InfoNu.nl > Wetenschap > Scheikunde > Barium: Het element

Barium: Het element

Barium: Het element Barium is in 1774 geïdentificeerd door Carl Wilhelm Scheele en in 1808 geïsoleerd door Humphry Davy door elektrolyse van gesmolten bariumoxide. De naam barium is afgeleid van het Griekse Barys dat zwaar betekent. Bariumhoudende stenen gloeien maanden of langer na in het donker na te zijn verhit in een houtskool vuur. Dat staat nu bekend als fosforescentie, maar in de middeleeuwen heeft het de alchimisten nogal bezig gehouden. De soms giftige bariumverbindingen worden in talrijke productieprocessen toegepast.

Algemene eigenschappen van het element barium

Periodiek systeem van elementen. Barium atoomnummer 56, een zilverachtig glanzend aardalkalimetaal / Bron: Kushboy, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Periodiek systeem van elementen. Barium atoomnummer 56, een zilverachtig glanzend aardalkalimetaal / Bron: Kushboy, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Zuiver barium bewaard onder edelgas omdat het anders onmiddellijk met zuurstof uit de omgeving reageert / Bron: Matthias Zepper, Wikimedia Commons (Publiek domein)Zuiver barium bewaard onder edelgas omdat het anders onmiddellijk met zuurstof uit de omgeving reageert / Bron: Matthias Zepper, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Bariet, bariumsulfaat erts / Bron: USGS, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bariet, bariumsulfaat erts / Bron: USGS, Wikimedia Commons (Publiek domein)

NaamSymboolAtoomnummerGroepPeriodeBlokReeksKleur
BariumBa56Aardalkalimetalen:
Beryllium 4Be
Magnesium 12Mg
Calcium 20Ca
Strontium 38Sr
Barium 56Ba
Radium 88Ra
Periode 6S blokAardalkalimetalenZilverwit

Chemische eigenschappen element barium

Atoommassa (u)ElektronenconfiguratieOxidatietoestandenElektronegativiteit (Pauling)Atoomstraal (pm)Ionisatiepotentiaal (KJ/mol)
137[Xe]6s2+20,892221e 503
2e 965

Fysische eigenschappen element barium

Dicht-
heid
(kg/m3)
Hard-
heid
(Mohs)
Smelt-
punt
oC
Kook-
punt
oC
Smelt-
warmte
(KJ/mol)
Verdampings-
warmte
(KJ/mol)
Kristal-
structuur
20oC
Specifieke
warmte
(J/kg.oC}
Elektrische
weerstand
(μΩcm)
Warmte
geleiding
(Wm−1K−1)
25101,2572518507,75142Kubisch
ruimtelijk
gecentreerd
2045018

Meest stabiele isotopen van het element barium

IsotoopRA(%)HalveringstijdVervalVE(MeV)Vervalproduct
130Ba0,106Stabiel met 74 neutronen---------
132Ba0,101Stabiel met 76 neutronen---------
133BaSynthetisch10,5 jaarEV5,5133 Cs
134Ba2,42Stabiel met 78 neutronen---------
135Ba6,59Stabiel met 79 neutronen---------
136Ba7,85Stabiel met 80 neutronen---------
137Ba11,23Stabiel met 81 neutronen---------
138Ba71,70Stabiel met 82 neutronen---------

In de natuur treffen we zeven stabiele bariumisotopen aan, de meest voorkomende is 138Ba. Daarnaast zijn 20 instabiele isotopen, waarvan de meesten zeer radioactief zijn en dus een korte halveringstijd hebben.

Gebruikseigenschappen van het element barium

Chemisch gezien zijn barium en calcium praktisch gelijk. Het oxideert makkelijk bij blootstelling aan lucht tot bariumoxide, Het reageert heftig met water en zuurstof. Stenen gemaakt van (onzuiver) bariumsulfaat (BaSO4) gloeien na in het donker gedurende een paar jaar wanneer ze verhit geweest zijn met een houtskoolvuur.

Voorkomen van barium in de aardkorst

Barium reageert actief met andere elementen en komt dus niet als ongebonden element in de bodem voor. Belangrijke bariumbron is het mineraal bariet (gekristalliseerd bariumsulfaat). Barium wordt geproduceerd door elektrolyse van gesmolten bariumchloride (BaCL2).

Toepassingen van barium

  • Bariummengsel wordt als boormodder in de olie- en gasindustrie gebruikt om drilboren te smeren bij het boren in rotsen.
  • Bariumsulfaat (BaSO4) wordt gebruikt als vulstof voor rubber en plastic. Het reageert met zinkoxide (ZnO) tot wit pigment voor de verf- en glasindustrie en met natriumsulfaat (Na2SO4) tot blanke fixeer. Bariumcarbonaat (BaCO3) is een bariumverbinding die wordt gebruikt voor de fabricage van keramiek en verschillende typen glas.
  • Bariumnitraat (Ba(NO3)2) brandt met felgroene kleur en wordt gebruikt in signaalvuur en vuurwerk.
  • Bariumchloride (BaCl) wordt gebruikt als waterontharder.
  • Bariumoxide adsorbeert vocht en wordt daarom gebruikt als ontvochtiger. In vacuümbuizen en fluorescentielampen wordt barium ingezet als vocht en zuurstof absorber (getter).
  • Bariumcarbonaat wordt toegepast als rattengif.
  • Bariumtitanaat (BaTiO3) als diëlektrisch materiaal in condensatoreniumdoxide (BaO2).
  • Bariumferriet (BaO6Fe2O3) wordt gebruikt om magneten te maken.
  • Barium-nikkel legeringen worden gebruikt voor de elektrodes van bougies.

Milieu en gezondheid in relatie met barium

Bariumverbindingen zijn giftig maar kunnen alleen schade aanrichten in het lichaam als ze oplosbaar zijn in vocht, de niet in water oplosbare mengsels zijn dus voor de mens niet giftig. Het absorbeert röntgenstralen en wanneer het door de patiënt wordt ingenomen kan bariumsulfaat worden gebruikt als contrastmiddel om röntgenfoto's te maken van de ingewanden.

Barium komt in kleine hoeveelheden voor in het milieu. In bepaalde bodems en voedsel zoals noten, zeewier, vis en sommige planten zitten hogere concentraties. De hoeveelheid barium in voedsel en water is niet zo hoog dat er gezondheidsrisico's zijn. Mensen die bij mijnen of barium verwerkende industrie wonen kunnen blootgesteld worden aan een schadelijke niveau door inademen, eten van planten, drinken van water dat verontreinigd is met barium of via huidcontact. gevaarlijk is het inademen van lucht die bariumverbindingen bevat, dit kan leiden tot stoflongen (baritose).

In water (vocht) oplosbare barium(verbinding) is giftig, kan de ademhaling verstoren, bloeddruk verhogen, hartritme storen, buik irriteren, spieren verslappen, zenuw reflexen beïnvloeden, hersenen doen opzwellen en schade aanrichten aan lever, nieren en hart. Bij een grote hoeveelheid kan verlamming en de dood optreden.

Wegens barium gebruik in de industrie, mijnbouw, en door verbranding van fossiele brandstof neemt de concentratie in lucht water en bodem toe. Bariummengsels die in water oplosbaar zijn verspreiden zich. Vissen en andere waterorganismen absorberen bariumverbindingen, barium hoopt zich op in hun lichaam. De huidige concentraties in de bodem buiten de mijnen en de bariumindustrie zijn niet schadelijk. Barium veroorzaakt geen kanker, onvruchtbaarheid of geboorteafwijkingen.

Lees verder

© 2014 - 2019 Custor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bariumklysma: Onderzoek - Röntgenfoto dikke darm en rectumBariumklysma: Onderzoek - Röntgenfoto dikke darm en rectumEen bariumklysma is een speciale vorm van radiografie van de dikke darm en het rectum. Hiervoor gebruikt de arts een spe…
Radiografie: Onderzoek van het lichaam met röntgenstralenRadiografie: Onderzoek van het lichaam met röntgenstralenIn tal van medische toepassingen gebruikt de arts radiografie. Deze beeldvormende onderzoekstechniek gebruikt röntgenstr…
Kelp: een belangrijk zeewierKelp: een belangrijk zeewierKelp: dit verbazingwekkende zeewier bevat meer vitaminen en mineralen dan enig ander voedingsmiddel. Kelp bevat onder an…
Slokdarmkanker, verschijnselen en symptomenSlokdarmkanker, verschijnselen en symptomenSlokdarmkanker komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Dit type kanker komt in Nederland het meest voor onderin de s…
Vuurwerk  milieuvervuilend en ongezondVuurwerk milieuvervuilend en ongezondWe steken tijdens oud en nieuw voor kapitalen aan vuurwerk af. Het is een mooie traditie om knallend het nieuwe jaar in…
Bronnen en referenties
  • http://www.lenntech.nl/periodiek/elementen/ba.htm#ixzz34cXkGXWR
  • http://www.webelements.com/barium/
  • Amethyst Galleries, Inc
  • http://www.indiamart.com/ammoniagassupply/industrial-chemicals.html
  • Afbeelding bron 1: Kushboy, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Matthias Zepper, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: USGS, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Barium: Het element"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Custor
Laatste update: 11-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Special: Aardalkalimetalen
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!