Wat is Donder & Bliksem

Vaak hoort men een bui al van heel ver aankomen, het gerommel ver achter de horizon. Tot het ineens donker wordt en de eerste bliksemschichten de wolken doorklieven, gevolgd door een flinke donderslag. Het is en blijft een mooi gezicht, alleen die flitsen zijn o zo gevaarlijk.

Algemeen

Bijna net zo opvallend als regen en wind is het onweer in Nederland. Gemiddeld 107 dagen per jaar is de bliksem en de donder ergens in ons landje te horen. In de zomermaanden juli en augustus gemiddeld 16 keer per maand, de wintermaanden december t/m februari gemiddeld 3 dagen per maand.

Dat veel mensen bang zijn voor de bliksem is niet vreemd, het is één van de gevaarlijkste weersverschijnselen, kan zelfs dodelijk zijn als men erdoor getroffen wordt.

Wat is onweer eigenlijk

Onweer is opgebouwd uit twee elementen, de donder en de bliksem, welke ontstaan door een elektrische stroom. De atmosfeer is eigenlijk altijd elektrisch geladen, negatief onderin en positief bovenin. De elektriciteit ontstaat eigenlijk pas echt als er een temperatuurverschil van minimaal 40° C is tussen de grond en 5 km hoogte.

Onweer ontstaat door verschillende elektrische ladingen van kleinere druppels en grotere ijsdruppels in een wolk. Doordat de zon de aarde verwarmt, ontstaat er een stijgstroom naar boven. De kleine positief geladen druppels in een wolk neemt deze mee naar boven, de zwaardere ijsdruppels die een negatieve lading hebben, blijven onderin de wolk hangen. Doordat het temperatuurverschil in de wolk boven positief en beneden negatief zo groot wordt, ontstaat een elektrische lading, opgewekt door het spanningsverschil, en dus onweer.

Wat zijn donder en bliksem

Donder
De donder ontstaat door de hitte binnen een bliksemschicht. Door deze hitte zet de lucht ineens uit, door de zeer grote hitte gebeurt dit met een knetterende klap. Dit kennen wij als de donder. Om te bepalen hoever het onweer verwijderd is, dient men direct na de bliksem te gaan tellen. Op het moment van de donder, dient het aantal tellen door 3 te worden gedeeld en is de afstand in km bekend.

Bliksem
Door de opgaande en neergaande stromingen in een bui, zijn er meestal verschillende niveaus met een verschillende lading. Dit is heel goed te ervaren in de zomer, voordat men het weet is de bliksem niet van de lucht. De schichten lopen echter niet naar beneden, maar horizontaal, als het ware van wolk naar wolk.

Wanneer spanning in de onweerswolk steeds groter wordt en de protonen en elektronen bij elkaar komen, ontstaat een enorme vonk in de wolk, wat wij kennen als de bliksemflits.

Het gevaar van de bliksem

Bomen en masten trekken de bliksem aan, bij een blikseminslag kunnen alle levende wezen in de nabije omgeving, binnen een straal van een paar honderd meter, gedood worden. Ook mensen! Het wordt dan ook ten zeerste aangeraden om tijdens een onweer geen beschutting te gaan zoeken onder bomen of masten. Zelf in een open veld blijven staan kan problemen veroorzaken.

Grappig om te weten

• De bliksem slaat ongeveer 100.000 keer per jaar ergens in, lijkt veel, maar dat is ongeveer 3 tot 4 keer per km² in een heel jaar
• De bliksem is ongeveer 30.000 °C, gemeten gedurende 1 miljoenste seconde in de bliksemstraal
• Een verticale bliksemstraal is gemiddeld 5 tot 6½ km lang
• De bliksemstraal heeft een snelheid van ongeveer 60.000 km per seconde
• De stroomsterkte en spanning van de bliksem bedraagt 100 tot 60.000 ampère bij een duur, die varieert van 1 seconde tot één tienduizendste van een seconde

Spreuken over donder en bliksem

• Donder in maart, vorst in april
• Komt men in maart onweer tegen, dan krijgt men in juli regen
• Zoveel nevel in maart, zoveel onweer ´s zomers
• Onweer in mei, maakt de boeren blij
• Als het dondert in mei, valt er dikwijls regen bij
• Het onweer in de schone mei, doet het koren bloeien op de hei
• Zware onweers baren dikke korenaren
• In juni dondergevaar, dan is het een vruchtbaar jaar
• Als in september de donder knalt, zal met kerst sneeuw in hopen vallen
• Donder in de decembermaand, beloofd veel wind in ´t jaar aanstaand

Meer natuurverschijnselen

• Zonsverduistering
• Maansverduistering
• Aardbeving
• Vulkaan
• Orkaan

Gerelateerde links

Veilgiheids Artikelen, Startpagina Bliksem, Mooie Regenkleding en Beste Outdoor Artikelen. © 2007 - 2008 Storm, gepubliceerd in Weer (Wetenschap) op 06-03-2007, laatst gewijzigd op 10-09-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Storm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Onweer: de Goddelijke betekenis: Onweer is wetenschappelijk makkelijk te verklaren. Maar wat is de diepere goddelijke betekenis van onweer? Volgens rabbijn Boruch Leff van het Torah-Institute in Baltimore wo…
• Hoe ontstaat bliksem?: Veel mensen zijn bang voor bliksem. Dat is niet zo vreemd, want het is een van de meest gevaarlijke natuurverschijnselen op aarde. De temperatuur in een bliksem is hoger dan de tempera…
• Weer en Klimaat: Weer en Klimaat. Waarom regent het? Wat is bliksem? Waarom is er wind? Wat is het verschil tussen een orkaan of hurricane en een tornado? Hoe ontstaan sneeuw en hagel? Hoe ver zijn bliksemfl…
• Bliksem, en hoe ontstaat bliksem?: Bliksem is een fenomeen dat vele mensen bezig houd, immers is niet iedereen even blij zodra er bliksem is. De een vind het prachtig, de anders is er doodsbenauwd voor. Dit…
• Onweer en bliksem, vuurwerk maar geen feest: De laatste tijd wordt je bijna dagelijks geconfronteerd met berichten over onweer en bliksem. En dan niet over het verschijnsel onweer en bliksem, maar over de sl…