InfoNu.nl > Wetenschap > Diversen > Het schrikkeljaar

Het schrikkeljaar

Het schrikkeljaar Het jaar 2008 was het en het jaar 2012 en 2016 zijn het ook: een schrikkeljaar. Het is voor ons allen vanzelfsprekend dat we eens in de vier jaar een schikkeljaar hebben met één schrikkeldag. Een extra dag aan het einde van de maand februari. Maar wat houdt dit precies in? En waarom is er een schrikkeljaar?

365 dagen

Een tropisch jaar, dat wil zeggen de tijd die de aarde nodig heeft om in haar baan om de zon van lentepunt naar lentepunt te draaien, is niet geheel 365 dagen lang. Het duurt in feite 365 dagen, 5 uren, 48 minuten en 45,1814 seconden. Als men, volgens onze kalender, zich niets zou aantrekken van dit verschil dan zouden we na vier jaar een kleine dag te kort komen. Om dit toch kloppend te maken is er in onze tijdrekening een schrikkeljaar. Dit is een jaar dat met een dag wordt verlengd. Gewoonlijk gebeurt dit met de dag 29 februari, de schrikkeldag.

Door deze correctie ontstaat een gemiddelde van 365 dagen en 6 uren per jaar. Omdat dit minder is dan de lengte van een echt jaar is besloten dat alleen eeuwjaren die te delen zijn door 400 schrikkeljaren zijn (zoals 1600 en 2000). Eeuwjaren die niet deelbaar door 400 zijn, zijn dus niet schrikkeljaren (zoals 1700, 1800 en 1900). Deze regel heeft Paus Gregorius XIII ingesteld in 1582: jaartallen deelbaar door 100 moesten geen schrikkeljaren zijn, tenzij ze ook deelbaar zijn door 400.

Uit berekeningen blijkt dat men iedere 100 jaar zo'n kleine drie kwartier te kort komt. Na een aantal duizenden jaren zal hiervoor in principe nog een correctie nodig zijn. De lengte van het zonnejaar is echter nooit constant geweest. De aarde draait niet altijd even snel. Dit heeft onder andere te maken met de invloed van de zwaartekracht van de maan en de verandering van de draaias. Eens in de zoveel tijd wordt gekeken of er een grote afwijking is. Men corrigeert deze afwijking met het invoegen van een schrikkelseconde.

De kalender

Het schrikkeljaar volgens deze regelmaat die wij nu kennen bestaat sinds de invoering van de Gregoriaanse kalender. Schrikkeljaren met een extra dag waren al ingevoerd met de Juliaanse kalender, die uitging van een doorgaande regelmaat van een schrikkeljaar na iedere drie gewone jaren. De Grieks-orthodoxe kalender is ook gebaseerd op de Juliaanse kalender, maar heeft een ander systeem van uitzonderingen. Er zijn ook kalenders waarbij eens in de zoveel tijd in een schrikkeljaar een schrikkelmaand wordt ingevoegd.

In de oudste Romeinse kalender, welke maar tien maanden telde, kwamen januari en februari niet voor. De Romeinen zagen de winter namelijk als een maandloze periode. Toen onder keizer Pompilius het jaar werd verdeeld in twaalf maanden werd de laatste maand ‘februaris’ gedoopt. Het jaar begon toen dus met maart. De schrikkeldag werd logischerwijs verrekend aan het einde van het jaar. Dit betekent dus aan het einde van februari. In het jaar 456 na Christus werd januari de eerste en februari de tweede maand. De schrikkeldag bleef echter na de tweede maand.
© 2007 - 2019 Skdichterbij, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Waarom heeft februari maar 28 dagen?Waarom heeft februari maar 28 dagen?Het Concilie van Trente nam de aanpassing van de juliaanse kalender over. Deze aanpassing werd voorgesteld door de Napol…
Ontstaan van de schrikkeldag 29 februariOntstaan van de schrikkeldag 29 februariEens in de vier jaar duurt februari een dagje langer; we spreken over een schrikkeljaar. We hebben deze dag nodig om de…
Een kalender voor alle gezindtenEen kalender voor alle gezindtenDe kalender die in grote delen van de wereld, en zeker in de zakenwereld wordt gebruikt, wortelt in de romeins/christeli…
De kalender van vroeger tot nuKalenders zijn erg belangrijk. Tegenwoordig worden ze door iedereen gebruikt. Kalenders geven aan welke dag het is en zi…
De geschiedenis van de kalenderDe kalender heeft alles te maken met astronomie. Een jaar is precies de tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te…

Reageer op het artikel "Het schrikkeljaar"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Georges, 02-01-2012 17:23 #1
Wanneer begon het schrikkeljaar?
Komen er geen extra dagen bij na 120 jaar, als we om de 4j 1d meer hebben volgens mijn gedacht zouden we dan 30d bij moeten hebben.
Komen we dan ook niet in een ander klimaat terecht, lente en zomer?
Graag antwoord.
mvg,
Georges. Reactie infoteur, 17-01-2012
Hallo,
Nee, we krijgen geen extra dagen ofzo. Het is gewoon een correctie, omdat de aarde 365 en een kwart keer om zijn as draait in een heel jaar. Het vierde jaar hou je daardoor een dag over. Die hebben we aan het eind van het jaar geplakt, wat in de Romeinse tijd, volgens de Romeinse kalender, februari is. Deze Juliaanse kalender, zoals deze heette, werd eind 16e eeuw vervangen door de Gregoriaanse kalender. Deze kalender bracht enkele praktische wijzigingen, waaronder het systeem van schrikkeljaren. In Spanje en Portugal werd deze kalender vrijwel direct ingevoerd, maar in andere landen duurde dat nog soms honderden jaren.
Groeten,
Sander

Infoteur: Skdichterbij
Laatste update: 11-05-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Diversen
Reacties: 1
Schrijf mee!