InfoNu.nl > Wetenschap > Techniek > Bacteriën nader bekeken: de Gram-kleuring

Bacteriën nader bekeken: de Gram-kleuring

Bacteriën nader bekeken: de Gram-kleuring Bacteriën zijn organismen die zo klein zijn dat ze met het blote oog niet kunnen worden waargenomen. Om ze te kunnen bestuderen wordt onder andere gebruik gemaakt van de microscoop. Het is nodig om bacteriën te kleuren voordat ze bekeken kunnen worden onder de microscoop. Een van de methoden die hiervoor worden gebruikt is de Gram-kleuring, ofwel de kleuring volgens Gram. Over het principe en de methode van de Gram-kleuring.


Inleiding

Bacteriën zijn te klein om met het blote oog te kunnen waarnemen. Om ze te kunnen bestuderen is daarom een microscoop nodig. De meest gebruikte is de lichtmicroscoop, waarmee een vergroting van duizend keer kan worden verkregen. Aangezien bacteriën doorzichtig zijn bij wit licht, moeten ze eerst gekleurd worden. Het contrast wordt door de kleuring vergroot en bovendien kunnen verschillende bacteriën verschillend worden gekleurd, waardoor herkenning eenvoudiger is. Een van de kleuringen die toegepast worden is de Gram-kleuring: genoemd naar de Deense microbioloog Hans Christian Gram (1853-1928), die deze techniek in 1884 ontwikkelde.

Werkwijze

Het maken van een preparaat

Voor het maken van preparaten worden objectglaasjes gebruikt.
Een objectglaasje is een rechthoekig stuk glas van ongeveer 2,5 bij 7,5 cm groot en ongeveer één mm dik, speciaal voor gebruik onder de microscoop. Hierop wordt wat bacteriemateriaal gesmeerd, eventueel met wat fysiologisch zoutoplossing. Vervolgens wordt het gedroogd aan de lucht.

Fixeren

Vervolgens moet er eerst fixatie plaatsvinden: dit is een techniek waarbij de bacteriën gedood worden. Ook worden de bacteriën hierdoor gehecht aan het objectglas, dat nu preparaat wordt genoemd.
Dit fixeren kan worden gedaan door:

  • op het preparaat een oplossing van 96% methanol aan te brengen en vijf minuten laten inwerken
  • het preparaat met behulp van een pincet een paar keer door een vlam te halen (flamberen)

De Gram-kleuring

Bij de Gram-kleuring worden de volgende reagentia gebruikt:

  • kristalvioletoplossing: kristalviolet (methylviolet 10B) in water
  • lugoloplossing: jodium en kaliumjodide in water
  • ethanol 96%
  • waterige fuchsineoplossing: fuchsine (pararosaniline) in water

Deze reagentia worden volgens een recept bereid, waarbij ook hulpstoffen worden gebruikt.
Ook de zuurgraad (pH) moet goed zijn voor het beste resultaat.
Het gefixeerde preparaat wordt nu gekleurd door het te behandelen als volgt:

  • 1 minuut kleuren in een kristalvioletoplossing
  • afspoelen met water
  • 1 minuut behandelen met een lugoloplossing
  • afspoelen met ethanol
  • 1 minuut ontkleuren met ethanol
  • afspoelen met water
  • 1 minuut nakleuren met fuchsineoplossing
  • afspoelen met water en drogen

Het principe van de Gram-kleuring

Door het preparaat eerst te kleuren met kristalvioletoplossing en vervolgens met lugol, ontstaat een verbinding tussen deze twee kleurstoffen: het kristalviolet-lugol-complex. Uit sommige bacteriën is deze verbinding niet door ethanol op te lossen; ze blijven blauwpaars van kleur en worden Gram-positief genoemd. De overige bacteriën verliezen door de behandeling met ethanol de blauwpaarse kleurstof en worden door de fuchsineoplossing roze-rood gekleurd. Deze heten Gram-negatief. Dit onderscheid kan bestaan door de verschillen in samenstelling van de celwand van de twee groepen bacteriën.

Onder de microscoop

De gekleurde, gedroogde preparaten kunnen nu onder de microscoop bekeken worden, bij een vergroting van duizend keer.
Hiervoor wordt op het preparaat een druppel olie (immersie-olie) aangebracht om een nog betere vergroting te krijgen.
Nu is duidelijk het verschil te zien tussen de blauwpaarse, Gram-positieve en de rode, Gram-negatieve bacteriën.

Lees verder

© 2009 - 2019 Lexia, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gram-negatieve bacteriënTot de gram-negatieve bacteriën behoren enkele belangrijke verwekkers van bacteriële infecties. Maar wat betekent gram-n…
Het verschil tussen prokaryote en eukaryote cellenDe Fylogenetische verwantschap tussen micro-organismen, kan bepaald worden door vergelijkende RNA-analyse. Hieruit is ge…
Bacteriën nader bekeken: morfologie onder de microscoopBacteriën nader bekeken: morfologie onder de microscoopBacteriën zijn te klein om met het blote oog te kunnen zien. Onder de microscoop echter kunnen verschillende kenmerken o…
Haar kleuren mislukt? Zo kan je kleurshampoo verwijderenHeb je een semi-permanente kleurshampoo gebruikt, maar is de kleur te donker of te rood? Is je haar kleuren of verven mi…
Pathologisch Anatomisch Laboratorium, Klinische PathologiePathologisch Anatomisch Laboratorium, Klinische PathologiePathologisch Anatomisch Laboratorium, iedereen heeft er vast wel eens van gehoord. De meeste mensen kennen het voornamel…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Muntasir du, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Medische microbiologie, Mouton, Winkler en Coster, Utrecht 1980
  • Microbiologie voor medisch analisten, van Klingeren, Manten en Voogd, Leiden, 1974
  • http://nl.wikipedia.org

Reageer op het artikel "Bacteriën nader bekeken: de Gram-kleuring"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Lexia
Laatste update: 28-07-2015
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Techniek
Special: Bacteriën en de mens
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!