Ruimterecht: achtergrond en geschiedenis

Ruimterecht: achtergrond en geschiedenis De opkomst van nieuwe technologieën, in het bijzonder de ontwikkeling van rakettechnologie, tijdens de Tweede Wereldoorlog stimuleerde het juridisch denken op dit gebied. Voor het eerst werd het in de praktijk gebracht en regulering was daarom gewenst. Het was duidelijk dat het bereik van de ruimte door raketten niet onder de reikwijdte van luchtwetgeving viel. Nieuwe problemen deden zich voor en het creëren van een nieuw juridisch lichaam was daarom noodzakelijk.

Het Ruimteverdrag

Ontstaan

De eerste lancering van Spoetnik van de Sovjet-Unie in de ruimte in 1957 opende de weg tot exploratie van de ruimte. Om het ruimteverkeer te controleren was wetgeving noodzakelijk. De Verenigde Naties kwam in 1958 dan ook met de oprichting van een comité dat zich bezig moest houden met het ruimterecht. De eerste resolutie van de Verenigde Naties in 1962 bevatte algemene beginselen over het principe dat de ruimte vrij is om te verkennen en te gebruiken door alle staten op basis van gelijkheid. Dit in tegenstelling tot het luchtrecht waar territoriale soevereiniteit van de onderliggende staten geldt. Deze algemene beginselen zijn in 1963 uitgewerkt in het belangrijke Ruimteverdrag, dat kan worden beschouwd als het basisverdrag van het ruimterecht.

Inhoud

Als gevolg van de toenemende spanningen tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie werd in 1963 het Ruimteverdrag (the Outer Space Treaty) ondertekend. Hierin werd het testen van nucleaire wapens verboden tussen de supermachten. Later in 1967 erkende de Verenigde Naties het verdrag en kreeg het een bredere reikwijdte. Elke dreiging of gebruik van wapens of andere vijandige handeling of dreiging van een vijandige handeling is verboden door het Ruimteverdrag. Daarnaast zegt het verdrag dat het uitoefenen van staatssoevereiniteit in de ruimte wordt bepaald door de Realpolitik. Dit houdt in dat staten de ruimte, inclusief de maan en andere hemellichamen, niet kunnen toe-eigenen en er geen soevereiniteitsaanspraken op kunnen doen gelden. De ruimte mag alleen worden verkend en gebruikt voor vredige doeleinden. Deze innovatieve bepalingen in het Ruimteverdrag creëren een veilige en juridische omgeving voor toekomstige wetenschappelijke of economische activiteiten.

Internationale aansprakelijkheid

Om schade bij verkenning en gebruik van de ruimte te voorkomen werd het Aansprakelijkheidsverdrag in 1972 ondertekend. Het verdrag bevat bepalingen over internationale aansprakelijkheid van staten in het geval zij schade veroorzaken door hun ruimtevaartuigen aan het aardoppervlak of in de ruimte. Deze aansprakelijkheid geldt voor zowel statelijke actoren als niet-statelijke actoren. Dit in tegenstelling tot de Sovjet-Unie die vond dat de bevoegdheid tot het verkennen en gebruiken van de ruimte alleen zou toebehoren aan staatsorganen.

Registratieverdrag

Met het oog op internationale aansprakelijkheid werd het Registratieverdrag in 1975 ontworpen. Dit verdrag maakte het mogelijk om lanceerstaten te identificeren indien schade wordt veroorzaakt door ruimtevoorwerpen. Verdragsstaten hebben de verplichting om ruimtevoorwerpen te registreren in het geval zij als lanceerstaat kwalificeren. Daarnaast moeten de staten gegevens verstrekken over de ingevoerde ruimtevoorwerpen. Op deze manier kunnen ruimtevoorwerpen die schade hebben gericht aan de ruimte worden getraceerd.

Het Maanverdrag

Een andere bekende en laatste uitbreiding van het Ruimteverdrag is het Maanverdrag, dat werd ondertekend in 1979. Echter zijn er slechts 16 partijen bij dit verdrag en wordt het daarom gezien als een mislukt verdrag. Auteurs zeggen dat dit zou komen door de ontwikkeling van een nieuw westere ideologie. Het doel van deze nieuwe ideologie is het liberaliseren en dereguleren van nationale en internationale markten. Er was behoefte aan een snel groeiende economie, wat niet in overeenstemming zou zijn met de regels in de ruimte. Het Maanverdrag wilde namelijk een meer marktvriendelijke wereld creëren. De sterk ontwikkelde landen zagen om deze reden weinig in het accepteren van nieuwe juridische verplichtingen met een internationaal karakter en gaven de voorkeur aan bilaterale (tussen twee staten) relaties.

Regulering

Ondanks het lage aantal partijen die deelnemen aan het Maanverdrag is regulatie van de ruimte noodzakelijk om de economische globalisatie succesvol te laten functioneren. Terwijl de technologie zich steeds verder ontwikkelt, zijn juridische oplossingen net zo belangrijk als technologische. Met name ruimtevaartsamenwerking heeft een minimum van universeel geaccepteerde regels nodig om rechteloosheid, chaos en conflict in de ruimte te voorkomen.

Europees Ruimtevaart Agentschap

Een belangrijk verdrag dat een rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van nieuwe normen die controle zouden uitoefenen over zowel staten als niet-statelijke actoren in de ruimte is het Europees Ruimtevaart Agentschap. Het toenemend belang van ruimtevaarttechnologie en de interesse van steeds meer staten in de ruimtevaart waren redenen voor de totstandkoming van dit verdrag. Niet alleen deze nieuwe juridische verplichtingen reguleerden ruimtevaartsamenwerking, maar ook de verschillende bilaterale verdragen waren een belangrijk instrument om de relaties tussen staten te reguleren.

Toch komt het behouden van het vredige karakter van ruimterecht en het beperken van militair gebruik traag op gang. Staten zijn erg terughoudend van een verdrag betreffende wapenbeperking in de ruimte, omdat ze hun militaire voordelen die de ruimte genereert niet willen blootstellen. Van het idee om een veilige ruimte-omgeving te creëren wordt afgezien, waardoor er sinds de jaren 80 geen verdragen meer tot stand zijn gekomen.
© 2020 Rubykos, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
ESTEC: Europees centrum ruimtevaart onderzoek en technologieESTEC: Europees centrum ruimtevaart onderzoek en technologieESTEC is het Europees Centrum voor Ruimteonderzoek en technologie in Noordwijk Nederland. ESTEC is onderdeel van ESA: Eu…
Ruimtevaart in NederlandRuimtevaart in Nederland doet het goed. Ongeveer 60 bedrijven en ondernemingen in Nederland zijn bezig met ruimtevaart e…
Andre Kuipers ESA astronautAndre Kuipers ESA astronautDe Nederlandse ESA astronaut Andre Kuipers heeft een leven dat in het teken van de ruimtevaart staat. Hoe is Andre Kuipe…
Metabolisme en voeding: CholesterolEr zijn verschillende factoren die een invloed hebben op de cholesterol concentratie van het plasma. In dit artikel word…

Majestic 12: geheime onderzoekscommissie Roswell van TrumanMajestic 12: geheime onderzoekscommissie Roswell van TrumanJuli 1947 vond er een incident plaats bij Roswell in Nieuw Mexico dat nog steeds wordt gezien als een groot mysterie. Al…
Starship, raket van Space X voor ruimtekolonisatieStarship, raket van Space X voor ruimtekolonisatieDe Starship is een enorme raket van Space X die de mogelijkheid heeft om tientallen personen tegelijk te vervoeren. De o…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Qimono, Pixabay
  • Peter Jankowitsch, Handbook of space law, chapter 1: the background and history of space law.
  • Klaas Willaert, Burgerruimtevaart: een juridisch vacuüm?, 2010
  • Wim Dereze, De grens tussen luchtvaart en ruimtevaart, 2007 en 2008, nummer 1
  • F. G. von der Dunk, Ruimtepuin en Ruimterecht, Justitiële Verkenningen, jrg. 33, nr. 5 2007

Reageer op het artikel "Ruimterecht: achtergrond en geschiedenis"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rubykos
Gepubliceerd: 23-09-2020
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Ruimtevaart
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!