InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurverschijnselen > De superbloedwolfmaan van 21-1-2019 in Nederland

De superbloedwolfmaan van 21-1-2019 in Nederland

De superbloedwolfmaan van 21-1-2019 in Nederland In de nacht van zondag 20 naar maandag 21 januari 2019, was er sprake van een totale maansverduistering van de volle maan. De volle maan was tevens een supermaan en een bloedmaan. En omdat het de eerste volle maan van 2019 was, ook nog een wolfmaan. Deze drie gebeurtenissen in één maken dat de maan van 21-01-2019 een superbloedwolfmaan wordt genoemd. Bij een heldere koude nacht, was de zeldzame superbloedwolfmaan vanaf 04.30 uur goed te zien in Nederland. Tegen 06.12 uur was de maan een goed half uur volledig rood, om na 06.44 uur weer langzaam uit de schaduw van de aarde te schuiven en de rode kleur te verliezen.

De totale maansverduistering en de superbloedwolfmaan in 2019

Maandagnacht 21 januari 2019, was er een volle maan, een supermaan, een totale maansverduistering en tevens een wolfmaan, de eerste volle maan van het jaar 2019, de superbloedwolfmaan geheten. Bij een totale maansverduistering staan de zon, de aarde en de maan op één lijn achter elkaar met de aarde tussen de zon en de maan in. De aarde is groter dan de maan en houdt het zonlicht naar de maan tegen waardoor de maan langzaam donkerder wordt. De maan komt in zijn tocht om de aarde eerst in de eerste bijschaduw (penumbra) van de aarde om vervolgens langzaam in de kernschaduw (umbra) van de aarde te schuiven. In de kernschaduw kleurt de volle maan bloedrood om vervolgens door de tweede bijschaduw van de aarde te schuiven om dan langzaam weer een ‘normale' volle maan te worden.

Z=zon, A=aarde en M=maan. Lichtgrijs is de bijschaduw en zwart is de kernschaduw. / Bron: Mtcv at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Z=zon, A=aarde en M=maan. Lichtgrijs is de bijschaduw en zwart is de kernschaduw. / Bron: Mtcv at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Verschillende soorten vollemaansverduisteringen

Er zijn twee soorten maansverduistering mogelijk doordat de aarde voor de maan staat. Omdat de maan kleiner is dan de aarde, die het zonlicht voor de volle maan tegenhoudt, wordt de maan óf totaal verduisterd óf alleen gedeeltelijk.

Totale maansverduistering in de kernschaduw

Bij een totale maansverduistering gaat de maan eerst door de bijschaduw van de aarde om vervolgens door de kernschaduw te gaan en door de tweede bijschaduw van de aarde weer langzaam het licht van de zon te weerkaatsen. De superbloedwolfmaan van 21 januari 2019 was een totale maansverduistering met een bloedrode maan die een half uur in de kernschaduw van de aarde stond.

Twee soorten maansverduisteringen in de bijschaduw

Wanneer de maan in de bijschaduw van de aarde staat én half in de kernschaduw van de aarde beweegt, is dit een gedeeltelijke maansverduistering. Een maansverduistering alleen in de bijschaduw van de aarde noemen we een maansverduistering in de bijschaduw. Het is een maansverduistering waar de volle maan alleen iets minder helder zal zijn en niet oranje/bloedrood kleurt, zoals bij een totale maansverduistering wel het geval is. Een gedeeltelijke maansverduistering en een maansverduistering alleen in de bijschaduw van de aarde, komen vaker voor dan een totale maansverduistering.

Tijden van de totale maansverduistering van de superbloedwolfmaan

21 januari ’s nachts, tegen 3:30 uur komt de superbloedwolfmaan in de eerste bijschaduw van de aarde. We zien dan een rood stuk van de maan die tot 5:40 uur steeds groter wordt. Tegen 05.40 uur komt de maan van de bijschaduw in de kernschaduw (hoofdschaduw) van de aarde en is er een steeds voller wordende rode kleur te zien. Tegen 06.15 uur is de verduistering in de kernschaduw maximaal en is de volle maan helemaal bloedrood gekleurd. Vanaf ongeveer 06:45 uur valt er weer direct zonlicht op de maan en zal de maan langzaam uit de bijschaduw schuiven om tegen 08.10 uur weer helemaal een 'normale' maan te zijn. Tegen 08:48 uur zakt de superbloedwolfmaan in het noordwesten onder de horizon.

Opkomst volle supermaan 20-01-’19 tegen 18.34 uurOpkomst volle supermaan 20-01-’19 tegen 18.34 uur
De bloedrode maan van 21-01-2019De bloedrode maan van 21-01-2019
De supermaan van 21-01-2019 komt langzaam uit de bijschaduw.De supermaan van 21-01-2019 komt langzaam uit de bijschaduw.

Waarom kleurt een volle maan bij een totale maansverduistering bloedrood?

Onder de juiste omstandigheden wordt de maan in de kernschaduw van de aarde, bloedrood. Vandaar de naam bloedmaan. Normaal gesproken weerkaatst de maan het directe zonlicht terug naar de aarde en zien we de volle, heldere 'normale' maan. Tijdens een totale maansverduistering staat de aarde voor de zon en krijgt de maan geen zonlicht. Het zonlicht gaat echter wel langs de aarde, waar het in de aardatmosfeer (dampkring) terechtkomt. Het hoofdzakelijk rode licht (en een beetje oranje) met de langste golflengtes, bereikt de maan en geeft de rode kleur bij een maansverduistering.

Sterkte van de rode kleur van de maan

De sterkte van de rode kleur hangt van het feit af hoe sterk de atmosfeer vervuild is door o.a.:
  • bosbranden;
  • stofstormen in woestijngebieden (Saharazand);
  • vulkaanuitbarstingen.

Na de actieve uitbarstingen in 1991 van een vulkaan op de Fillippijnen had de maansverduistering een zeer donkere kleur.

21-01-2019 08.07 uur, de bijna ondergaande superbloedwolfmaan.21-01-2019 08.07 uur, de bijna ondergaande superbloedwolfmaan.

Wat is een supermaan

De baan van de maan om de aarde heeft een ellipsvorm en de maan draait in 29,5 dagen rond de aarde. Door de ellipsvorm staat de maan de ene keer op korte afstand van de aarde (het perigeum) en de andere keer op grotere afstand van de aarde (het apogeum). De verste afstand van de volle maan tot de aarde bedraagt circa 405.490 kilometer en de kortste afstand van de volle maan tot de aarde is 364.639 kilometer. De volle maan op de kortste afstand tot de aarde is een supermaan omdat de volle maan groter lijkt en meer licht lijkt te geven dan bij een ‘normale’ volle maan. Een supermaan is bij helder weer drie tot vier keer per jaar te zien.

De maan als wolfmaan

De wolfmaan is een begrip gegeven door de Algonquin-indianen. Deze oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika bleken de volle maan elke maand een andere naam te geven. Dit om de seizoenen of gebeurtenissen te herkennen. De wolfmaan is de naam die de volle maan van januari kreeg wanneer de wolven dicht bij de indianendorpen hun voedsel zochten. De wolfmaan was dan een teken om de loslopende dieren (koeien, schapen, varkens) extra te beschermen voor de wolven.

De superbloedwolfmaan als zeldzaam fenomeen

De supermaan, de bloedmaan en de wolfmaan zijn drie natuurlijke fenomenen die tegelijk samen vallen. In de 21ste eeuw zal dit maar twee keer gebeuren, waarvan 21 januari 2019 de eerste keer was. De volle maan van 21 januari 2019 krijgt dan ook de zeldzame naam van superbloedwolfmaan. 28 jaar daarna, op 31 januari 2037 zal er bij helder weer een volgende superbloedwolfmaan te zien zijn.
© 2019 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
MaansverduisteringenEr zijn twee verschillende verduisteringen: maan- en zonsverduisteringen. De reden waardoor deze verduisteringen ontstaa…
Maansverduistering: zon, aarde en maan op één lijnMaansverduistering: zon, aarde en maan op één lijnBij een maansverduistering (maaneclips) spelen de zon, de aarde en de maan een rol. De aarde staat dan tussen de zon en…
Maansverduistering, bloedrode maan, supermaan en blauwe maanMaansverduistering, bloedrode maan, supermaan en blauwe maanDe maan kan verschillende kleuren hebben of met verschillende kleuren benoemd worden. Elke maand is er een volle maan en…
De maan geeft mooie verschijnselen op aardeDe maan geeft mooie verschijnselen op aardeBij een heldere hemel kunnen we de maan zien. Beginnend als een sikkelmaan, die elke dag groeit totdat het een volle maa…
ZonsverduisteringEen zonsverduistering is direct zichtbaar voor de mens. Het zonlicht (of een gedeelte hiervan) bereikt dan overdag de aa…
Bronnen en referenties
  • https://wibnet.nl/heelal/zonnestelsel/de-maan/wat-is-een-maansverduistering-en-wanneer-kunnen-we-de-volgende-zien
  • http://hemel.waarnemen.com/maan/maansverduisteringen_2001-2050.html
  • http://hemel.waarnemen.com/FAQ/Maan/027.html
  • https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/superbloedmaan-overal-in-het-land-te-zien-door-helder-weer/
  • https://rheden.nieuws.nl/nieuws/133580/de-supermaan-is-maandag-goed-te-zien-in-nederland/
  • https://www.frankdeboosere.be/vragen/vraag160.php
  • Afbeelding bron 1: Mtcv at Dutch Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De superbloedwolfmaan van 21-1-2019 in Nederland"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Gepubliceerd: 31-01-2019
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!