InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurverschijnselen > Orkanen: indeling in categorieën (1-5)

Orkanen: indeling in categorieën (1-5)

Orkanen: indeling in categorieën (1-5) In de maanden juni tot en met november staan media vaak bol van de berichten over orkanen. Zo kunnen bijvoorbeeld orkanen die de Amerikaanse kuststaten en het Caraïbisch gebied passeren ernstige schade veroorzaken aan alle soorten bebouwing. Evacuaties zijn dan noodzakelijk. Om het publiek juist te informeren over de te verwachten schade worden orkanen ingedeeld in categorieën. Een orkaan van categorie 3 en hoger krijgt tevens een naam. De grootste en meest destructieve orkanen vallen in categorie 5. Een orkaan van categorie 1 is al zo heftig dat wij ons hierbij in Europa eigenlijks niets voor kunnen stellen.

Categorisering orkanen


Orkaan, cycloon en tyfoon

Bij veel mensen bestaat nogal wat onduidelijkheid over wat nu precies een orkaan is en wanneer een storm echt een orkaan genoemd mag worden. De verzamelnaam die geldt voor het natuurgeweld dat de meeste mensen met de term orkaan aanduiden is tropische storm. Onder de noemer tropische storm vallen onder meer de de orkaan, de cycloon en de tyfoon. Welke term wordt gebruikt is afhankelijk van waar de tropische storm is ontstaan.
  • Orkaan: ontstaat in de Atlantische Oceaan of het noordoostelijke Stille Oceaan
  • Cycloon: ontstaat in de zuidelijke Stille Oceaan of de Indische Oceaan
  • Tyfoon: ontstaat in de noordwestelijke Stille Oceaan

Orkaanseizoen

Een tropische storm ontstaat altijd boven zee en trekt richting land. Wanneer dus bijvoorbeeld het Caraïbisch gebied getroffen wordt door een tropische storm dan gaat het altijd om een orkaan omdat deze vanaf de Atlantische Oceaan komt. Alhoewel Europa wel te maken kan krijgen met meteorologische effecten die het gevolg zijn van een tropische storm zal deze niet in Europa aan land komen. Tropische stormen ontstaan altijd boven grote gebieden met warm water. De temperatuur van het water rondom Europa ligt hiervoor niet hoog genoeg. Ze vormen vooral op het moment dat er een groot verschil bestaat tussen de temperatuur van het water en de lucht boven het water. In bijvoorbeeld de Amerikaanse kuststaten en het Caraïbisch gebied is daarom vrij nauwkeurig het 'Hurricane season' aan te duiden. Deze ligt tussen 1 juni en 30 november, met een duidelijke piek rond 10 september, wanneer de condities voor het ontstaan van een tropische storm optimaal zijn. Onder invloed van klimaatveranderingen kunnen hierin wel verschuivingen ontstaan.

Wanneer noem je iets een orkaan?

Niet elke grote storm is een orkaan. Of echt van een orkaan gesproken kan worden is afhankelijk van de windsnelheid, de barometrische druk en de hoeveelheid stormvloed. Om de intensiteit van een orkaan aan te duiden wordt gebruik gemaakt van een indeling in vijf categorieën. Pas wanneer een tropische storm wordt ingedeeld in in ieder geval categorie 1 dan kan officieel gesproken worden van een orkaan. Hiervoor moeten onder meer windsnelheden bereikt worden vanaf 119 km/h. Vanaf categorie 3 krijgt een orkaan ook een naam. Het zijn de categorie 5-orkanen die de meeste verwoestingen veroorzaken. Voorbeelden van bekende allesverwoestende categorie 5-orkanen uit het verleden zijn Andrew (1992), Camille (1969) en de "Labor Day" Hurricane van 1935. In 2017 teisterde de categorie 5-orkaan Irma onder meer het eiland Sint Maarten.

Indeling in categorieën

Wanneer er een orkaan op land afraast dan wordt in de berichtgeving in de media vaak gesproken over een orkaan van een bepaalde categorie. Deze categorieën zijn bedoeld om mensen voor te lichten over de potentiële effecten van het natuurgeweld. Het gaat dus niet om een term die door wetenschappers gebruikt wordt. De classificatie-methode is op basis van de Schaal van Saffir-Simpson. Onderscheid wordt gemaakt tussen de volgende categorieën:

CategorieWindsnelheid vanafStormvloed vanafKerndruk onder (hectopascal)
Categorie 1119 km/h1,2 meter989 mbar
Categorie 2154 km/h1,8 meter979 mbar
Categorie 3178 km/h2,7 meter964 mbar
Categorie 4210 km/h4,0 meter944 mbar
Categorie 5250 km/h5,5 meter920 mbar

Het onderscheid tussen de verschillende categorieën is overigens niet heel scherp. Het is bijvoorbeeld afhankelijk van de manier waarop de windsnelheid wordt gemeten. Volgens de ene methode moet de gemiddelde windsnelheid gedurende een minuut worden gemeten terwijl de andere methode hieruit de pieken neemt. Ook is het mogelijk dat een orkaan wel in een bepaalde categorie ingedeeld moet worden op basis van de windsnelheid maar bijvoorbeeld niet op basis van de hoeveelheid stormvloed. De mate waarin een gebied door de orkaan wordt aangedaan is bovendien ook afhankelijk van met welk deel van de orkaan het te maken krijgt. Zo is er de meeste wind rondom de randen van het oog van een orkaan, terwijl gebieden die worden getroffen door de buitenste delen van een tropische storm juist met meer wateroverlast te kampen kunnen krijgen. Omdat een tropische storm altijd in ontwikkeling is wordt vaak gesproken over het opschalen van van de ene naar de andere categorie.

Categorie zegt iets over te verwachten schade

Zoals gezegd worden de categorieën van orkanen vooral gebruikt om de bevolking te informeren. De categorie waarin een orkaan ingedeeld wordt geeft een indicatie van de mate van schade die deze kan veroorzaken:
  • Categorie 1: geen of nauwelijks schade aan bebouwing, mogelijk wel aan gewassen, slecht bevestigde of onderhouden dakbedekking en kleine pieren.
  • Categorie 2: mogelijk schade aan daken, deuren en ramen. Ernstige schade aan bijvoorbeeld caravans en boten.
  • Categorie 3: ernstige schade aan woningen en nutsvoorzieningen, rondvliegend puin en overstromingen die evacuaties noodzakelijk maken.
  • Categorie 4: zeer ernstige schade aan woningen en nutsvoorzieningen, rondvliegend puin, erosie van stranden en overstromingen die evacuaties noodzakelijk maken.
  • Categorie 5: zeer ernstige schade aan alle soorten bebouwing, complete wijken kunnen weggevaagd worden.
© 2017 Dessal, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Orkaan Haiyan, zwaarste orkaan ooitOrkaan Haiyan, zwaarste orkaan ooitOrkanen kennen wij hier in Europa eigenlijk alleen maar van de televisie. Er wordt hier wel eens een windhoos gezien, ma…
Orkaan: natuurverschijnsel met vaak veel slachtoffersOrkaan: natuurverschijnsel met vaak veel slachtoffersEen orkaan is een natuurverschijnsel dat soms meer dan honderdduizend slachtoffers eist. In onze streken komen geen orka…
Tornado en orkaan: het verschil tussen tornado´s en orkanenTornado en orkaan: het verschil tussen tornado´s en orkanenWat is het verschil tussen een orkaan en een tornado? Ondanks de enorme verschillen tussen een tornado en een orkaan, ve…
Wat is een orkaan?Meteorologisch gezien zijn de maanden juni tot en met november de maanden waarin orkanen veel voorkomen. Het hoogtepunt…
Orkanen – hoe ontstaan ze welke schade richten ze aan?Orkanen – hoe ontstaan ze welke schade richten ze aan?Orkanen zijn tropische stormen die door hun kracht enorme schade kunnen veroorzaken aan onder meer gebouwen. In de afgel…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: WikiImages / Pixabay
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Tropische_cycloon
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Schaal_van_Saffir-Simpson
  • http://geology.com/hurricanes/largest-hurricane/

Reageer op het artikel "Orkanen: indeling in categorieën (1-5)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Dessal
Laatste update: 19-09-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!