InfoNu.nl > Wetenschap > Anatomie > Lichaamsdonatie: lichaam ter beschikking van de wetenschap

Lichaamsdonatie: lichaam ter beschikking van de wetenschap

Lichaamsdonatie: lichaam ter beschikking van de wetenschap In zeer korte tijd is lichaamsdonatie erg populair geworden. Door de grote toename van mensen die hun lichaam ter beschikking van de wetenschap stellen, moeten anatomische instituten tot een aannamestop overgaan. Over de oorzaak van het snel groeiend aantal mensen dat na de dood het lichaam wil afstaan kan men slechts gissen: is het de afgenomen rol van het geloof of heeft de tentoonstelling "Body Works" de drempel voor veel donoren verlaagd? Een gedoneerd lichaam wordt eerst gebalsemd. Het balsemen zorgt er o.a. voor dat het ontbindingsproces wordt gestopt. Daarna kan het jaren duren voordat het op de snijtafel terechtkomt. De wetenschap kan alles van het lichaam gebruiken.

De wetenschap heeft behoefte aan lichamen

De meeste mensen hebben tijdens hun leven de keuze gemaakt wat er met hun lichaam na het overlijden gebeurt. Begraven of cremeren. Daarbij hebben velen ook nagedacht hoe deze gebeurtenis zal plaatsvinden. Maar er zijn ook mensen die tijdens hun leven te kennen geven dat hun lichaam voor de wetenschap mag worden gebruikt. Voor hen is er geen begrafenis of crematie. De lichamen van deze mensen zijn onmisbaar voor de anatomie, waarbij het lichaam efficiënt en volledig wordt gebruikt.

Per jaar worden 500 lichamen ingenomen

Per jaar overlijden in ons land ongeveer 140.000 mensen. De wetenschap heeft per jaar behoefte aan 500 lichamen.
De lichamen die ingenomen worden, komen in een van de acht anatomische instituten die ons land telt:
  • Amsterdam (2)
  • Nijmegen
  • Rotterdam
  • Utrecht
  • Groningen
  • Leiden
  • Maastricht

Wat gebeurt er met een lichaam

Als een lichaam in een anatomisch instituut is gekomen, ligt het niet meteen de volgende dag op de snijtafel. Het ondergaat een aantal stadia

De stadia in een anatomisch instituut

  • Eerst wordt het binnen 24 uur gebalsemd: in de liesslagader wordt 15 liter conserveervloeistof in de bloedvaten gebracht om het ontbindingsproces te stoppen.
  • Bovendien zorgt deze vloeistof er voor dat het lichaam zijn vorm niet verliest.
  • Na het balsemen wordt het lichaam gekoeld opgeslagen.
  • Het kan daarna nog jaren duren voordat een lichaam op de snijtafel belandt. 20 á 30 jaar is geen uitzondering.

Bron: Rembrandt / Wikimedia CommonsBron: Rembrandt / Wikimedia Commons
Alles van het lichaam wordt gebruikt
Als een lichaam wordt aanvaard door een anatomisch instituut dan wordt het helemaal gebruikt. Dit valt onder de morele verantwoordelijkheid van het instituut.
  • 90% van de lichamen dient voor onderwijsdoelen:
  • Aankomende artsen doen wezenlijke kennis op aan echte lichamen.
  • Aankomende chirurgen oefenen eerst operaties op echte lichamen voordat zij deze op levende mensen kunnen uitvoeren.

Op de overige 10% proberen chirurgen nieuwe operatietechnieken uit.

Lichaamsdonatie is in korte tijd erg populair geworden

In korte tijd is de belangstelling voor lichaamsdonatie snel toegenomen. Wat de oorzaak van deze populariteit is kan niet met zekerheid worden gezegd, maar men neemt aan dat de afname van de rol van de religie een factor kan zijn. De mensen voelen zich niet meer door het geloof gedwongen om begraven of gecremeerd te worden. Ook denkt men dat de reizende tentoonstelling "Body Works" van dr. Gunther van Hagens van invloed kan zijn. Deze expositie van meer dan tweehonderd geplastificeerde menselijke lichamen en organen is over de hele wereld door miljoenen mensen bezocht.

Aannamestop door te groot aanbod

Het aanbod van lichamen is zo sterk toegenomen dat de anatomische instituten een aannamestop van lichamen hebben ingesteld. Op enkele instituten is het aanbod zelfs verdrievoudigd.
  • Totale aannamestop: medische faculteit Amsterdam (VU), Nijmegen, Rotterdam, (voor onbepaalde tijd) en Groningen (voor twee jaar).
  • Beperkte mogelijkheden: Universiteit van Amsterdam, Leiden en Maastricht.

Lichaamsdonatie en nabestaanden

Omdat het lichaam van een donor na onderzoek anoniem wordt gecremeerd of begraven is er voor de nabestaanden geen mogelijkheid om afscheid van de overleden persoon te nemen Het verlies komt snel en is definitief. Tot een aantal jaar geleden moesten nabestaanden de leegte alleen verwerken.

Bijeenkomsten en herdenkingen

Het UMC Utrecht houdt sinds 2010 bijeenkomsten bij een herdenkingsplaquette die in het ziekenhuis is aangebracht. Daar kunnen mensen bij elkaar komen, van wie een dierbare in het jaar daarvoor is overleden en het lichaam voor de wetenschap beschikbaar had gesteld. Er blijkt in een grote behoefte te worden voorzien, omdat de mensen met lotgenoten kunnen praten en respect krijgen voor de keuze van de overledene.

In Nijmegen heeft het UMC St.Radboud een herdenkingsmonument in het Anatomisch Museum voor de nabestaanden. Sinds 2016 staat in Rotterdam een monument voor de lichaamsdonoren. Het is een kunstwerk van Wim ter Steege met een gedicht van een medisch student. Het monument is gefinancierd met crowdfunding.
© 2012 - 2017 Henbro, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joods medische ethiek: verbod dode lichaam te balsemenJoods medische ethiek: verbod dode lichaam te balsemenBalsemen is een behandeling van het lichaam om ontbinding uit te stellen of te voorkomen. De idee dat balsemen het licha…
Anatomie modellen: Anatomische modellen menselijke anatomieDe medische wereld is enorm geholpen bij het in kaart brengen van het menselijk lichaam en alle processen, die zich daar…
Lichaam ter beschikking aan de medische wetenschapLichaam ter beschikking aan de medische wetenschapIeder van ons weet dat je op een bepaald moment gaat overlijden. Veel mensen denken dat wanneer zij sterven er slechts t…
Terbeschikkingstelling van de medische wetenschapTerbeschikkingstelling van de medische wetenschapSoms ziet u het op een rouwbrief staan: "Hij heeft zijn lichaam ter beschikking van de medische wetenschap gesteld." Dez…
Een goed geconserveerd staatshoofdWie Moskou bezoekt, zou zeker de moeite moeten nemen het gebalsemde lichaam van Lenin een bezoekje te brengen. Het stoff…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Lichaamsdonatie: lichaam ter beschikking van de wetenschap"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Betsie van de Putte Wissing, 22-04-2017 14:38 #13
Ik wik ook mijn lichaam terbeschikking stellen na mijn dood. Hoe gaat dat en waar moet ik zijn? Misschien kan ik in Duitsland me aanmelden.

Wim Dijkgraaf, 11-04-2017 12:13 #12
Hoe en waar aanmelden voor donatie? Reactie infoteur, 13-04-2017
Het aanmelden gaat op dit moment erg moeilijk. Maar u zou contact kunnen opnemen met één van de universiteiten.

Jm Worsteling, 10-10-2016 16:36 #11
Vraag: Bij opnamestop wordt Utrecht niet vermeld. Ik woon in Schiedam, ben 71 jaar en denk hier sterk over na. Zijn er nog mogelijkheden? Reactie infoteur, 10-10-2016
Helaas ben ik u niet op de hoogte van de huidige stand van zaken. Ik zou u willen adviseren zelf contact op te nemen met de universiteit.

Fera Siderius-Weites, 01-10-2016 20:10 #10
Wil graag meer informatie. Bv. hoe ik bij donatie te werk moet gaan, hoe en waar moet ik mij aanmelden? Reactie infoteur, 03-10-2016
Dag,

Ik ken de procedure niet die gevolgd moet worden. Ik denk dat het het makkelijkst is om contact op te nemen met een van de universiteiten die in het artikel zijn vermeld.

Piet Tijm, 16-08-2016 12:51 #9
Lichaamsdonatie, maar hoe of waar kan ik mij aanmelden? Reactie infoteur, 21-08-2016
Het aanmelden gaat op dit moment erg moeilijk. Maar u zou contact kunnen opnemen met één van de universiteiten.

Gerda Allart, 16-04-2016 09:51 #8
Mijn man had zijn lichaam aan de wetenschap geschonken, en heeft in 2011 ook geleverd.
Ik moet zeggen dat de begrafenis ondernemer die voor de regio Rotterdam alles regelt, geweldig werk af levert.
De ceremonies van het afscheid nemen van een dierbare, kunnen na de balseming ook plaats vinden in de vorm van een herdenking, condoleance. Ik wilde mijzelf al langer op geven, maar vergat het. Toen mijn man overleed had ik wel zoiets van, nu of nooit.
Wel dat is dus nooit geworden, want er worden geen lichamen meer opgenomen voor donatie.

P. J. Schoofs, 17-03-2016 14:37 #7
Ik heb me jaren geleden gemeld om mezelf ter beschikking te stellen van de wetenschap maar kan daar niets van terug vinden. Hoe kom ik hier weer achter is de vraag.

Met vriendelijke groet, P. J. Schoofs

M. L. S. Bolsius, 15-03-2016 10:45 #6
Op dit moment heb ik mijn oudste zus in ons gezin opgenomen. Doordat zij altijd zeer betrokken is geweest bij de medische wetenschap heeft zij reeds vele jaren geleden besloten en geregeld dat ze haar lichaam ter beschikking stelt aan de wetenschap. Inmiddels is zij 90 jaar. Mijn vraag is nu of het nog steeds geldt dat haar lichaam ook geaccepteerd gaat worden?

G. J. Kabbedijk, 17-09-2015 23:50 #5
Goed artikel maar hoe of waar kan ik mij aanmelden?

Jeanne Baljon, 17-09-2015 19:52 #4
In 1966 heb ik een na een artikel in het blad van Sanquin mijn lichaam een de wetenschap geschonken. is dit nu nog steeds na bijna 50 jaar geldig? mijn kinderen weten de papieren te vinden. moet ik nog nieuwe stappen ondernemen?

Wil Bakker, 24-08-2015 20:35 #3
Mijn echtgenote wil zich eveneens beschikbaar stellen aan de wetenschap. Geb. 21.05.1945.
Horen graag verder

m.vr.gr.Wil Bakker

Jan Bosch, 05-05-2015 12:50 #2
Wat moet je doen om je op tegegeven voor lichaamdonatie? Waar vraag je dat aan en hoe?
Ik ben nu 73 jaar oud. Reactie infoteur, 16-05-2015
Beste Jan,

Helaas kan ik je geen antwoord geven. Ik ben tekstschrijver en niet van alle details op de hoogte. Sorry.
groeten van Henbro

Vandermaten, 17-05-2013 12:41 #1
Waar is er nog plaats v/d donatie?

Infoteur: Henbro
Laatste update: 13-01-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Anatomie
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 13
Schrijf mee!