InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Temperatuur op aarde

Temperatuur op aarde

Temperatuur op aarde De temperatuur in de atmosfeer verschilt. Het is bij de meeste wel bekend dat bijvoorbeeld op wintersport de temperatuur aan de voet van de berg veel hoger is dan de temperatuur op de top van de berg. Uiteraard heeft dit redenen die hieronder uitgelegd worden.

Temperatuurverschillen in de atmosfeer

In de onderste 10 kilometer van de atmosfeer vindt een gelijkmatige daling van de temperatuur plaats. We drukken dit uit in een zogenaamde verticale temperatuurgradiënt, deze is gemiddeld 6,5 graad Celcius per kilometer. Dit is afhankelijk van de vochtigheid in de lucht. Hoe droger de lucht is, hoe hoger de verticale temperatuurgradiënt. Dus bij de evenaar heb je een lage verticale temperatuurgradiënt, terwijl het in de Sahara heel hoog is. Waar de temperatuurdaling ophoudt ligt de bovenkant van de troposfeer. Misschien vraag je je nu af waarom het niet is dat het warmer wordt naarmate je hoger komt, omdat je dichter bij de zon komt. Dit is eigenlijk heel simpel, de zon verwarmd het aardoppervlak en door middel van warmte-uitstraling worden de daarboven gelegen luchtlagen verwarmd. Dus hoe hoger je komt, hoe kouder het wordt.

Na de troposfeer komt de tropopauze, dit is een laag van een paar honderd meter dik met dezelfde temperatuur. Dit is de overgang tussen de troposfeer en de stratosfeer. Na de tropopauze gaat de temperatuur weer stijgen, dit is het onderste deel van de stratosfeer: de ozonlaag. In deze laag zit relatief veel ozon en ozon heeft de eigenschap dat ze een stukje van de UV-straling omzet in warmte. Dit kleine beetje ozon is in staat de hele laag op te warmen; dit komt door de ijle lucht. De ozonlaag stopt als de temperatuur weer gaat dalen.

Het keerpunt is op de plek waar de temperatuur weer gaat dalen. Hier is geen ozon meer aanwezig. De daling gaat hier echter veel langzamer dan in de troposfeer. Nog verder van het aardoppervlak vandaan vinden we het heelal. Hier gelden geen natuurwetten, of tenminste niet dat wij weten.

Het ontstaan van temperatuurverschillen aan het aardoppervlak

De belangrijkste factoren:
  1. breedteligging
  2. hoogteligging
  3. gesteldheid van het aardoppervlak

De breedteligging is de positie tussen de evenaar en de polen. De bolvorm zorgt voor verschillende invalshoeken. Hoe groter de invalshoek, hoe groter de temperatuur. De afstand die het zonlicht aflegt door de dampkring is bij polen veel groter dan bij de evenaar, hierdoor gaat warmte verloren.

De hoogteligging heeft te maken met reliëf. Dat betekent dat je te maken hebt met de verticale temperatuurgradiënt. Deze gradiënt is bij een berg anders, omdat een berg ook warmte afgeeft. Op de berg daalt de temperatuur ook, omdat het volume dat de berg afgeeft aan warmte niet afweegt tegen het volume van de omgeven lucht.

Het derde punt is de gesteldheid van het aardoppervlak. De warmtegeleiding van water is veel beter dan dat van land. Dit betekent dat het boven het water kouder is, omdat het water ook warmte opneemt, terwijl het land relatief minder opneemt.

Als gevolg van deze 3 factoren zijn er temperatuurverschillen op aarde.
© 2009 - 2019 Mellie, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ozon en ozonlaag, wat is het verschil?Iedereen heeft al wel eens gehoord van ozon en ozonlaag. Maar wat is nu juist het verschil en wat zijn de gevolgen ervan…
De lagen van de atmosfeer op een rijtjeDe lagen van de atmosfeer op een rijtjeDat er leven op aarde mogelijk is, is heel bijzonder. Vele factoren spelen mee in het proces en als er één schakel ontbr…
Lichtende nachtwolken op grote hoogteLichtende nachtwolken op grote hoogteWolken op grote hoogte die geen licht geven en toch lijkt het of ze licht geven. Bijna wit tot zilverkleurig of lichtbla…
De atmosfeer: onderverdelingDe atmosfeer is onderverdeeld in verschillende lagen(mesosfeer, stratosfeer,troposfeer, thermosfeer) die hier besproken…
De atmosfeer: Indeling en samenstellingDe atmosfeer: Indeling en samenstellingDe atmosfeer is van groot belang voor onze aarde. Zonder zou de aarde niet bewoonbaar zijn. Maar uit welke elementen is…

Reageer op het artikel "Temperatuur op aarde"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Fred Versteeg, 19-03-2010 12:24 #1
"Nog verder van het aardoppervlak vandaan vinden we het heelal. Hier gelden geen natuurwetten, of tenminste niet dat wij weten" (4e tekstblok, onderaan). Onzorgvuldig geformuleerd. Waarschijnlijk wordt bedoeld: hier houdt de atmosfeer op en gelden de regels die betrekking hebben op atmosfeer net meer. Alle natuurwetten gelden overal in het heelal, alleen in een singulariteit (zwart gat) houden de natuurwetten waarschijnlijk op. Al is dat onduidelijk. Reactie infoteur, 04-04-2010
Dit klopt helemaal. Wat in het artikel bedoeld wordt is dat in het heelal niet dezelfde wetten gelden als op aarde.

Infoteur: Mellie
Gepubliceerd: 23-10-2009
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Reacties: 1
Schrijf mee!