feiten

Aangezien de bolbliksem een angstaanjagend fenomeen is zetten we eerst even een paar feiten op een rijtje om dit fenomeen hopelijk wat beter te kunnen begrijpen:

• De bolbliksem is gemiddeld zo groot als een tennisbal, een enkele keer wat groter
• De levensduur is een aantal seconden tot een aantal minuten
• De bolbliksem ontstaat meestal als de bliksem zelf de grond raakt, hoewel hij ook af en toe 'spontaan' kan ontstaan
• De lichtsterkte is vergelijkbaar met die van een zwakke lamp

Het ontstaan

Bolbliksem wordt het vaakst gemeld tijdens zware onweersbuien. Meestal ziet men ze ineens over de grond heen gaan nadat de bliksem de grond heeft geraakt. Ook rollend in de dakgoot worden ze regelmatig gezien net als rollend over hoogspanningskabels en dansend door de lucht. Ook zien sommige waarnemers ze 'ineens' uit de wolken vallen. Gewoon, bij helder weer! Dit laatste kan volgens wetenschappers ontstaan door elektrische ladingen in de lucht. Deze soort bolbliksem is wel anders: hij hangt vaak stil in de lucht gedurende een aantal seconden en het licht is veel feller. De bolbliksem kan als een kaars uitdoven, maar ook met een harde explosie aan zijn einde komen. Dit laatste richt veel schade aan.

De wetenschap

De wetenschap is er nog niet uit hoe het fenomeen bolbliksem nou precies ontstaat. Eén van de eerste verklaringen is dat de bolbliksem helemaal niet bestaat. Deze wetenschappers beweren dat het felle licht dat men ziet bij een bliksem inslag op het netvlies blijft zitten gedurende een aantal seconde, en dat dat lijkt op een bolbliksem.

De tweede verklaring is dat als bij een blikseminslag de hoeveel koolstof siliciumoxide twee à drie keer groter is dan gebruikelijk en de temperatuur hoger is dan 3000 graden celsius kan dit leiden tot een ontploffing van stofdeeltjes. Die vormen dan de bolbliksem. Dit is volgens wetenschappers de meest aannemelijke verklaring. Een andere verklaringen is een door een blikseminslag geactiveerde ontploffing van aardgas. En weer andere wetenschappers beweren dat de bolbliksem een soort van plasma wolk is, terwijl dat eigenlijk niet kan. Plasma blijft geen seconden tot een halve minuut branden namelijk. Er zijn vele andere verklaringen, maar nog steeds geen bewijzen. Inmiddels lukt het de wetenschappers wel om de bolbliksem na te maken. Wellicht is de verklaring dus is nabij!

Binnenshuis

Er zijn verhalen dat de bolbliksem ook huizen binnen dringt. Gewoon via de open deur, het open raam of de schoorsteen. Doodeng natuurlijk! Maar het kan altijd erger: er zijn ook gevallen bekend dat de bolbliksem door muren en dichte deuren en ramen heen kwam. Het beste kun je gelijk je huis uit gaan, want je weet natuurlijk nooit of de bolbliksem wellicht gaat exploderen. Ook aanraken kun je beter niet doen. Een waarnemer heeft een bolbliksem in een regenton zien verdwijnen en toen kookte het water binnen enkele seconden. Dat zegt vast wel genoeg!