Thallium: Het element

Thallium: Het element Thallium (van Grieks: groene tak, vanwege de groene emissielijn in het spectrum) is in 1861 ontdekt door Sir William Crook tijdens spectrametrisch onderzoek van de residuen van de zwavelzuur productie. Thallium is een zacht en buigzaam metaal met een zilver metallieke glans, dat onder invloed van zuurstof uit de lucht verandert in een blauwgrijs dat op lood lijkt. Thallium is deels in water oplosbaar en verspreidt zich via oppervlaktewater en grondwater. Verbindingen van thallium zijn zeer giftig voor mens en dier. Thallium(1)sulfaat is in het verleden gebruikt als verdelger van ratten en insecten. Sinds 1975 is gebruik van thallium voor dit doel verboden wegens ongevallen die met het gif plaats vonden.

Plaats van thallium in het periodiek systeem

NaamSymboolAtoom
numme
GroepPeriodeBlokReeksKleur
ThalliumTl81Groep: Boorgroep
Boor • Aluminium • Gallium
Indium • Thallium • Ununtrium
Periode 6P-blokHoofdgroep
metalen
Zilverwit

Chemische eigenschappen van thallium

Atoommassa (u)ElektronenconfiguratieOxidatietoestandenElektronegativiteit (Pauling)Atoomstraal (pm)Ionisatiepotentiaal (kJ/mol)
204[Xe]4f14 5d10 6s2 6p1+1, +31,831701e 589
2e1971
3e 2878

Fysische eigenschappen van thallium

Dicht
heid
(kg/m3)
Hard
heid
(Mohs)
Smelt
punt (K)
Kook
punt (K)
Smelt
warmte
(kJ/mol)
Verdampings
warmte
(kJ/mol)
Kristal
structuur
Specifieke
warmte
(J/kg.oC)
Elektrische
weerstand
(μΩ•cm)
Warmte
geleiding
(W/m.oC)
118501,257717304,14164hexagonaal1301846

Voorkomen van thallium in de aardkorst

Thallium komt in de aardkorst voor in een concentratie van circa 0,7 ppm. Belangrijkste thalliumbronnen worden aangetroffen in koper-, lood- en zinkertsen. Thallium bevindt zich in de mineralen crooksiet, hutchinsoniet en lorandiet. In het residu van de zwavelzuur productie zit eveneens thallium.

Meest stabiele isotopen

IsotoopRA(%)HalveringstijdVervalVE(MeV)Vervalproduct
203Tl29,5stabiel met 122 neutronen---------
204TlSynthetisch 3,78 jaarEV3,8204Pb
205Tl70,5Stabiel met 124 neutronen---------

203Tl en 205Tl zijn de enige stabiele thallium isotopen. Er zijn 25 radioactieve isotopen waarvan 204Tl (halveringstijd 3,78 jaar) het stabielst .

Toepassing van thallium

  • Als rattengif en insecticide inmiddels verboden maar thallium vergiftiging door het gebruik als bestrijdingsmiddel komt nog elders in de wereld voor.
  • Kristallen van thallium(1)jodide en -bromide worden gebruikt in infrarode optische apparatuur.
  • Thallium(1)oxide wordt aan glas toegevoegd om een hoge brekingsindex te verkrijgen.
  • Samen met zwavel of seleen en arseen wordt thallium toegevoegd om glas met laag smeltpunt (125 tot 150°C) te produceren.
  • Thallium wordt gebruikt voor supergeleiders bij hoge temperaturen.
  • Thallium wordt toegepast in elektronische apparaten, schakelaars en sluitingen, voor de halfgeleiderindustrie.
  • Thallium(1)sulfide wordt gebruikt in fotocellen omdat het de elektrische geleidbaarheid verhoogd bij blootstelling aan infrarood licht.
  • Thallium wordt gebruikt in gamma stralen detectors.

Milieu en gezondheid

Thallium komt in het milieu door verbranden van fossiele brandstoffen. Het blijft in de lucht, in het water en in de bodem voor lange tijd. In aanwezigheid van water, wordt de giftige thallium hydroxide (TlOH) gevormd. Sommige thallium verbindingen slaan neer uit de atmosfeer door regen en sneeuw, en komen via planten, vis en schaaldieren in de voedselketen.

De blootstelling aan thallium

Thallium en thallium verbindingen zijn uiterst giftig. Het menselijk lichaam absorbeert thallium via de huid, de ademhalingsorganen en het spijsverteringskanaal. Het eten van voedsel besmet met thallium is de bron van blootstelling voor de meeste mensen. inademen van lucht in de afdelingen die thallium gebruiken. Het roken van sigaretten. Het spelen van kinderen in met thalium verontreinigd grond.

Thalliumvergiftiging

Thallium en zijn verbindingen zijn erg giftig, de gemiddelde dodelijke dosis voor de mens is 10 tot 15 mg thallium per kg lichaamsgewicht. Gevolg van Thallium vergiftiging is vooral beschadiging van het zenuwstelsel, soms is de schade onomkeerbaar en zijn bij het overleven verschijnselen als beven en gedragsverandering permanent.. Bij ongeboren kinderen bestaat de kans op afwijkingen van lichamelijk en geestelijke aard.

Vanwege de ophoping van thallium in het menselijk lichaam, ontstaat de kans op chronische aandoeningen, zoals hoofdpijn vermoeidheid, pijn in de benen, depressies, weinig eetlust, haaruitval en zichtdeformaties. Andere aandoeningen door thallium opname via voedsel, zijn zenuw- en gewrichtspijnen. gevoelloze vingers en tenen.Mensen die een relatief grote hoeveelheid thallium in korte tijd innemen vertonen braken, diarree, tijdelijk haarverlies, effect op zenuwstelsel, longen, hart, lever en nieren en kan zelfs tot de dood leiden. Het is niet bewezen dat thallium kankerverwekkend is

Testen op thallium

Er zijn testen om thallium in het lichaam te meten, bijvoorbeeld via de urine. Meting van Thallium in het bloed is geen goede indicator omdat het metaal maar kort in het bloed aanwezig blijft. Voor de test is speciale apparatuur nodig en kan alleen in een ziekenhuis uitgevoerd worden.

Lees verder

© 2014 - 2020 Custor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Thalliumvergiftiging: Overmatige blootstelling aan thalliumThalliumvergiftiging: Overmatige blootstelling aan thalliumThallium is een van nature voorkomend spoorelement dat wijd verspreid is in de bodem, maar in zeer lage concentraties. B…
Indium: Het elementIndium: Het elementIndium (niet te verwarren met iridium) is een zacht doch taai zilverachtig wit-grijs metaal. Het is in 1863 ontdekt door…
Ontgiften van zware metalenHet zit in de lucht, in water, medicijnen, cosmetica en bewerkte voeding; niemand ontkomt aan het binnen krijgen van zwa…
Tegengif (antidotum): Werking & lijst tegengiffen (antidota)Tegengif (antidotum): Werking & lijst tegengiffen (antidota)Een overmatige blootstelling aan een stof is vaak geassocieerd met vergiftiging. De absorptie (opname) van deze stof in…

Germanium: Het elementGermanium: Het elementGermanium is een tot de koolstof groep behorende harde glanzende grijswit broze metalloide, met een kristallijne structu…
Osmium: Het elementOsmium: Het elementOsmium is in 1803 ontdekt door Smithson Tennant in Londen. Het metaal bleef met iridium achter als residu na het oplosse…
Bronnen en referenties
  • http://www.lenntech.nl/periodiek/elementen/tl.htm#ixzz35I6xGRam
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Thallium
  • http://www.chemicool.com/elements/thallium.html
  • http://www.medicinenet.com/thallium/page3.htmthallium
  • Metal By-Products Sales Dept., Non-Ferrous Metals Div. Phone : 81-3-3436-7873 Facsimile : 81-3-3436-1238 (foto ingot)

Reageer op het artikel "Thallium: Het element"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Custor
Laatste update: 13-04-2015
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Special: Hoofdgroepmetalen
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!