Misbruik 20 jaar geleden: misbruik onderschat en verzwegen

Misbruik wordt tegenwoordig serieuzer genomen dan twintig jaar geleden. Toen werd nog gedacht dat misbruik niets deed met kinderen, omdat ze niet in de gaten zouden hebben wat er was gebeurd. Tegenwoordig weet men wel beter: misbruik (ook op jonge leeftijd) vernielt levens en vraagt om een goede therapie.

Misbruik laat diepe sporen na bij de mensen die het ondergingen

Misbruik laat diepe sporen na bij mensen die het hebben ondergaan. Maar dat heeft ook vooral te maken met de manier waarop kinderen na het misbruik zijn benaderd en of ze erover hebben kunnen spreken. Zo’n 20 jaar geleden werd het vooral verzwegen en daar hebben de slachtoffers van het misbruik nu vaak heel veel last van. Velen van hen zijn depressief, plegen zelfmoord of komen zelf in de problemen.

Misbruik gaat vaak geleidelijk

Misbruik van kleine kinderen gaat vaak geleidelijk. De jongen of het meisje mogen bij de persoon thuiskomen, er wordt gespeeld (soms met kinderen van de dader), kinderen mogen veel meer dan bij hun eigen ouders. Als er een vertrouwensband is opgebouwd en ook de ouders vertrouwen in de dader hebben, komt het misbruik heel langzamerhand op gang. Er wordt gestreeld, geknuffeld, er gaat eens een hand onder een shirt of een broek en zo wordt het slachtoffer heel langzaam voorbereid op het verdergaande misbruik. Bovendien wordt het kind verteld dat het heel normaal is wat er tussen slachtoffer en dader gebeurt, maar dat papa en mama dat niet hoeven te weten. Vaak worden er spullen of geld gegeven in ruil voor de intimiteit. Uit angst voor ontdekking houden kinderen het ook vaak stil. Maar ook omdat er een band is die ze vaak niet graag verbroken willen zien worden, hoe vreemd dat ook mag klinken. De dader is namelijk vaak voor het slachtoffer ook iemand die een vertrouweling is. Voor een kind is zo’n relatie dan ook heel verwarrend en het kind komt vaak in een loyaliteitsconflict terecht. Ouders zien de dader vaak niet als iemand die hun kind kwaad wil doen, juist niet. Vaak lijkt de man in kwestie (het is over het algemeen een man) een reddende engel die ervoor zorgt dat het kind een vertrouwde omgeving heeft waar hij of zij terecht kan. Overigens komen mannen die misbruiken in alle lagen van de bevolking voor. Van de persoon die het kind moet helpen in een instelling tot de kleutermeester die voor de kinderen zou moeten zorgen. Ook psychiaters, kinderpsychologen, artsen, leraren en anderen misbruiken kinderen, dus iemand met zo’n beroep is geen garantie dat er geen misbruik kan voorkomen.

Ontuchtplegers bleven 20 jaar geleden vaak gewoon hun werk doen of bleven in de buurt wonen

In veel gevallen bleven ontuchtplegers zo’n 20 jaar geleden gewoon hun werk doen of in de buurt wonen waar ze het misbruik hadden gepleegd. Tegenwoordig wordt er wel voor gezorgd dat dit niet het geval is, maar kinderen die 20 jaar geleden werden misbruikt kwamen hun misbruiker daarna soms nog iedere dag tegen. Dat vergrootte de angst en de onveiligheid niet alleen, het maakte ook dat kinderen het nooit een seconde konden vergeten. Vaak moest een kind dan veranderen van omgeving en werd hij of zij daardoor dan ook nog gestraft. Ver weg van andere bekende zaken als vriendjes of school, moesten ze de draad weer oppakken na zo’n trauma.

Het verzwijgen van misbruik werd bijna van hogerhand opgelegd

Bovendien werd 20 jaar geleden nog vaak gezegd dat het kind er maar niet meer over moest praten. Dit zou beter zijn. Voor het kind, maar ook voor de dader. Waarmee het kind weer in een loyaliteitsconflict werd geduwd, voor de zoveelste keer. Geen wonder dat velen van hen in hun verdere leven vaak problemen hebben met vertrouwen, loyaliteit en met relaties.

De gevolgen van misbruik

De gevolgen van misbruik zijn lange tijd onderschat. Daar komt nog bij dat de gevolgen voor jongetjes helemaal bijna niet werden onderkend. Er werd lange tijd gedacht dat jongetjes niet het slachtoffer konden worden van misbruik en als jongens toch met verhalen kwamen werden ze vaak niet geloofd. Bovendien was de opinie in de jaren ’90 van de vorige eeuw dat seksueel misbruik bij kinderen geen gevolgen zou hebben, omdat de kinderen niet zouden beseffen wat er met hen was gebeurd. Daarom konden ze er geen last van hebben. Pas halverwege de jaren ’90 begon men in de geestelijke gezondheidszorg te beseffen dat misbruik het leven van kinderen kan verwoesten. De hulpverleners hadden meer kennis van de gevolgen en het werd ook steeds duidelijker hoe geraffineerd pedofielen met hun slachtoffers omgingen. Ook werd bekend dat er hele netwerken ontstonden van pedofielen die elkaar bovendien de kneepjes leerden van de omgang met kinderen. Maar echte hulp was er ook weer niet voor kinderen die het slachtoffer waren geworden van ontucht. Hulp was er wel voor vrouwen die verkracht waren, was er enige ondersteuning, maar ook die was toen nog echt niet optimaal.

Emotionele ontwikkeling van een kind dat is misbruikt is verstoord

Misbruik zorgt ervoor dat de emotionele ontwikkeling van een kind verstoord raakt. Dit komt omdat de daders dingen met de kinderen doen die ze niet snappen en die ze niet willen, maar waar ze niets tegen kunnen doen voor hun gevoel. Alle gevoel van veiligheid verdwijnt, de seksuele ontwikkeling wordt zomaar in gang gezet, terwijl het kind daar nog helemaal niet aan toe is. Bovendien moet het kind van alles voor zich houden, terwijl het juist met al die onzekerheid en vragen naartoe wil en zou moeten. Het kind schaamt zich, walgt van zichzelf en vertoont vaak destructief gedrag, omdat het zich nergens anders op kan richten. Ook komt onder kinderen die in hun jeugd zijn misbruikt vaak verslaving voor op latere leeftijd. Doordat instanties in die tijd benadrukten dat iedereen het maar moest vergeten, kregen kinderen daardoor het gevoel dat het hun schuld was. Dat er in die tijd bovendien ook nog eens hele lage straffen werden gegeven (zelfs werkstraffen) maakt het op latere leeftijd vaak helemaal niet te verteren voor het dan inmiddels volwassen slachtoffer.