InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > In de stad is sprake van een hitte-eilandeffect

In de stad is sprake van een hitte-eilandeffect

In de stad is sprake van een hitte-eilandeffect Een hittegolf over Nederland betekent temperaturen van 25 graden of meer. Het weer moet dan 5 dagen zo aanhouden, waarvan het 3 van de 5 dagen, 30 graden of meer is. In steden blijkt het heter te worden dan op het platteland. De huizen en gebouwen van steen staan dicht op elkaar en de meeste straten zijn van steen. Steen houdt de warmte vast op sommige dichtbebouwde plekken in een stad, en daar kan het wel tot 8 graden warmer worden.

Hitte-eiland

Wie vanaf het platteland een stad in fietst, heeft het vast weleens gevoeld. Het is warmer in de stad. Dit wordt het hitte-eilandeffect genoemd of urban heat island effect (UHI). Een fenomeen dat de temperatuur in stedelijk gebied gemiddeld hoger ligt dan in een landelijk gebied. Bij extreme hitte van meer dan 30 graden zijn er gebieden in de stad waar het wel tot 8 graden hoger is. Geen pretje in die verzengende hitte. s Nachts is het vaak in de stad ook warmer dan op het platteland. s Nachts koelt het normaal gesproken af doordat de zon niet schijnt en s nachts de grond afkoelt. De grond straalt de warmere lucht naar boven toe en het wordt koeler aan de grond.

Hoge gebouwen

In steden echter, worden door hoge gebouwen een deel van de zonnewarmte overdag geabsorbeerd en deze gebouwen zijn wanneer het donker wordt nog warm. Maar van afkoeling is geen sprake omdat de hoge gebouwen dit tegengaan. Ze kaatsen de warmte niet terug naar boven. Ze houden als het ware de warmte vast!

Bron: Melissamahon, PixabayBron: Melissamahon, Pixabay

Wat is de oorzaak

Het temperatuurverschil tussen stad en landelijke omgeving kan oplopen tot 8°C, en het verschil voelt s nachts het hoogst. Het verschil wordt veroorzaakt doordat:
  • In steden wordt meer zonlicht geabsorbeerd door hoge gebouwen en stenen- of asfaltstraten. In een stad is veel meer verhard (stenen) oppervlak dan op het platteland;
  • Een vermindering in warmteverlies door de wind vanwege de hoge gebouwen en de smalle stenen straten;
  • Er komt warmte vrij doordat er veel meer mensen wonen die warmte produceren;
  • In steden staan meestal minder bomen dan in het buitengebied. Bomen absorberen minder zon dan asfalt en hebben altijd schaduw.

Bewustwording groene steden

Om het niet alleen gevoelsmatig te laten zijn is onderzocht of het warmer wordt in grote steden dan in het buitengebied. Het KNMI (Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut) heeft onderzoeken gedaan naar het hitte-eilandeffect in grote Nederlandse steden. In de ochtend en middag werd de temperatuur gemeten in de stad Utrecht, waar de bevolkingsdichtheid veel groter is, dan in het buitengebied; het buitengebied van Utrecht naar Nieuwegein. Onderzoek omdat de drie Utrechtse natuur- en milieuorganisaties (Natuur en Milieufederatie Utrecht-NMU, het Milieucentrum Utrecht en het Instituut voor Natuureducatie en duurzaamheid-IVN) het belangrijk vinden dat mensen zich bewust worden van het verschil van groen of steen zoals beton en asfalt in hun leefomgeving. Samen met de bewoners is onderzoek gedaan. De drie milieuorganisaties en de 120 bewoners brachten de temperatuurverschillen in Utrecht, Nieuwegein, Veenendaal en Amersfoort in kaart.

Onderzoek naar hitte-eilandeneffect

In de zomer van 2012 hebben bewoners een week lang in de ochtend, middag en avond, om hun huis de temperatuur gemeten en doorgegeven. Ook werd door onderzoekers van de Wageningen Universiteit op een bakfiets, waar een klein weerstation op bevestigd was, gefietst en gemeten. Zij fietsten op een zomerse dag (24 juli 2012) diverse routes in de stad Utrecht en soms even daarbuiten, richting Nieuwegein. Er werd die dag 27 graden officieel gemeten op het meteorologisch waarnemingsstation van het KNMI in De Bilt. De constatering van het fietsonderzoek en van de burgers die meededen aan het meetonderzoek was: bepaalde plekken in de stad Utrecht zijn veel warmer dan andere plekken. s Ochtends 1,5 graad hoger en s middags 5 tot 8 graden hoger.

In de stad een hitte-eiland

Het KNMI heeft daarnaast landelijke weerstations erbij betrokken om vanaf de zomer van 2011 tot en met de zomer van 2012 de temperatuur geregistreerd en door te geven. Het bleek dat in het buitengebied geen sprake was van een hitte-eiland en bij de weerstations in een stad wel! Gemiddeld was het in de stad 1 graad warmer (met uitschieters van 9 graden op hetzelfde tijdstip) dan in het buitengebied en s nachts 1,5 graad warmer. Ook bleek een warmte-eiland veel groter wanneer het warm weer was, met weinig wind en weinig bewolking. Conclusie: het is écht warmer op sommige plaatsen in de stad!

Maatregelen

Vooral bouwkundige maatregelen zijn van belang om dit warmte-eilandeffect veel en veel minder te maken, door:
  • Aan de wind te denken. De afkoelende wind zorgt voor een natuurlijke ventilatie. Staten kunnen zo gemaakt worden dat de afkoelende wind erdoor kan;
  • Huizen te bouwen met aandacht voor schaduwplekken. Schaduw voor mensen door verandas en natuurlijke vensters of rolluiken;
  • Veel groen in steden. Openbaar groen maar ook huizen (groene dakterrassen en groene daken) met veel groen;
  • Oppervlaktewater aan te leggen in parken of nieuw te bouwen woonwijken.
© 2015 - 2018 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Warmte in de stad: in de steden is het warmer dan erbuitenWarmte in de stad: in de steden is het warmer dan erbuitenHet is al heel lang bekend dat de stad warmer is dan het platteland. Dit warmte-eilandeffect kan oplopen tot meer dan 7…
Het hitte-eilandeffectWie wel eens vanaf het platteland de stad in fietst heeft het vast wel eens gemerkt; in de stad is het vaak een stuk war…
De negatieve gevolgen van versteningDe negatieve gevolgen van versteningGlobalisatie is in volle gang: het stedelijk gebied wordt steeds groter. Niet gek als je bedenk dat er jaarlijks zon 60…
Hittegolf eist mensenlevensZodra een hittegolf zich aandient trekken veel nederlanders erop uit. De wegen naar het strand staan vast door de massal…
De hitte index: hoe ervaren wij warmte?Hetzelfde aantal graden Celsius kan op de ene dag voor een veel hogere gevoelstemperatuur zorgen dan de andere dag. Dit…
Bronnen en referenties
  • http://www.weer.nl/weer-in-het-nieuws/weernieuws/ch/b2d69305d9975414160c0367d52b21b0/article/extreme_hitte_in_de_stad.html
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Hitte-eilandeffect
  • http://www.knmi.nl/cms/content/96175/stad_als_warmte-eiland
  • http://www.klimaatportaal.nl/pro1/general/start.asp?i=0&j=0&k=0&p=0&itemid=339
  • Afbeelding bron 1: Melissamahon, Pixabay

Reageer op het artikel "In de stad is sprake van een hitte-eilandeffect"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Laatste update: 01-10-2018
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!