InfoNu.nl > Wetenschap > Weer > Vorst aan de grond

Vorst aan de grond

Vorst aan de grond In alle seizoenen van het jaar zijn er wel nachten dat het zover afkoelt dat er vorst aan de grond optreedt. De temperatuur op 10 centimeter boven de grond zakt dan onder de 0 graden Celsius terwijl de temperatuur op 1,5 meter hoogte per definitie boven het vriespunt is. Hoe kan er op deze kleine afstand zo een groot temperatuurverschil ontstaan?

Afkoeling van het oppervlak

Als de zon s avonds ondergaat wordt het aardoppervlak niet meer verwarmd en begint het af te koelen. Het aardoppervlak koelt sneller af dan de lucht erboven. Lucht koelt namelijk relatief langzaam af, waardoor het bijvoorbeeld ook gebruikt wordt in isolatiemateriaal. De afkoeling wordt wel vertraagd door warmte die wordt aangevoerd vanuit de bodem, die nog relatief warm is van de vorige dag. De afkoeling van het oppervlak kan doorgaan tot net na zonsopkomst, daarna ontvangt het oppervlak weer genoeg zonnestraling om op te warmen. De laagste temperaturen worden dan ook meestal s ochtends rond zonsopkomst bereikt en dan kan dus ook vorst aan de grond voorkomen.

Geen menging van de lucht

Als de temperatuur van het aardoppervlak lager is dan die van de atmosfeer, vindt er warmtetransport plaats vanuit de lucht naar het oppervlak, waardoor de lucht kouder wordt. Koudere lucht is zwaarder dan warmere lucht en dus blijft deze koude lucht onder in de atmosfeer hangen. Doordat er koude lucht onderin en warme lucht bovenin de atmosfeer is, treedt er geen menging op tussen luchtlagen. De lucht onderin kan zodoende steeds verder afkoelen, waardoor er uiteindelijk op 10 centimeter hoogte vorst optreedt. De temperatuur op 1,5 meter is s nachts meestal hoger dan op 10 centimeter omdat de lucht op 1,5 meter niet in contact is geweest met het koude aardoppervlak.

Onder welke omstandigheden ontstaat vorst aan de grond?

Wind

Een stevige wind zorgt ervoor dat de atmosfeer verticaal goed gemengd wordt, hierdoor kan er nauwelijks een temperatuurverschil optreden tussen 1,5 meter en de 10 centimeter temperatuur. Dus enkel onder (bijna) windstille omstandigheden kan vorst aan de grond optreden.

Bewolking

Bewolking zorgt ervoor dat warmtestraling van het aardoppervlak weer wordt teruggekaatst, waardoor het oppervlak veel minder snel afkoelt. Alleen bij een heldere lucht is dus vorst aan de grond te verwachten.

Luchtvochtigheid

Wanneer de lucht erg vochtig is en dus een hoog dauwpunt heeft, gaat de lucht bij sterke afkoeling condenseren. Bij het condenseren komt warmte vrij, waardoor de lucht nauwelijks verder afkoelt. Droge lucht is dus van belang om vorst aan de grond te krijgen.

Gladheid

Vorst aan de grond kan zorgen voor wat gladheid op de weg. Als de temperatuur op 10 cm onder nul is, is de wegdektemperatuur ook onder het vriespunt. Dit kan zeker het geval zijn op objecten die geen warmte vanuit de bodem krijgen en dus extra snel afkoelen. Ze kunnen al bevriezen terwijl er nog nergens vorst aan de grond wordt waargenomen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij bruggen en viaducten. Ook autoruiten kunnen al bevriezen terwijl er nog geen sprake is van vorst aan de grond. Een bevroren autoruit is dus de eerste indicatie van mogelijke gladheid. Kortom, ook zonder vorst aan de grond kan er alsnog sprake zijn van gladheid op de weg.
© 2019 Tomulus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoe bescherm je planten in de tuin tegen vorst?Hoe bescherm je planten in de tuin tegen vorst?Vorst kan schade aanrichten bij de planten in de tuin. Het water in de bladeren bevriest en de bovengrondse delen van de…
Tuin en tuinier tips - De maand januariTuin en tuinier tips - De maand januariJanuari is een maand waarin niet veel getuinierd wordt. Toch kan je genoeg doen om de tuin klaar te maken voor het komen…
Je tuin winterklaar makenRond novenber is het de periode om je tuin winterklaar te maken. Je tuin winterklaar maken is geen verplichting. Maar he…
IJzel en ijsregen is een reden voor code roodIJzel en ijsregen is een reden voor code roodOnderweg naar het noorden van ons land hoor je uit de autoradio dat er code rood is afgegeven voor het noorden van ons l…
Wat doet vorst met de natuur als de natuur al uitkomtWat doet vorst met de natuur als de natuur al uitkomtDe winter van 2011 was warm. Heel warm. En toen ging het opeens heel hard vriezen in februari 2012. En dat terwijl de kr…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Vorst aan de grond"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tomulus
Gepubliceerd: 12-08-2019
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Weer
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!