InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurkunde > Natuurlijke radioactieve straling

Natuurlijke radioactieve straling

Natuurlijke radioactieve straling Iedereen heeft het woord radioactieve straling al gehoord. Het is een vernietigende kracht die je niet kan zien, horen of voelen. Ook associëren mensen dit woord met kanker. Als we even terug kijken naar de zware aardbeving in Japan en het ongeluk in Fukushima, weten we dat kerncentrales die elektrische stroom opwekken bijzonder gevaarlijk kunnen zijn. Maar radioactieve straling is niet altijd zo gevaarlijk. Het komt ook voor in de natuur, de natuurlijke radioactieve straling genoemd. De term 'radioactieve straling' wordt veel gebruikt, maar is eigenlijk onjuist. De stof zelf is radioactief, de straling niet.

Onderzoek naar natuurlijke radioactieve straling

Eind 19de eeuw onderzochten de wetenschappers Pierre Curie, Marie Curie, Rutherford en Soddy natuurlijke radioactieve straling. Ze deden verschillende soorten onderzoeken en kwamen tot het besluit dat er drie soorten radioactieve straling bestond. De alfastraling (α), de betastraling (β) en de gammastraling (γ) werden ze genoemd.

Natuurlijke radioactieve straling wordt veroorzaakt door een onstabiele atoomkern. De onstabiel atoomkern ontstaat wanneer de atoomkern te weinig of te veel neutronen heeft. Door deze onstabiliteit zal de atoomkern gaan vervallen. Een atoomkern vervalt door een klein deeltje weg te schieten (om zichzelf in evenwicht te brengen). Het weggeschoten deeltje is natuurlijke radioactieve straling.

Soorten radioactieve straling

Onder de weggeschoten deeltjes onderscheiden we dus 3 verschillende soorten stralingen: de alfastraling, de betastraling en de gammastraling. De onstabiele atoomkern die een deeltje wegschiet, zal uiteenvallen of desintegreren. Dit wil zeggen dat de atoomkern zal veranderen/transformeren in een andere atoomkern. Deze actie van de atoomkern wordt ook wel transmutatie genoemd.

α-straling (alfa)

Wanneer een onstabiele atoomkern een α-deeltje weg schiet, zal hij in één geheel 2 protonen en 2 neutronen wegschieten. Het α-deeltje komt overeen met een He-kern. De α-vervalreactie veroorzaakt bij de onstabiele atoomkern een afname van 2 eenheden (2 protonen) van het atoomnummer. Ook zal de alfa-vervalreactie een afname van 4 eenheden (4 kerndeeltjes, 2 protonen en 2 neutronen) bij het massagetal veroorzaken.

eigenschappen
het alfadeeltje is een He-kern en heeft een positieve lading
het alfadeeltje komt uit de kern
de alfastraling heeft een ioniserende werking (vermogen om een gas te ioniseren en geleidend te maken voor elektrische stroom)
Doordringingsvermogen van alfastraling is klein

β-straling (beta)

Bij betastraling stellen we vast dat de onstabiele atoomkern een elektron uitstraalt. Een beta-deeltje is dus een elektron. In de atoomkern treedt er een reactie op. Een neutron uit de kern transformeert in een proton en een elektron. Deze elektron wordt dan uitgestraald. Door het veranderen van een neutron in een proton zal het atoomnummer stijgen met 1 eenheid (1 proton). Door de β-vervalreactie zal het atoomnummer dus stijgen met 1 eenheid, het massagetal blijft hetzelfde.

eigenschappen
een beta-deeltje is een elektron, heeft geen massa en is negatief geladen
beta-straling heeft een kleinere ioniserende werking dan alfa-straling
beta-straling ontstaat uit de kern (neutron wordt een proton en een elektron)
beta-straling is minder snel absorberend dan alfa-straling

γ-straling (gamma)

Bij gammastraling wordt er uit de onstabiele atoomkern geen deeltje uitgestraald. Wel wordt er een elektromagnetische golf uitgestraald. Een elektromagnetische golf is te vergelijken met een bundel energie. Het heeft geen massa en geen lading. Voorbeelden van een elektromagnetische golf is licht, UV-stralen, röntgenstraling,... Gamma-straling komt nooit alleen voor. Het treedt samen met alfa-straling of beta-straling op. Het overtollige energie bij een alfa- of betastraling wordt afgestaan door de gamma-straling.

eigenschappen
gamma-stralen hebben geen massa, geen lading
gamma-straling heeft een kleine ioniserende werking
gamma-straling ontstaat uit de kern
gamma-straling is zeer doordringend
er is geen transmutatie
© 2011 - 2019 Karlvanosselaer, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Radioactiviteit: natuurkundig verschijnselRadioactiviteit: natuurkundig verschijnselRadioactiviteit is een intressant natuurkundig verschijnsel. Daarnaast is het ook gevaarlijk en is enige kennis van dit…
Alles over stralingAlles over stralingVoedsel kan worden behandeld met straling uit radioactieve bronnen. Na deze behandeling zijn alle ziektekiemen die in he…
Wat is radioactieve straling?Wat is radioactieve straling?Elke dag weer staan we bloot aan straling, is het niet in het ziekenhuis, dan komt het wel vanuit het heelal of uit onze…
Wat is ionisatie?Wat is ionisatie?Waaruit bestaat een atoom? Wat is een proton, elektron en neutron? Wat is de lading en massa van deze deeltjes? Wat is i…
Ioniserende straling en niet-ioniserende stralingIoniserende straling en niet-ioniserende stralingGeeft de niet-ioniserende straling van de smartphone, tablet en alle zendmasten nu wel of geen schade aan ons lichaam? D…
Bronnen en referenties
  • Natuurwetenschappen 5TSO, kernfysica

Reageer op het artikel "Natuurlijke radioactieve straling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Bob, 26-06-2011 21:44 #1
In dit artikel lees ik : "een beta-deeltje is een elektron, heeft geen massa… "
De massa van een electron (in rust) is 9,109534×10-31 kg, het elektron is dus zeker niet massaloos.

Infoteur: Karlvanosselaer
Gepubliceerd: 23-06-2011
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurkunde
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!