InfoNu.nl > Wetenschap > Scheikunde > Ytterbium: Het element

Ytterbium: Het element

Ytterbium: Het element Ytterbium is een scheikundig element met symbool Yb en atoomnummer 70. Het is een helder, zilverachtig, zacht, kneedbaar doch taai element. Ytterbium is door de ontdekker Jean Charles Galissard de Marignac in 1878 vernoemd naar het plaatsje Ytterby bij Stockholm waar de erts vandaan kwam. Ytterbium werd het pas in 1953 voor het eerst geïsoleerd. Het reactieve element wordt bewaard in vaten, afgesloten van lucht en vocht. Het element wordt gerekend tot de lanthaniden en zeldzame (zware)metalen.

Plaats van ytterbium in het periodieksysteem

De fransman Georges Urbain, stelde vast dat ytterbium geen element was maar een mengsel van twee elementen. In 1907 scheidde hij ytterbium in twee elementen. Het ene element noemde hij neo-ytterbium (nieuw ytterbium) en het andere element lutecium. De definitieve namen werden tenslotte ytterbium en lutetium. Ytterbium bevindt zich in het periodiek systeem in de regel lanthaniden op de één na laatste plaats.
NaamSymboolAtoomnummerGroepPeriodeBlokReeksKleur
YterbiumYb70ScandiumgroepPeriode 6F-blokLanthnidenZilverachtig

De chemische eigenschappen van ytterbium

Atoommassa (u)ElektronenconfiguratieOxidatietoestandenElektronegativiteit (Pauling)
Atoomstraal (pm)ionisatiepotentiaal (kJ•mol−1)
173[Xe]4f14 6s2+2, +31,11941e 603
2e 1175
3e 2417

De fysische eigenschappen van ytterbium

Dicht-
heid
(kg/m3)
Smelt-
punt
(K)
Kook-
punt
(K)
Smelt-
warmte
(kJ/mol)
Verdampings-
warmte
(kJ/mol)
Kristal-
structuur
Kubisch
Specifieke
warmte
(J/kg.K)
Elektrische
weerstand
(μΩ•cm)
Warmte
geleiding
(W/m.K)
6965109514699,2159Kubisch1502934,9

De isotopen van ytterbium

In de natuur komen zeven stabiele ytterbiumisotopen voor, waarvan 174Yb met een aandeel van 31,8% het meest voor komt. Er zijn 22 radioisotopen bekend. De stabielste daarvan is 169Yb met een halveringstijd van 32 dagen.

De stabielste isotopen van ytterbium

IsotoopRA(%)HalveringstijdVervalVE(MeV)Vervalproduct
168Yb0,13Stabiel met 98 neutronen
169YbSynthetisch32 dagenEV0,91169Tm
170Yb3,05Stabiel met 100 neutronen
171Yb14,3Stabiel met 101 neutronen
172Yb21,9Stabiel met 102 neutronen
173Yb16,6Stabiel met 103 neutronen
174Yb31,8Stabiel met 104 neutronen
175YbSynthetisch4,19 dagenbeta-0,47175Lu
176Yb12,7Stabiel met 106 neutronen

Het voorkomen van ytterbium

Ytterbium komt alleen in gebonden toestand in de aardkorst voor. De belangrijkste commerciële erts is monaziet, dat ongeveer 0,03% ytterbium bevat. Alle 17zeldzame metalen hebben vergelijkbare eigenschappen. Tegenwoordig wordt ytterbium verkregen uit monaziet zand ((Ce, La, Th, Nd, Y) PO4), een mineraal rijk aan zeldzame aardmetalen.

Gebruikseigenschappen van ytterbium

Het metaal is zacht en reageert met zuurstof in de lucht, het lost op in verdunde zuren en reageert traag met water. Het is een metaal maar onder hoge druk werkt het als een halfgeleider. De chemische werking wordt veroorzaakt door het afstaan van drie elektronen waardoor zich Yb3+ ionen vormen, de tweewaardige toestand Yb2+ komt ook voor.

Toepassingen van ytterbium

Ytterbium wordt toegepast in optische elementen, in glasvezelversterkers en lasers. Het kan aanwezig zijn in huishoudelijke apparatuur, zoals kleurentelevisies, fluorescerende lampen, spaarlampen en glas. Het wordt gebruikt bij de vervaardiging van katalysatoren en het polijsten van glas. Het wordt toegepast in de metallurgie als legeringselement om de eigenschappen van hoogwaardige metalen te verbeteren. Eén van ytterbium isotopen wordt gebruikt als stralingsbron voor draagbare X-ray machines.Het gebruik van ytterbium neemt nog steeds toe.

Milieu en gezondheid

Er is weinig bekend over de invloed van ytterbium op milieu en volksgezondheid. De ervaring wijst niet op schadelijke invloeden. Sommige ytterbiumverbindingen kunnen huid- en oogirritaties veroorzaken en ytterbium in poedervorm is brandgevaarlijk, zelfs explosie gevoelig. Ytterbium is schadelijk in afgesloten werkruimten omdat dampen en gassen ingeademd kunnen worden, wat tot longembolie kan leiden. Wanneer ytterbium zich in het lichaam ophoopt is het een potentieel gevaar voor de lever. Ytterbium komt op verschillende plaatsen in het milieu terecht, vooral veroorzaakt door de olie-industrie. Het kan ook in het milieu terecht door het dumpen van huishoudelijke apparatuur. Ytterbium kan zich langzaam ophopen in de bodem en waterbodem, wat uiteindelijk leidt tot toename van de concentratie in mens en dier via de voedselketen. Bij waterdieren veroorzaakt ytterbium schade aan de cellen en dit heeft negatieve effecten op het zenuwstelsel en de voortplanting.

Lees verder

© 2014 - 2019 Custor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zeldzame aardmetalen: De elementenZeldzame aardmetalen: De elementenGroep van 17 metalen in het periodiek systeem der elementen, die v.n.l. tot de Lanthaniden behoren. Synoniemen van zeldz…
Lutetium, het elementLutetium, het elementLutetium is een scheikundig element met symbool Lu enatoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide. Onafhankelijk van…
Copernicium: Het elementCopernicium: Het elementCopernicium is synthetisch gemaakt in 1996, door Peter Armbruster and Gottfried Münzenber (Gesellschaft fur Schwerionenf…
Periodiek systeem der elementen: TantaliumPeriodiek systeem der elementen: TantaliumHet periodiek systeem der elementen is een systeem waarin alle, tot nu toe bekende, atomen zijn gerangschikt. Het systee…
Periodiek systeem van elementenPeriodiek systeem van elementenDe essentie van het periodiek systeem is dat het op een overzichtelijke en functionele wijze alle elementen (atomen) omv…
Bronnen en referenties
  • http://www.webelements.com/ytterbium/
  • Wikipedia.org/wiki/Ytterbium
  • http://www.lenntech.nl/periodiek/elementen/yb.htm#ixzz39zh4Vl7a
  • http://education.jlab.org/itselemental/ele070.html (afbeelding ytterbium embleem)
  • http://www.alibaba.com/product-detail/yoshida-denzai-kogyo-Mobile-type-X_110737147.html (afbeelding X ray machine)
  • http://www.visionair.nl/wetenschap/het-periodiek-systeem-waterstof-h-nr-1-van-118/(afbeelding periodiek systeem)

Reageer op het artikel "Ytterbium: Het element"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Custor
Laatste update: 13-04-2015
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Special: Zeldzame aardmetalen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!