Erfenissen: kan een vreemde (stiefouder) alles erven?
Tot je grote schrik hertrouwt je vader of moeder op hoge leeftijd en vermaakt in het testament de gehele erfenis aan deze relatief nieuwe stief-ouder. Mag dat?Het antwoord op de vraag 'kan een vreemde alles zomaar erven':
Ja, dat kan. De erflater (overledene) heeft het recht om zelf (bij testament) te beschikken over wie er erft of niet! Het zijn immers ZIJN spullen en het is ZIJN geld. De officiële erfgenamen hebben wel recht op hun wettelijke portie (legitieme portie) maar als de erflater alles nalaat aan bijvoorbeld de buurvrouw, dan krijgen de erfgenamen alleen maar een geldvordering op de buurvrouw.Hieronder is de hele wettelijke regeling uitgelegd.
Wie is de erfgenaam?
Alles met betrekking tot het huidige erfrecht is opgetekend in Boek 4 Burgerlijk Wetboek in de titels 1-8. Ten aanzien van de erfgenaam onderscheidt men 4 groepen van erfgenamen.Echtgenoot / geregistreerd partner en kinderen
- De echtgenoten mogen niet van tafel en bed gescheiden zijn;
- Een stiefkind is geen eigen kind van de overledene en erft volgens de wettelijke regels niet (automatisch) van zijn of haar stiefvader of stiefmoeder. De stiefouder kan in het testament laten zetten dat het stiefkind als een eigen kind gezien moet worden.
- Als een kind van de overledene niet meer leeft, nemen de kinderen van het overleden kind samen de plaats van het kind in. (plaatsvervulling.)
Ouders, broers en zussen
- Halfbroers en halfzusters erven de helft van het erfdeel van een volle broer of zuster.
- Als een broer of zus is overleden hebben zijn of haar kinderen recht op zijn of haar deel van de erfenis door plaatsvervulling
Grootouders en overgrootouders
Zolang er in de ene groep nog een erfgenaam is, komt een volgende groep niet aan bod.
Als er in geen van de vier groepen erfgenamen zijn, dan gaat de erfenis naar de Staat der Nederlanden.
De erfgenamen uit dezelfde groep hebben allemaal recht op een even groot deel van de erfenis.
Uitzonderingen daarop zijn de echtgenoot / geregistreerd partner en de ouders.
- Voor de echtgenoot / partner zijn aparte regels gemaakt.
- Ouders hebben ieder altijd recht op een kwart van de erfenis.
Het recht van de erflater
- Erflater is degene die is overleden en zijn bezit (geld, goederen) en schulden als erfenis achterlaat.
- Uiterste wilsbeschikking: stuk waarin een toekomstige erflater bepaalt wat er na zijn dood moet gebeuren, zoals een testament of een codicil.
- Erfrecht is feitelijk vermogensrecht. Alle rechten en verplichtingen die voor het vermogensrecht gelden golden derhalve ook voor de erflater.
- De erflater heeft het recht van testeervrijheid. Hij kan binnen een bepaald raam van de wet bepalen wie er van hem erft of niet.
- De erf-situatie geschiedt op basis van door de wet erkende familierechtelijke betrekkingen. Bloedverwantschap of het zijn van echtgenoot of geregistreerde partner bepalen de orde.
- Verzorging speelt mee op het tweede plan (Boek 4 afd.2 titel3.)
De nieuwe echtgenoot of echtgenote
De nieuwe echtgenote of echtgenoot deelt derhalve mee uit hoofde van de wet in de nalatenschap.Mag de erflater alles van de nalatenschap aan de nieuwe echtgenote nalaten? Het principe is dat de uiterste wilsbeschikking een eenzijdig rechtshandeling is. Dat betekent dat de rechtshandeling herroepelijk is. Als de erflater zijn partner/echtgenote tot enige erfgenaam benoemt is deze beschikking onaantastbaar!
Kinderen die aanspraak maken op hun legitieme portie zullen tevreden moeten zijn met een geldvordering (dus niet op specifieke goederen, bijvoorbeeld het ouderlijk huis) op hun stief-ouder. Die vordering is na zes maanden opeisbaar, tenzij de erflater heeft bepaald dat de vordering pas opeisbaar is na het overlijden van de stiefouder. Als deze kinderen geen aanspraak maken op hun legitieme portie lopen zij de kans nooit iets te krijgen van de nalatenschap van de erflater.
Lees verder
Gerelateerde links
/specials/problematische-erfen.Gerelateerde artikelen
Kinderen onterven. Hoe onterf ik mijn kinderen? Hoe onterf ik mijn kinderen? Als ouders en kinderen het contact verbroken…Wat is bij overlijden de legitieme portie Wat is bij overlijden en successie de legitieme portie en wie hebben daar recht…
Erven – legitieme portie en kinderen onterven Er zijn een paar zekerheden in het leven, u gaat een keer door en u moet be…
Kind onterven zonder testament, kan dat? Met een testament kunt u allerlei personen onterven en ook een kind onterven. We…
Echtgenoot onterven kan met testament Onterven kan wel degelijk. Uw echtgenoot onterven zonder een erfenis na te laten, k…
Bronnen en referenties
- http://wetboek.net/20110501/BW4/1.html?n=1
- http://www.encyclo.nl/lokaal/10253
- http://www.encyclo.nl/lokaal/10474
- Prof.mr.M.J.A.van Mourik, Monografieën Privaatrecht: Erfrecht. Kluwer Deventer 2006
Reageer op het artikel "Erfenissen: kan een vreemde (stiefouder) alles erven?"
Reactie
Willem Koeman, 02-01-2012 23:50 #1
In het onderhavige artikel is sprake van een man die middels zijn testament al zijn bezittingen nalaat aan zijn laatste echtgenote die niet de moeder van zijn 3 kinderen uit een eerder huwelijk is. Stel dat de vorige echtgenote is overleden en dat de man met die overleden echtgenote in gemeenschap van goederen was getrouwd. Na het overlijden van de vrouw kreeg de man het vruchtgebruik van de kindsdelen uit de nalatenschap van zijn echtgenote. Als de man vervolgens overlijdt, dan mag ik toch aannemen dat ieder van de drie kinderen in ieder geval eerst het erfdeel uit de nalatenschap van zijn/haar moeder krijgt, voordat wat overblijft naar de stiefmoeder gaat? Bij voorbaat mijn dank voor uw antwoord op mijn vraag.
Reactie infoteur, 03-01-2012
Geachte mijnheer Koeman,
De strekking van het artikel is dat men tegenwoordig vrijer is om na te laten wat men nalaten wil aan WIE men wil. Dat de wettige erfgenamen het dan moeten doen met een geldelijke vordering die even groot is als hun legitieme portie (mbt tot de kinderen), die ze pas bij overlijden van degene die a.h.w. de hele nalatenschap in handen kreeg, is een min of meer spijtige conclusie daarvan.
M.b.t tot uw vraag: de kinderen erfden van hun overleden moeder op het moment dat deze overleed. De vader kreeg weliswaar het vruchtgebruik maar verder dan de helft plus een kindsdeel strekt zijn erfenis niet, als hij in gemeenschap van goederen was getrouwd (en er geen verdere beperkingen stonden aangetekend in een aanwezig testament).
De vader kan in zijn eigen testament derhalve niet beschikken over de kindsdelen van de erfenis van de moeder van de kinderen: zij hebben a.h.w. al geerfd ook al ging het geheel als vruchtgebruik naar hem over: het vruchtgebruik eindigt i.h.a. bij de dood van de vader.
Hij kan echter wel beschikken over de helft en zijn kindsdeel uit de erfenis van zijn eerste vrouw en dit 'vrolijk' nalaten aan de nieuwe echtgenote als hij dat zou willen, waarbij de kinderen alleen recht hebben op de geldelijke waarde van de legitieme portie nadat de tweede vrouw is overleden.
Ik moet het voorbehoud maken bij deze opmerkingen dat de situatie is zoals u beschrijft. Erfenissen kunnen een complexe materie zijn waarbij uw notaris u graag helpt.
Met vriendelijke groet,
Hermesse James