InfoNu.nl > Wetenschap > Scheikunde > Tellurium: Het element

Tellurium: Het element

Tellurium: Het element Tellurium is een scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Een broos, zwak giftig, zeldzame, zilver-wit metalloide. In de natuur aanwezig in kleine hoeveelheden als elementaire kristallen. Tellurium werd ontdekt in 1782 door Müller von Reichenstein. Klaproth noemde het nieuwe element in 1798 naar het Latijnse woord voor "aarde", Tellus. Tellurium wordt gewonnen als bijproduct van de koper- en loodwinning. Amorf tellurium wordt verkregen door neerslaan uit een oplossing van Telluurzuur (Te(OH 6)). Tellurium is een halfgeleider waarvan de elektrische geleidbaarheid afhankelijk is van de kristalorientatie. De geleidbaarheid stijgt bij blootstelling aan licht. In gesmolten toestand tast tellurium koper, ijzer en roestvaststaal aan.
Bron: Kushboy, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bron: Kushboy, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Tellurium in het periodiek systeem

Natuurlijk voorkomende tellurium bestaat uit acht isotopen. Vijf van die isotopen, 122Te, 123Te, 124Te, 125Te en 126Te, zijn stabiel. De andere drie, 120Te, 128Te en 130Te, zijn radioactief. Stabiele isotopen maken 33,2% uit van de natuurlijk voorkomende tellurium. Halfwaardetijd 2,2 × 10↑24 jaar voor 128Te maakt dat deze isotoop de langste halfwaardetijd van alle radionucliden heeft. Tellurium is een van de lichtste elementen dat de bekende alfa verval ondergaat, de isotopen 106Te tot 110Te kunnen deze wijze van verval ondergaan.

Algemene eigenschappen

NaamSym
bool
KleurAtoom
nummer
Atoom
massa
CatagorieGroep-
blok
PeriodeElectron
configu
ratie
TelluriumTeZilverwitte
glans
52127,60MetalloideGroep 16
P-blok
periode 5[Kr] 4d10 5s2 5p4
per schil:
2, 8, 18, 18, 6

Fysische eigenschappen

FaseSmeltpuntKookpuntDichtheid g/cm3
rond smeltpunt
Smelt
warmte
KJ/mol
Verdampings
warmte KJ/mol
Vast722,66 K
449,51 °C
841,12 °F
1261 K
988 °C
1810 °F
Vast 6,24
vloeibaar 5.70
17,94114,1

Eigenschappen van het atoom

Oxidatie toestandenElectro
negativiteit
Pauling scale
Ionizatie
energie
kJ/mol
Atomic radius
pm
Kristal
structuur
Uitzettings
coefficient
µm/m.K
bij kamertemp.
Warmte
geleidings
vermogen
W/m.K
Magnetisme
6, 5, 4, 2, −2
zwakke zure oxide
2,11st: 869.3
2nd: 1790
3rd: 2698
Empirisch:140
Covalent radius 138+/-4
Hexagonaal18 1.973.38 Diamagnetisch

Mechanische eigenschappen

Elasticiteitsmodules GPaAfschuifmodules GPaBulkmodules GPaMohs hardheidBrinell hardheid MPa
4316652,25180-270

De stabielste isotopen

IsotoopNA (%)HalveringstijdVerval viaVervalenergie (MeV)Vervalproduct
120Te0,092,2x 10↑16 y, 2β+ 1,701120Sn
122Te2,60Stabiel met 70 neutronen---------
123Te0,899,2x10↑16 y, ε 0,051123Sb
124Te4,80Stabiel met 72 neutronen---------
125Te7,10Stabiel met 73 neutronen---------
126Te18,84Stabiel met 74 neutronen ---------
128Te31,742,2x10↑24y, 2β−0,867128Xe
129mTesynthetisch33,6 gagenβ−1,60129 J
130Te34,087,9x10↑20y, 2β−2,528130Xe

Het voorkomen

Tellurium is een van de zeldzaamste stabiele elementen in de aardkorst. Het wordt soms gevonden in elementaire vorm, maar veel vaker als de telluriden van goud, zoals Calaveriet en krennerite, petzite, Ag3AuTe2 en sylvanite, AgAuTe4.

Productie

De voornaamste bron van tellurium is anode slib, geproduceerd tijdens de elektrolytische raffinage van koper. Behandeling van 1000 ton kopererts levert een kilogram tellurium op. Tellurium wordt voornamelijk geproduceerd in de Verenigde Staten, Peru, Japan en Canada.

De anode slib bevat seleniden en telluriden van edele metalen: M2Se of M2Te waarin: M = Cu, Ag of Au.
Bij temperaturen van 500 ° C wordt de anode slib geroosterd met natriumcarbonaat onder lucht. De metaalionen worden gereduceerd tot het metaal, terwijl het telluride wordt omgezet in natriumtelluriet:

  • M2Te + O2 + Na2CO3 → Na2TeO3 + 2 M + CO2

Tellurium kan worden uitgeloogd uit het mengsel met water en is normaal aanwezig als hydrotelluride HTeO3- in oplossing. Selenides worden eveneens gevormd tijdens dit proces, maar worden gescheiden met zwavelzuur. De hydrotelluride wordt omgezet in onoplosbare telluriumdioxide terwijl Selenides in oplossing blijven:

  • HTeO-3 + OH- + H2SO4 → TeO2 + SO2-4 + 2 H2O

De reductie tot het metaal gebeurt door elektrolyse of door de telluriumdioxide- zwaveldioxide reactie in zwavelzuur.

  • TeO2 + 2 SO2 + 2H2O → Te + SO2-4 + 4 H +

Commerciele tellurium wordt meestal verkocht als poeder, maar is ook leverbaar als platen, staven, stokken, of blokjes. Men verwacht een tekort aan tellurium in 2025.

Verbindingen

Telluur behoort tot dezelfde chemische groep als zuurstof, zwavel, selenium en polonium (De chalcogeen familie). Het vertoont de oxidatie toestanden -2, 2, 4 en 6, de 4 toestand komt het meest voor.

Tellurides

Door reductie van Telurium metaal ontstaan de telluriden en polytelluriden. De -2 oxidatietoestand bestaat in binaire verbindingen zoals zinktelluride (ZnTe), gevormd door verhitting van tellurium met zink. Ontleding van ZnTe met zoutzuur levert Waterstoftelluride (H2Te), een instabiele vorm van de andere chalcogeen hydriden, H2O, H2S en H2Se:

  • ZnTe + 2 HCl → ZnCl2 + H2TeH2

Halides

Oxidatietoestand 2 veroorzaakt de dihalogeniden, TeCl2, TeBr2 en TeI2.

  • Te + X2 + 2 X- → TeX2-4; Waarin X is Cl, Br of I.

Fluor vormt halogeniden met tellurium: Te2F4 en TeF6. In de +6 oxidatietoestand de -OTeF5 groep die optreedt in een aantal verbindingen zoals HOTeF5, B (OTeF5) 3, Xe (OteF5) 2, Te (OTeF5) 4 andTe (OTeF5) 6.

Toepassingen van tellurium

  • De grootste verbruiker van tellurium is de metallurgie, waar het wordt gebruikt in ijzer, koper en lood legeringen. Wanneer toegevoegd aan roestvrij staal en koper maakt het deze metalen beter machinaal bewerkbaar. In lood verbetert het de sterkte en duurzaamheid en verlaagt de corrosieve werking van zwavelzuur.
  • Tellurium wordt gebruikt in cadmium (CdTe) zonnepanelen. commerciële productie van CdTe zonnepanelen.
  • Gelegeerd met cadmium en kwik om cadmiumkwiktelluride te vormen, een infrarood gevoelig halfgeleidermateriaal.
  • Tellurium als tellurium suboxide wordt gebruikt in verschillende soorten herschrijfbare optische schijven, zoals herschrijfbare compact discs (CD-RW), RW Digital Video-schijven (DVD-RW) en herschrijfbare Blu-ray Discs.
  • Gebruikt om keramiek.te kleuren.
  • De sterke toename van de optische breking na toevoeging van seleniden en telluriden in glas wordt gebruikt bij de vervaardiging van glasvezels voor telecommunicatie. Deze infraroodglas worden veel gebruikt.
  • Mengsels van selenium en tellurium worden gebruikt met bariumperoxide als oxidator in de vertraging poeder van elektrische ontstekers.
  • Rubber kan gevulcaniseerd met tellurium in plaats van zwavel of seleen, waardoor een betere hittebestendigheid wordt bereikt.
  • Telluriet wordt gebruikt om de Corynebacterium diphtheriae, de verwekker van difterie, te identificeren.

Biologische rol van tellurium

Tellurium heeft geen bekende biologische functie. Organismen hebben een variabele tolerantie t.o.v telluurverbindingen. Veel cellen nemen telluriet op en reduceren het tot elementair tellurium dat zich ophoopt en een donkerkleuring van cellen veroorzaakt. Tellurium ophoping zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor toxische effecten.

Gezondheid en tellurium

Tellurium en zijn verbindingen zijn licht toxisch, hoewel acute vergiftiging zeldzaam is. Het is niet bewezen dat ze kankerverwekkend zijn. Mensen die lucht inademen met 0,01 mg/m3 tellurium, krijgen een "tellurium adem."Dit wordt veroorzaakt door tellurium dat in het lichaam wordt omgezet in Dimethyltelluride, (CH3) 2TE, een vluchtige stof met een sterke knoflook geur. De slechte adem kan weken aanhouden.

Lees verder

© 2015 - 2019 Custor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Periodiek systeem van elementenPeriodiek systeem van elementenDe essentie van het periodiek systeem is dat het op een overzichtelijke en functionele wijze alle elementen (atomen) omv…
Meitnerium: Het elementMeitnerium: Het elementMeitnerium is een scheikundig element met symbool Mt en atoomnummer 109. Het is een zeer radioactief synthetische elemen…
Copernicium: Het elementCopernicium: Het elementCopernicium is synthetisch gemaakt in 1996, door Peter Armbruster and Gottfried Münzenber (Gesellschaft fur Schwerionenf…
Periodiek systeem der elementen: TantaliumPeriodiek systeem der elementen: TantaliumHet periodiek systeem der elementen is een systeem waarin alle, tot nu toe bekende, atomen zijn gerangschikt. Het systee…
Livermore: Het elementLivermore: Het elementLivermorium is de synthetische superzware, niet in de natuur voorkomende, element met het symbool Lv en atoomnummer 116.…
Bronnen en referenties
  • http://education.jlab.org/itselemental/ele052.html
  • Nl wikipedia.org/wiki/ telluur
  • En wikipedia.org/wiki/ tellurium
  • http://www.visionair.nl/wetenschap/het-periodiek-systeem-waterstof-h-nr-1-van-118/
  • http://sciencenotes.org/?attachment_id=329
  • Afbeelding bron 1: Kushboy, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Tellurium: Het element"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Custor
Laatste update: 17-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Special: Metalloiden
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!