Pragmatiek: Taalhandelingen door J.R Searle

Pragmatiek: Taalhandelingen door J.R Searle Bij het wetenschapsgebied pragmatiek wordt er vaak over taalhandelingen gesproken. Taalhandelingen hebben te maken met de bedoeling die je hebt bij het doen van een uitspraak. De taalhandelingen die wij als mensen vaak gebruiken zijn gecategoriseerd en vastgesteld door wetenschapper en filosoof J.R. Searle. Welke taalhandelingen heeft hij vastgesteld? En wat zijn andere begrippen die erbij komen kijken wanneer je dee taalhandelingen wilt identificeren?

Bedoeling met het gebruik van taal

Wanneer je een uitspraak doet heb je daar meestal een bedoeling mee. Je gebruikt taal nou eenmaal niet voor niets. De intentie van de spreker met een bepaalde uitspraak kun je categoriseren in bepaalde taalhandelingen. Deze taalhandelingen zijn uiteindelijk gevormd door J.R. Searle. Hij heeft ze gevormd met inspiratie van de theorieën van Austin. De volgende taalhandelingen zijn te onderscheiden:

Searle, de vastlegger van de hier genoemde taalhandelingen / Bron: Matthew Breindel uploader Matro at en.wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Searle, de vastlegger van de hier genoemde taalhandelingen / Bron: Matthew Breindel uploader Matro at en.wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Representatieven
Met een representatieve taalhandeling doe je een uitspraak die iets zegt over de werkelijkheid. Het doel is dat je iemand informeert of op de hoogte stelt met deze uitspraak. Voorbeeld:
  • De hoofdstad van Nederland is Amsterdam.

Commisieven

Met een commissieve taalhandeling doe je vaak een belofte. Met deze taalhandeling leg je vast hoe je in de toekomst gaat handelen. Voorbeeld:
  • Ik beloof dat je op je verjaardag een nieuwe fiets krijgt.

Declaratieven

Met een declaratieve taalhandeling verander je de werkelijkheid op dat moment. Met het doen van de uitspraak die je als declaratief kunt categoriseren breng je dus een verandering in de wereld aan. Denk aan de volgende voorbeelden:
  • Ik ontsla je op staande voet!
  • Ik verklaar jullie hierbij tot man en vrouw.

Expressieven

Met een expressieve taalhandeling drukt de spreker zichzelf uit. Het gaat hier bijvoorbeeld om een mening of een bepaald gevoel. Voorbeeld:
  • Ik voel me erg misselijk vandaag.

Directieven

Met een directieve taalhandeling wil de spreker het gedrag van de hoorder sturen. Hij of zij geeft hier bijvoorbeeld een bevel. De spreker wil invloed uitoefenen op de hoorder. Een voorbeeld:
  • Ga nu je kamer opruimen!

Hoe taalhandelingen worden gebruikt

Bij elk van deze taalhandelingen maakt de spreker een opmerking met een bepaalde intentie. Die intentie zou je kunnen benoemen als illocutieve strekking. Illocutieve strekking betekent wat de spreker wil doen met het uitbrengen van de taalhandeling.

Bij die illocutieve strekking zit vaak een perlocutief object. Het perlocutief object staat voor het het geïntendeerde effect bij de illocutieve strekking van de handeling. Maar dit effect is niet altijd het effect wat wordt bereikt bij de hoorder. Voorbeelden van perlocutieve objecten zijn:
  • Een antwoord bij het stellen van een vraag
  • Een uitvoering door de hoorder bij het doen van een bevel

Het effect dat de taalhandeling op de hoorder heeft heet het perlocutief effect. Het perlocutief effect staat voor het effect dat de uiting heeft in de werkelijkheid. Dit is dus niet altijd hetzelfde als het perlocutief object. Wanneer het bereikte effect niet zo is als geïntendeerd, heet het een perlocutionary sequel.
© 2013 - 2021 Shiny, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
De taalhandelingstheorie van J.R. SearleDe taalhandelingstheorie van J.R. SearleIn 1979 kwam wetenschapper John R. Searle met een theorie over taalhandelingen. De oorspronkelijke Engelse benaming hier…
Begrippen uit de Pragmatiek (studie naar taalgebruik)Begrippen uit de Pragmatiek (studie naar taalgebruik)Taalkunde, ook wel taalwetenschap of linguïstiek, bestaat uit verschillende deelgebieden. Ze bestaat uit bijvoorbeeld ui…
Pragmatiek - Indirect taalgebruik: indirect gebruik van taalPragmatiek - Indirect taalgebruik: indirect gebruik van taalVeel van de taal die wij gebruiken zou je indirect kunnen noemen, ook al zou je dit ten eerste instantie niet meteen doo…
Taalontwikkeling: aspecten ontwikkeling taal bij kinderenTaalontwikkeling: aspecten ontwikkeling taal bij kinderenHoe ouder een kind wordt, hoe beter het een taal gaat spreken. Maar hoe gaat dat precies? Er gelden verschillende aspect…
Taalwetenschap: beleefdheid in het taalgebruikTaalwetenschap: beleefdheid in het taalgebruikEen aantal taalwetenschappers heeft zich in de laatste eeuw bezig gehouden met het begrip 'beleefdheid'. Gerelateerde te…
Bronnen en referenties
Shiny (132 artikelen)
Laatste update: 19-04-2020
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!