InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurkunde > Eenheden en grootheden

Eenheden en grootheden

Eenheden en grootheden In de natuurkunde maakt men gebruik van grootheden. De waarde van een grootheid wordt uitgedrukt in een eenheid. Een eenheid is een soort afgesproken maat. Met behulp van meettechnieken - door te meten dus - kan de numerieke waarde van een grootheid worden vastgesteld. De waarde van de grootheid wordt dan naast de meetlat van de eenheid gelegd. Met de voorvoegsels (vermenigvuldigingsfactor) mega, kilo, …, milli, micro, …, kunnen we eenheden met machten van 10 vergroten of verkleinen, dit voorvoegsel zet men voor de eenheid.

Het SI-stelsel

Standaard grootheden zijn vastgelegd in een internationaal systeem, het zogenaamde Systeme International (SI) stelsel. Sinds het is ingevoerd (1960), wordt het SI-stelsel beheerd door het Bureau international des poids et mesures te Sèvres (Frankrijk). De bedoeling van het SI-stelsel is dat men internationaal zoveel mogelijk met dezelfde standaard werkt, hetgeen samenwerking, bewerking, en uitwisseling van data veel eenvoudiger maakt. Vroeger gebruikten landen verschillende maatstelsels (voor eenheden); iets wat tot op de dag van vandaag nog voorkomt. Zo meet men in Amerika gewicht in pounds, en afstand of lengte in inches, yards, en miles.

Daarnaast zijn er eenheden die naast het SI-stelsel bestaan, en gebruikt kunnen worden:
  • een kubieke decimeter (dm³) wordt ook liter genoemd, graad Celsius gebruikt men vaak in plaats van graad Kelvin, etc. …
  • er zijn afgeleide eenheden mogelijk, bijvoorbeeld kiloWattuur en elektronVolt, die gebruikt worden als maat voor de hoeveelheid elektrische energie (terwijl 'Joule' de officiële eenheid voor energie is).

Grootheden

Er zijn zeven basis SI-eenheden en -grootheden.
grootheid eenheid symbool
lengtemeterm
massakilogramkg
tijdsecondes
temperatuurkelvinK
elekrische stroomampereA
aantal deeltjesmolmol
lichtsterktecandelacd

Afgeleide grootheden en eenheden

De volgende grootheden hebben allen een eigen eenheid en een eigen symbool voor deze eenheid. Deze eenheden kunnen echter ook worden uitgedrukt in de standaard SI-eenheden.
Grootheid Eenheid symbool uitgedrukt in SI
Elektrische ladingCoulombCAs
FrequentieHertzHz1/s
RadioactiviteitBequerelBq1/s
ZelfinductieHenryHVs/A
KrachtNewtonNkgm/s²
EnergieJouleJkgm²/s²
VermogenWattWkgm²/s³
DrukPascalPkg/ms²
Elektrische spanningVoltVm²kg/As³

Voorvoegsel of vermenigvuldigingsfactor

Een gemeten waarde van een grootheid kan heel erg groot of heel erg klein zijn. Daarom gebruikt men een schrijfwijze die machten van 10 uitdrukt. Een voorvoegsel is een vermenigvuldigingsfactor die met de waarde van de grootheid vermenigvuldigd moet worden; elke factor heeft een zekere benaming. De onderstaande tabel laat zien welke voorvoegsels het meest gebruikt worden:
Waarde Voorvoegsel Symbool
10^12teraT
10^9gigaG
10^6megaM
10^3kilok
10^2hectoh
10decada
10^-1decid
10^-2centic
10^-3millim
10^-6microμ
10^-9nanon
10^-12picop
10^-15femtof

Natuurkundige constanten

  • Na = 6,02214 E23 [mol^-1], constante van Avogadro
  • h = 6,62607 E-34 [Js], constante van Planck
  • e = 1,6021765 E-19 [C], lading van een elektron (elementaire lading)
  • me = 9,10939 E-31 [kg], rustmassa elektron
  • mp = 1,67262 E-27 [kg], rustmassa proton
  • c = 2,997924 E08 [m/s], lichtsnelheid
© 2009 - 2017 Tronic, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is druk en hoe bereken je de druk?Wat is nu eigenlijk druk natuurkundig gezien? Hoe kun je dit op een eenvoudige manier uitrekenen? Ook in de meteorologie…
Klussen: elektronica – berekeningen, codes, schema'sDe elektronica kent vele codes, schema's en berekeningen. In dit artikel aandacht voor berekeningen met de wet van Ohm,…
Decimeter, meter, hectometer, kilometer…?Het blijft altijd lastig, het omrekenen van kilometers naar decimeters of van centiliters naar liters. Massa’s mensen he…
Fysische grootheden en eenhedenEenheden in de natuurkunde kunnen voor de afdeling mechanica teruggebracht worden tot Kracht in Newtons, ruimte in meter…
Het Internationale Stelsel van EenhedenHet Internationale Stelsel van EenhedenOm zaken te meten hebben mensen in allerlei landen en streken maten bedacht. Om beter met elkaar te kunnen communiceren…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tronic
  • Fundamental Physics 1, Mechanics, Alonso, Finn, 1986
  • Quantenphysik und Statistische Physik, Alonso/Finn
  • Wikipedia.org

Reageer op het artikel "Eenheden en grootheden"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Jan Lips, 19-02-2014 23:27 #3
Kubieke meter heet geen liter, maar een kuub. Reactie infoteur, 20-02-2014
U heeft helemaal gelijk, dank voor de opmerking.
mvg Tronic

Tronic (infoteur), 03-02-2014 14:10 #2
Hallo,
Volgens mij komt het symbool Q van de term 'Quantity of heat'.
mvg Tronic

M. Duijsens, 13-03-2013 13:24 #1
Weet iemand waarom men voor energie/warmte de letter Q als symbool gebruikt? waar komt dat vandaan?

Infoteur: Tronic
Laatste update: 16-09-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurkunde
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 3
Schrijf mee!