Vetten en oliën

Vetten en oliën We letten momenteel erg op wat we eten. Zit er veel vet in? Of juist niet? En zijn de vetten verzadigd of onverzadigd? En wat is het verschil tussen vet en olie? Dit artikel beschrijft de (chemische) eigenschappen van vetten en olien.

Vetten

Vetten zijn als energiebron geschikt om op te slaan. Vet bestaat o.a. uit glycerol. Doordat glycerol (of glycerine) een drievoudige alcohol is, kun je er maximaal drie vetzuren aan binden met esterbindingen. Dan ontstaat een triglyceride of we spreken van een 'echt' vet molecuul. Glycerol met één en twee vetzuren het respectievelijk monoglyceride en diglyceride.

Verzadigde en onverzadigde vetzuren

De gebonden verzuren kunnen kort, lang, verzadigd of onverzadigd zijn. Ze hebben allemaal een zuurgroep (-COOH, deze kan in water vrij makkelijk losraken, waardoor de oplossing zuur wordt). Vetzuren worden (in plantencellen) gemaakt door azijnzuurmoleculen aan elkaar te koppelen. De verschillen zitten in de staart. De lengte kan variëren van 1 tot 19 C-atomen en de C-atomen kunnen al dan niet verzadigd zijn met waterstof. Onverzadigde vetzuren hebben dubbele bindingen (ze missen dan H-atomen, waardoor C-atomen met dubbele bindingen met elkaar zijn verbonden). Vetten met korte en/of onverzadigde vetzuren zijn vloeibaar en worden oliën genoemd.

Productie

Mensen en dieren kunnen geen vetzuren maken. Ze moeten vetzuren via het voedsel binnenkrijgen. In ons lichaam kunnen sommige vetzuren uit het voedsel in de lever veranderd worden in vetzuren die we tekort komen. Vetzuren die per sé in het voedsel moeten zitten zijn essentiële vetzuren. Vetzuren die door de lever gemaakt kunnen worden zijn de niet essentiële vetzuren.

Dierlijk en plantaardig

Dierlijke vetten bestaan voor een groot deel uit triglyceriden met drie verzadigde vetzuren. De ketens van de verzadigde vetzuren kunnen zich ook oprollen en zo zeer dicht bij elkaar komen. Grote moleculen kunnen zo, doordat ze zich sterk naar elkaar toe trekken, een vaste stof worden. Plantaardige vetten betstaan vooral uit triglyceriden met onverzadigde vetzuren. Deze moleculen kunnen elkaar niet dicht naderen en trekken elkaar daardoor minder aan. Bij kamertemperatuur zijn ze meestal vloeibaar (slaolie, olijfolie). Vetten trekken geen water aan en zijn daarom uitstekend geschikt als reserve-stof. Glucose niet bijvoorbeeld (vanwege osmose, behalve in de vorm van glucogeen), maar die kan dienst doen als brandstof.
© 2007 - 2021 Victorho, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Eigenschappen van vettenEigenschappen van vettenVetten zitten in heel veel voedingsmiddelen. In dit artikel wordt er ingegaan op de chemische structuur van vet en de ei…
Lijnzaadolie en zonnebloemolieLijnzaadolie en zonnebloemolieGeef jij lijnzaadolie en zonnebloemolie aan je huisdier? Veel mensen weten niet eens waarom ze het geven, want het zal w…
Vet in de voedingVet in de voedingVet is een voedingsstof en heeft het lichaam nodig. Echter, teveel vet kan juist schadelijk zijn voor de gezondheid. Maa…
Etherische oliënEtherische oliën, ook bekend als essentiële of aromatische oliën, worden uit planten gewonnen en worden, omwille van hun…

Soorten eiwittenSoorten eiwittenEiwitten of proteïnen vormen een groot deel van alle biologische moleculen, die uit ketens van aminozuren bestaan. Eiwit…
Wat is waterstof?Wat is waterstof?Waterstof is het meest voorkomende en het kleinste element in het heelal. De meest bekende toepassing is misschien wel a…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Margenauer, Pixabay
  • Nectar VWO bovenbouw biologie, 2e fase, Wolters-Noordhoff, Groningen.
Victorho (163 artikelen)
Laatste update: 23-09-2016
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!