InfoNu.nl > Wetenschap > Scheikunde > Vetten en oliën

Vetten en oliën

Vetten en oliën We letten momenteel erg op wat we eten. Zit er veel vet in? Of juist niet? En zijn de vetten verzadigd of onverzadigd? En wat is het verschil tussen vet en olie? Dit artikel beschrijft de (chemische) eigenschappen van vetten en olien.

Vetten

Vetten zijn als energiebron geschikt om op te slaan. Vet bestaat o.a. uit glycerol. Doordat glycerol (of glycerine) een drievoudige alcohol is, kun je er maximaal drie vetzuren aan binden met esterbindingen. Dan ontstaat een triglyceride of we spreken van een 'echt' vet molecuul. Glycerol met één en twee vetzuren het respectievelijk monoglyceride en diglyceride.

Verzadigde en onverzadigde vetzuren

De gebonden verzuren kunnen kort, lang, verzadigd of onverzadigd zijn. Ze hebben allemaal een zuurgroep (-COOH, deze kan in water vrij makkelijk losraken, waardoor de oplossing zuur wordt). Vetzuren worden (in plantencellen) gemaakt door azijnzuurmoleculen aan elkaar te koppelen. De verschillen zitten in de staart. De lengte kan variëren van 1 tot 19 C-atomen en de C-atomen kunnen al dan niet verzadigd zijn met waterstof. Onverzadigde vetzuren hebben dubbele bindingen (ze missen dan H-atomen, waardoor C-atomen met dubbele bindingen met elkaar zijn verbonden). Vetten met korte en/of onverzadigde vetzuren zijn vloeibaar en worden oliën genoemd.

Productie

Mensen en dieren kunnen geen vetzuren maken. Ze moeten vetzuren via het voedsel binnenkrijgen. In ons lichaam kunnen sommige vetzuren uit het voedsel in de lever veranderd worden in vetzuren die we tekort komen. Vetzuren die per sé in het voedsel moeten zitten zijn essentiële vetzuren. Vetzuren die door de lever gemaakt kunnen worden zijn de niet essentiële vetzuren.

Dierlijk en plantaardig

Dierlijke vetten bestaan voor een groot deel uit triglyceriden met drie verzadigde vetzuren. De ketens van de verzadigde vetzuren kunnen zich ook oprollen en zo zeer dicht bij elkaar komen. Grote moleculen kunnen zo, doordat ze zich sterk naar elkaar toe trekken, een vaste stof worden. Plantaardige vetten betstaan vooral uit triglyceriden met onverzadigde vetzuren. Deze moleculen kunnen elkaar niet dicht naderen en trekken elkaar daardoor minder aan. Bij kamertemperatuur zijn ze meestal vloeibaar (slaolie, olijfolie). Vetten trekken geen water aan en zijn daarom uitstekend geschikt als reserve-stof. Glucose niet bijvoorbeeld (vanwege osmose, behalve in de vorm van glucogeen), maar die kan dienst doen als brandstof.
© 2007 - 2019 Victorho, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Eigenschappen van vettenEigenschappen van vettenVetten zitten in heel veel voedingsmiddelen. In dit artikel wordt er ingegaan op de chemische structuur van vet en de ei…
Metabolisme; vetstofwisseling, vetopbouw en vetverbrandingVetten zijn een belangrijke brandstof. Vetten leveren 38kJ (9kCal) per gram. Vetten worden tijdens de lipolyse gesplitst…
Inspanningsfysiologie; vetafbraak en vetopbouwIn het lichaam is er constant sprake van een dynamisch evenwicht tussen vetopbouw en vetafbraak. Of vetafbraak, of vetop…
Inspanningsfysiologie; vetverbrandingBij langdurig sporten en bewegen op een lage tot matige intensiteit worden relatief veel vetten verbrand. Voordat vetten…
Lijnzaadolie en zonnebloemolieLijnzaadolie en zonnebloemolieGeef jij lijnzaadolie en zonnebloemolie aan je huisdier? Veel mensen weten niet eens waarom ze het geven, want het zal w…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Margenauer, Pixabay
  • Nectar VWO bovenbouw biologie, 2e fase, Wolters-Noordhoff, Groningen.

Reageer op het artikel "Vetten en oliën"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Piet, 24-10-2011 18:03 #1
Het verschil tussen plie en vet is olie heeft een lager smeltpunt dan vet dat wil zeggen dat olie bij verwarming veel eerder vliebaar wordt dan vet vet is bij een temperatur van 20c nog vast terwel olie dan vloeibaar is we spreken van olien waneer ze vloeibaar zijn bij 20c we spreken van veetten als ze vast zijn bij 20 c

Infoteur: Victorho
Laatste update: 23-09-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!