InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Bestuur van een vereniging, bevoegdheden en taken

Bestuur van een vereniging, bevoegdheden en taken

Bestuur van een vereniging, bevoegdheden en taken Een bestuur van een vereniging is veel meer dan een voorzitter die de vergadering leidt, een penningmeester die op de centen past en een secretaris welke belast is met het schrijven van de notulen en andere administratieve werkzaamheden. Een bestuur geeft leiding aan de vereniging en is zeker niet ondergeschikt aan de algemene ledenvergadering zoals nog wel eens gedacht wordt. De algemene ledenvergadering zou immers het hoogste orgaan zijn binnen de vereniging, maar dat is toch echt een misvatting. Binnen de vereniging is er sprake van verdeling van bevoegdheden tussen bestuur en de algemene ledenvergadering. De wet legt daarvoor een basis en daarvan kan slechts worden afgeweken (via de statuten) voor zover dat uit de wet blijkt. Ieder orgaan, zowel bestuur als algemene vergadering, heeft eigen taken die door de wet als basis is gegeven en via statuten. Niets hoogste of laagste orgaan, maar gewoon twee organen met ieder eigen bevoegdheden.

Bestuur en dagelijks bestuur

Iedere vereniging kent maar één bestuur welke bevoegd is de in de wet toegekende bevoegdheden uit te oefenen. In de praktijk is er vaak ook sprake van een 'dagelijks bestuur' en een bestuur' waarbij het dagelijks bestuur natuurlijk deel uit moet maken van het bestuur. Met een dagelijks bestuur kan heel goed gewerkt worden. Het dagelijks bestuur werkt dan onder verantwoordelijkheid van het bestuur en het is het bestuur dat verantwoordelijkheid aflegt aan de algemene vergadering. De wet kent geen regeling voor de positie van het dagelijks bestuur en de vereniging kan daarom ook de verhouding bestuur/dagelijks bestuur naar eigen inzicht regelen. Het dagelijks bestuur dient zich wel te verantwoorden aan het bestuur van de vereniging. Het bestuur van de vereniging is voor haar werkzaamheden, zowel van de van het bestuur als die van het dagelijks bestuur verantwoording verschuldigd aan de algemene vergadering.

Bevoegdheden en taken van het bestuur

Kerntaak van het bestuur is: het besturen van de vereniging. Deze taak omvat in feite alles om een vereniging in stand te houden. De wetgever geeft niet aan wat zo allemaal onder besturen moet worden verstaan. In zijn standaardwerk ‘De vereniging in de praktijk’ definieert mr. F.C. Kollen onder besturen: ”Al wat noodzakelijk is om de vereniging – gelet op haar statutaire doelstelling en maatschappelijke activiteiten – intern en extern goed te laten functioneren.” Natuurlijk zal een bestuur zich waar dat verantwoord is blijven richten op het door de algemene vergadering gewenste beleid en ook de begroting zal voor zover als mogelijk gerespecteerd worden. Maar eveneens is een bestuur niet verplicht zich aan het gewenste beleid en de begroting te houden als het bestuur vanuit de eigen verantwoordelijkheid redenen ziet daarvan af te wijken. Het bestuur en de algemene vergadering verhouden zich niet in een hiërarchische verhouding en daarmee heeft de algemene vergadering ten opzichte van het bestuur ook geen bevoegdheid om opdrachten te geven. De taken en bevoegdheden van het bestuur kunnen echter wel worden beperkt middels de statuten. Die kunnen bepaalde taken en bevoegdheden opdragen aan andere organen.

Beperking bevoegdheden

Algemene vergadering

In principe komen aan de algemene vergadering alle bevoegdheden toe die niet door de wet of statuten aan andere organen zijn opgedragen, aldus artikel 2:40 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. Met het aanbrengen van statutaire beperkingen kan de algemene vergadering de machtspositie van het bestuur beperken door zelf taken en bevoegdheden aan zich te houden of bij een ander orgaan neer te leggen. Een opdracht geven aan het bestuur is dan wel niet mogelijk, maar het bestuur is wel gehouden om de statuten na te leven.

Bevoegdheden bestuur niet te beperken

De beperkingen kunnen dus wel ver gaan maar nooit zover dat de door de wet aan het bestuur toegekende taken en bevoegdheden ook worden ontnomen. Alleen artikel 2:44 BW lid 2 geeft een uitzondering, hierin wordt bepaald dat: “Slechts indien dit uit de statuten voortvloeit, is het bestuur bevoegd te besluiten tot het aangaan van overeenkomsten tot verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen, en tot het aangaan van overeenkomsten waarbij de vereniging zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt, zich voor een derde sterk maakt of zich tot zekerheidstelling voor een schuld van een ander verbindt. De statuten kunnen deze bevoegdheid aan beperkingen en voorwaarden binden. De uitsluiting, beperkingen en voorwaarden gelden mede voor de bevoegdheid tot vertegenwoordiging van de vereniging ter zake van deze handelingen, tenzij de statuten anders bepalen.”

Bestuur en besluiten

Besluitvorming in het bestuur vindt meestal plaats met een gewone meerderheid van stemmen van de aanwezige bestuursleden. Via de statuten of een reglement kan een andere regeling worden getroffen. Zo kan men bijvoorbeeld voor ‘gewichtige’ besluiten opnemen dat bij een dergelijk besluit alle bestuursleden aanwezig moeten zijn. Hier zit een klein risico in dat een bestuurslid om de besluitvorming te blokkeren zich blijft afmelden zolang het gewraakte punt op de agenda staat. Als het bestuur dan toch maar besluit het betreffende agendapunt tot besluitvorming te brengen, dan kan het betreffende weigerachtige bestuurslid op grond van de te betrachten redelijkheid en billijkheid zich niet beroepen op het niet rechtsgeldig zijn van het besluit dat door de overige bestuursleden genomen is.

Onvolledig bestuur

Er zijn meerdere situaties denkbaar dat het bestuur niet voltallig is. Een bestuur is een collectief, maar die collectiviteit heeft als kern dat de aanwezige bestuursleden die op het moment van de vergadering aanwezig zijn gewoon bevoegd zijn te besturen. Er kunnen immers bestuursleden zijn die niet aanwezig zijn. Tevens kan er sprake zijn van een onvolledig bestuur door het feit dat er bestuursvacatures zijn. Ook het feit dat er vacatures zijn doet geen afbreuk aan de bevoegdheid van het bestuur en ook dan wordt er met een gewone meerderheid besloten. Hier zijn het weer de statuten die een andere regeling kunnen treffen. Vaak treffen we in statuten bepalingen aan waarin het bestuur wordt opgedragen zo spoedig mogelijk in de vacatures te voorzien. Het bestuur blijft dan echter bevoegd besluiten te nemen.

Demissionair bestuur

De wet voorziet niet in een demissionair bestuur, maar desalniettemin kan een bestuur natuurlijk verklaren om op de eerstvolgende algemene vergadering af te treden. Het demissionair zijn is een term die we vooral kennen uit het staatsrecht waarbij een kabinet aankondigt ontslag te zullen nemen. Juridisch gezien is een demissionair kabinet gewoon volledig bevoegd en met demissionaire verenigingsbesturen is dat niet anders. Er is gewoon een bestuur dat heeft aangegeven op de eerst volgende vergadering te zullen aftreden. Een demissionair bestuur zal veelal aangeven de lopende zaken te zullen afwikkelen. Dat is inderdaad de meest wijze weg hoewel het natuurlijk kan verschillen wat lopende zaken zijn. Het ontwikkelen van nieuw beleid behoort daar in ieder geval niet toe.

Lees verder

© 2015 - 2017 Linus, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het functioneren van een verenigingHet functioneren van een verenigingEen vereniging is een organisatie waarin wordt samengewerkt om een bepaald doel te bereiken. Dat doel staat omschreven i…
Vertegenwoordiging van de rechtspersoonRechtspersonen kunnen slechts aan het maatschappelijk verkeer deelnemen indien er natuurlijke personen zijn die de recht…
Rechtsvorm: de VerenigingNaast de commerciële (profit) organisaties, zijn er ook non-profitorganisaties, zoals de vereniging. De vereniging stree…
Appartement en vereniging van eigenarenAppartement en vereniging van eigenarenAls je een appartement koopt, dan zul je automatisch lid worden van de Vereniging van eigenaren (VvE). In de VvE zitten…
Lid worden van een vereniging, kan dat zomaar?Lid worden van een vereniging, kan dat zomaar?Het lid worden van een vereniging is meer dan een kwestie van aanmelden. In de Grondwet is de vrijheid van vereniging in…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ton Ebben
  • Mr. F.C. Kollen, De vereniging in de praktijk, 2007

Reageer op het artikel "Bestuur van een vereniging, bevoegdheden en taken"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Jan Ravesteijn, 25-04-2017 13:40 #8
Goede dag,
mag ik een vraag over het verenigingsrecht bij u stellen. Ik ben door het bestuur van een vereniging benaderd om mee te werken aan het opstellen van nieuwe statuten. Situatie: de vereniging is aangesloten bij een bond. In de statuten van de bond staat dat er in de statuten van de vereniging moet worden opgenomen dat wijzigingen in de statuten eerst de goedkeuring moet krijgen van het bondsbestuur.

- In de statuten van de vereniging staat de de algemene leden vergadering (ALV) de statuten mogen wijzigen.
- Ik heb in het burgerlijk wetboek boek 2 -titel 2. Verenigingen de volgende tekst gelezen:
Artikel 42 Lid 1
In de statuten van de vereniging kan geen verandering worden gebracht dan door een besluit van een algemene vergadering, waartoe is opgeroepen met de mededeling dat aldaar wijziging van de statuten zal worden voorgesteld. De termijn voor oproeping tot een zodanige vergadering bedraagt ten minste zeven dagen.

vraag 1: Staat de verplichting van de bond niet haaks op het recht van de ALV in de statuten en de Wet om de statuten te wijzigen.
vraag 2: Kan de bond gelet op de Wet de verplichting aan de vereniging opleggen om de statuten voor over te gaan tot wijzigen eerst de goed keuring van het bondsbestuur te krijgen
- als het antwoord ja is zou de bond dus door de vereniging voor gestelde statuut wijzigingen altijd kunnen tegen houden en de ALV buitenspel zetten. of zijn er mogelijkheden om dit te voorkomen.

in afwachting van uw reactie,
vriendelijke groet,
Jan Ravesteijn Reactie infoteur, 25-04-2017
De bond is een vereniging en verenigingen met afdelingen/plaatselijke verenigingen kennen een piramidale structuur. Aan de top staat een bestuur en algemene ledenvergadering. De basis wordt gevormd door de leden die zich per afdeling (maar ook diverse andere benamingen zoals kring, sectie, gewest, regio, enz. aangeduid) of plaatselijke verenigingen verenigen. De afdeling of plaatselijke verenigingen ontlenen het bestaansrecht aan het feit dat via de afdeling/plaatselijke vereniging de dienstverlening aan zijn leden kan optimaliseren. De afdeling/plaatselijke vereniging is ondergeschikt aan de vereniging (bond). Wijzigingen in de statuten behoeven de goedkeuring van de bond omdat kan worden toegezien dat deze niet strijdig zijn met de doelstelling van de vereniging (bond). Bij geen strijdigheid zal er ook geen onthouding van goedkeuring volgen.

Jacques Derksen, 16-03-2017 17:00 #7
Ik ben lid van een wmo adviesraad voor de gemeente, bestaande uit 8 personen. Er is uit/door de leden benoemd een voorzitter, een plv. voorzitter, een secretaris en een penningmeester. Mijn vraag is: maakt de plv. voorzitter deel uit van het bestuur? De voorzitter, secretaris en penningmeester zijn van mening van niet. Er is volgens mij geen sprake van een dagelijks en algemeen bestuur.
Graag uw reactie Reactie infoteur, 17-03-2017
Er zijn voor een Wmo-raad diverse mogelijkheden om een juridische vorm te kiezen:
1. Stichting
2. a. Vereniging met volledige rechtsbevoegdheid
2. b. Vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid
3. Gemeentelijke commissie ex art. 84 gemeentewet 2002
4. Een door de gemeente geaccepteerd platform zonder rechtsbevoegdheid
Welke vorm dan ook, er moeten statuten of verordeningen ten grondslag liggen aan een Wmo-adviesraad, waaruit blijkt of er sprake is van een dagelijks bestuur of agendacommissie en wie daar dan inzitten. Ik ken de rechtsvorm van uw Wmo-raad niet en ook niet de regeling, maar als het goed is moet u uit de statuten, reglementen of verordening een antwoord op uw vraag kunnen krijgen.

T. J. Brinkmann, 09-03-2017 17:06 #6
Dag,

daar ben ik nog een keer. Volgens mij stel ik mijn vraag niet duidelijk genoeg.

Ons bestuur is zich bewust wat de taakverdeling tussen ALV en bestuur. Echter juist binnen die bestuurlijke taak (het besturen van de vereniging) kan het nodig zijn een besluit te nemen waarbij extern benoemden een bepaald beeld hebben en uit de leden benoemden een ander beeld.

Met name bij besluiten rond personele regelingen, personele inzet of individuele personen kan het bij de "uit de leden benoemde bestuurders, die ook gewoon als lid werkzaam zijn voor de vereniging, gaan knellen als zij ook moeten besluiten over b.g. aangelegenheden. Zij zouden bij een besluit dat "nadelig" uitpakt voor leden, maar beter is voor de vereniging, kunnen kiezen voor de eigen positie als lid, vanwege de dubbelrol Bestuurder en werkend lid.

Ook bij besluiten over personen zouden de uit de leden benoemde bestuurders, tevens werkend lid in een loyaliteitsconflict terecht kunnen komen. Mijn vraag is dus hoe borg je "zuivere" besluitvorming/voorkom je dat de collega's onnodig in loyaliteitsconflicten worden gemanoeuvreerd vanwege de dubbele rol die zij hebben?

Bij een samenstelling 3 extern/2 uit de leden kun je nog door meerderheid van stemmen je bestuurlijke onafhankelijkheid garanderen. Is de samenstelling andersom (en blijven die drie ook hun andere taken als lid uitvoeren), dan is de garantie er niet.

Is het dan een oplossing om de verhouding 3 extern/2 uit de leden op te nemen in een huishoudelijk reglement of moeten bestuurders uit de leden gekozen hun andere werkzaamheden staken om (onafhankelijk bestuurder te kunnen zijn?) Daar heb ik uw advies nodig.

Opnieuw mijn dank voor uw reactie.

Mvrgr
T.J. Brinkmann Reactie infoteur, 11-03-2017
Als de rollen duidelijk zijn blijft de vraag waarom er gekozen is statuten in het leven te roepen waarbij ook werknemers in het bestuur worden geplaatst. Waarschijnlijk zijn daar overwegingen voor geweest evenals voor de verhouding twee externen en drie internen. Ik kan dat niet overzien. In het algemeen lijkt mij een dergelijke constructie waarbij men gelijktijdig werkgever en werknemer is niet erg gelukkig en zeker niet wanneer de werknemers de meerderheid in het bestuur vormen. Als de werknemers ook ongelukkig zijn met deze constructie dan is er zeker een regeling te maken waar bij personele zaken de werknemers bijvoorbeeld slechts een stem uitbrengen.

T. J. Brinkmann, 06-03-2017 10:26 #5
Goedemorgen, in navolging van mijn vorige vraag en uw reactie daarop:

"Dat een bestuur bij haar beleid zich ook richt op de gevoelens en opvattingen die leven in de ALV is soms ook verstandig, maar men dient daarbij wel steeds de eigen verantwoordelijkheid voor ogen te houden."

Hoe realistisch is uw bovenstaande uitgangspunt in een vrijwilligersorganisatie waarbij belangenverstrengeling/loyaliteitsconflicten in een bestuurssamenstelling zoals geschetst bij besluitvorming (kunnen) voordoen?
Heeft u concrete adviezen hoe de scheiding van taken en verantwoordelijkheden dan het beste gerealiseerd en geborgd kunnen worden?

Alvast dank!

Mvrgr
T.J. Brinkmann Reactie infoteur, 07-03-2017
De wet is duidelijk: "Behoudens beperkingen volgens de statuten is het bestuur belast met het besturen van de vereniging". Met andere woorden: het bestuur is belast met het besturen van de vereniging en beslist over alle zaken die door de statuten niet aan de ALV zijn opgedragen. In feite is daarmee ook de scheiding van taken en verantwoordelijkheden duidelijk vastgelegd. Het wordt gecompliceerder indien de bestuursleden onderling van opvattingen verschillen over hun taakuitvoering. Het is dan zaak om als bestuur deze kwestie te bespreken met als hulpmiddel de belangrijkste wetpassages en de eigen statuten.

T. J. Brinkmann, 01-03-2017 18:24 #4
Goedendag, ik heb de volgende vraag:
Ik ben onbezoldigd medebestuurder van een Vereniging Wereldwinkel en extern benoemd.
In principe mag een bestuur alles doen wat zij nodig acht om de vereniging in-en extern goed te laten functioneren. Kijkend naar de wettelijke scheiding tussen bevoegdheden van de ALV en het bestuur dreigt er bij onze vereniging, in mijn optiek althans, een probleem te ontstaan.
Bij een bestuurlijke samenstelling van 5 waarvan 2 extern benoemd en drie vanuit de leden (lees deel ALV) kan een door de extern benoemde bestuursleden voorgenomen besluit (voortvloeiend uit haar bestuurlijke taak) worden weggestemd door de drie bestuurders die uit de leden zijn benoemd. En zo bestuurt indirect de ledenvergadering de vereniging en niet het bestuur. Doordat het voor mij lijkt, zoals hierboven beschreven zie ik enerzijds het risico dat de drie uit de leden benoemde bestuurders bij de bestuurlijke besluitvorming in een loyaliteitsconflict terecht kunnen komen.

Anderzijds voelt het ook alsof het bestuur niet objectief kan besturen (vanwege de 3/5 meerderheid vanuit de leden). Binnen het bestuur komen we vooralsnog niet tot overeenstemming. Op internet vind ik tegenstrijdige informatie maar vind het belangrijk met de juiste info de bestuurlijke organisatie te kunnen inrichten mede gericht op de toekomst en zo haar wettelijke bevoegdheden juiste invulling te kunnen laten geven. Concrete vraag: Hoe zit het nou precies? Reactie infoteur, 02-03-2017
Volgens mij zit de kern van uw verhaal bij de volgende passage:

"Bij een bestuurlijke samenstelling van 5 waarvan 2 extern benoemd en drie vanuit de leden (lees deel ALV) kan een door de extern benoemde bestuursleden voorgenomen besluit (voortvloeiend uit haar bestuurlijke taak) worden weggestemd door de drie bestuurders die uit de leden zijn benoemd. En zo bestuurt indirect de ledenvergadering de vereniging en niet het bestuur."

In alle gevallen, ook bij besturen die alleen door de ALV worden benoemd, heeft het bestuur als taak de vereniging te besturen. Er is sprake van scheiding van taken en verantwoordelijkheden tussen het bestuur en de ALV. Beide organen hebben eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Dat een bestuur bij haar beleid zich ook richt op de gevoelens en opvattingen die leven in de ALV is soms ook verstandig, maar men dient daarbij wel steeds de eigen verantwoordelijkheid voor ogen te houden.

Piet Wendrich, 24-02-2017 05:51 #3
Als het voltallige bestuur haar functie heeft neergelegd kan er dan een bestuur a.i. worden benoemd en welke bevoegdheden heeft dat bestuur a.i. dan? Reactie infoteur, 24-02-2017
De wet kent feitelijk geen verenigingen zonder bestuur. In het door u geschetste geval kiest men veelal een vorm geleend uit het bestuursrecht waarbij het oude bestuur demissionair wordt en feitelijk pas uit functie treedt zodra er een nieuw bestuur is gekozen. Als een bestuur weigert demissionair te zijn dan is het zaak zo spoedig mogelijk een algemene ledenvergadering bijeen te roepen en een nieuw bestuur te kiezen.
Een demissionair bestuur kan deze vergadering bijeenroepen en weigert men de demissionaire status dan kan een vergadering bijeen worden geroepen door een aantal leden en wel zoveel leden als de statuten of het huishoudelijk reglement bepalen. In deze vergadering kan een nieuw bestuur worden gekozen.

Mahler, 21-10-2016 07:28 #2
Mijn secretaris is uitgetreden nu wil ik een voorlopige secretaris aannemen als interim bestuur. Is dat mogelijk? Reactie infoteur, 21-10-2016
Waarschijnlijk staat er in de statuten en/of huishoudelijk reglement van uw vereniging dat bestuursleden door de leden moeten worden gekozen. Formeel is het dan niet mogelijk om als bestuur (interim)bestuursleden te benoemen.

D. Koman, 06-05-2016 03:22 #1
Als een demissionair bestuur van een vve herkozen wordt, moeten zij dan weer formeel hun bestuursfuncties vermelden? Reactie infoteur, 08-05-2016
De bepaling dat een (kandidaat)bestuurslid hun bestuursfuncties moeten vermelden zal neergelegd zijn in de statuten of reglement van de VvE. Het zal dus afhangen van de wijze waarop dit geformuleerd is. U spreekt over een demissionair bestuur, een geleende term uit het staatsrecht. Maar het wil waarschijnlijk zeggen dat de bestuursleden te kennen hebben gegeven hun functie als bestuurder neer te leggen en zich toch weer beschikbaar stellen als bestuurslid. Dit is toch weer iets anders van karakter dan aftredend zijn en weer herkiesbaar. Bij de interpretatie van de statutaire- of reglementaire bepaling over het vermelden van bestuursfuncties misschien goed omdat erbij te betrekken.

Linus

Infoteur: Linus
Laatste update: 27-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Special: Verenigingsrecht
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 8
Schrijf mee!