InfoNu.nl > Wetenschap > Scheikunde > Koolstofdatering

Koolstofdatering

Koolstofdatering Koolstofdatering is een methode waarmee de leeftijd van iets of iemand kan worden vastgesteld. Het wordt gebruikt om de te bepalen hoe oud fossielen zijn, hoe oud aardlagen zijn, hoe oud gevonden botten van dieren zijn enzovoorts. Hoe werkt dit en wat zijn problemen bij de methode?

Radioactieve koolstof

Koolstof is een element dat veel voorkomt in de atmosfeer, op aarde, in zeeën en in levende wezens. De atmosfeer bevat maar een klein beetje koolstof. Het bevat 78 procent stikstof, 21 procent zuurstof en een beetje koolstofdioxide. Er is ook een minimale hoeveelheid radioactieve koolstof (C14) te vinden in de atmosfeer, namelijk 0,0000765 procent. Deze radioactieve koolstof in de atmosfeer is de basis voor de koolstofdatering.

C14 is anders dan gewone koolstof. Het wordt gemaakt wanneer straling de atmosfeer raakt. Zonlicht raakt de atmosfeer en raakt daarmee ook stikstof. In het periodiek systeem liggen stikstof en koolstof naast elkaar. Zodra zonlicht tegen stikstof aan knalt, slaat het wat dingen er af en wordt het C14. Het ontstaan van C14 begint dus bij zonlicht. Er wordt jaarlijks ongeveer 10 kilo C14 geproduceerd. Dit wordt verspreid over de hele aarde en het gaat dan ook om zeer kleine hoeveelheden. Als we het bijvoorbeeld vergelijken met koolstof dan komt er slechts één atoom C14 voor op één triljoen koolstofatomen.

Verval

Het C14 is onstabiel. Het wil uit deze vorm en valt daardoor na verloop van tijd uit elkaar terug tot stikstof. Het duurt ongeveer 5730 jaar voordat de helft van C14 terug is vervallen tot stikstof. Vervolgens duurt het weer 5730 tot weer de helft van het restant is vervallen, dan weer 5730 jaar voor daar weer de helft van vervalt enzovoorts. De tijdsduur om de helft van de hoeveelheid te laten vervallen heet de halfwaardetijd.

Opname door planten en dieren

C14 zweeft rond in de atmosfeer net als gewone koolstof. Het hecht zich aan zuurstof en wordt koolstofdioxide. Planten ademen deze CO2 in en krijgen daarmee een klein beetje C14 binnen. Vervolgens eten dieren deze planten en krijgen ook deze C14 binnen. Omdat de atmosfeer 0,0000765 procent C14 bevat, wordt aangenomen dat de planten ook ongeveer die hoeveelheid bevatten.

Wanneer een plant of dier dood gaat, stopt het met eten en met ademen. Het stopt dus ook met het opnemen van C14. Alles wat het bevatte gaat vervallen. Verval was er ook al toen het nog leefde, moet toen werd het vervangen door nieuw materiaal.

De datering

Men vergelijkt dus de hoeveelheid C14 in de atmosfeer met die in een fossiel. Dan constateren ze bijvoorbeeld dat een fossiel nog maar de helft van de hoeveelheid C14 in de atmosfeer heeft. Conclusie is dat het dier rond de 5730 jaar oud is omdat de helft van de radioactieve koolstof ontbreekt en het ongeveer 5730 jaar duurt voordat de helft van C14 tot stikstof terug vervalt. Als er nog maar een kwart van C14 aanwezig is, dan wordt aangenomen dat het dier al 11.460 jaar dood is. Dit kan gemeten worden tot tien keer de halfwaardetijd. Vanaf dan is de hoeveelheid C14 te weinig om te kunnen meten.

Deze techniek is daarom niet bruikbaar voor het dateren van dieren of organismen die ouder dan 60.000 jaar zijn. Daarnaast kan de techniek niet gebruikt worden voor de datering van gesteente. Het kan alleen gebruikt worden voor organisch materiaal.

Onzekerheden van de koolstofdatering

Bij elke datering wordt een marge genomen omdat er een bepaalde onzekerheid is. Bij de koolstofdatering zijn dit de volgende:
  • Naarmate onderzocht materiaal ouder is, is er minder C14 aanwezig. Hierdoor kan minder nauwkeurig worden gemeten. De onzekerheid over de leeftijd van het materiaal wordt hierdoor groter.
  • Het materiaal mag niet besmet worden met nieuw C14. Als er bijvoorbeeld op een later tijdstip organismen die ook C14 bevatten nestelen in het oorspronkelijke materiaal, lijkt het materiaal jonger dan het eigenlijk is.
  • Waterplanten nemen minder C14 op dan andere planten. Dat komt omdat ze een deel van de koolstof opnemen in de vorm van opgeloste carbonaten. Dieren die deze waterplanten eten, kunnen daarom ook minder C14 bevatten. Deze dieren en planten lijken daardoor ouder dan ze in werkelijkheid zijn.
  • Het C14 gehalte in de atmosfeer is niet constant doordat de zonneactiviteit ook varieert. Het aanvangsgehalte in het materiaal is dan ook net constant en zorgt voor onnauwkeurigheid.
  • De productie van C14 is verstoord in de tweede helft van de 20e eeuw. Dit komt door kernproeven die een verhoging van C14 veroorzaken. Aan de andere kant veroorzaakt het verbranden van enorm veel fossiele brandstoffen er voor dat er meer CO2 wordt uitgestoten. Hierdoor verlaagt de hoeveelheid C14.

Lees verder

© 2012 - 2019 Bubo, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bemesting met stikstof door klaverBemesting met stikstof door klaverKlaver is een veelvoorkomend plantje dat vaak te vinden is in grasvelden. Velen weten niet dat klaver nog een belangrijk…
Periodiek systeem van elementenPeriodiek systeem van elementenDe essentie van het periodiek systeem is dat het op een overzichtelijke en functionele wijze alle elementen (atomen) omv…
Scheikunde - Mol berekenenScheikunde - Mol berekenenMol is een bekend begrip in het dagelijks gebruik van scheikunde. Voor veel mensen zijn dit zeer moeilijke opgaven om ui…
Mendelevium: Het elementMendelevium: Het elementMendelevium is een synthetisch element met chemisch symbool Md en atoomnummer 101. Een metalen radioactieve transuranic…
Betrouwbare datering van het grootste belangDe studie van de prehistorische mens is vanzelf sprekend voor een heel groot deel de studie van zijn fossiele overblijfs…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: ColiN00B, Pixabay
  • www.allaboutarchaeology.org
  • www.drdino.nl
  • www.kennislink.nl
  • Nl.wikipedia.org

Reageer op het artikel "Koolstofdatering"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Henk, 08-05-2016 21:13 #1
Koolstofdatering is NIET controversieel. Misschien bij mensen die de bijbelversie willen bewijzen. Koolstofdatering heeft een beperkte toepassing en er is sprake van een zeer bescheiden vervuiling (van c14) waar rekening mee wordt gehouden. Deze aspecten worden door de auteur gebruikt om met een heel ingewikkeld verhaal mensen te doen geloven

Ook kan de beginsituatie (c14) van de onderzochte materialen worden berekend en mocht er twijfel zijn dan wordt met andere dateringen bevestigd dat het klopt. Wat wil je nog meer!

Anderzijds meent de auteur een geloof en boek met pratende dieren, wetenschappelijke fouten, tegenstrijdigheden, moord, genocide en 'wonderen' te rechtvaardigen.

Jezus bestond al in tientallen andere religies en is niet meer dan PLAGIAAT. Google maar. Reactie infoteur, 11-05-2016
Ik dacht dat u niet verder zou reageren?
Uw heeft uw reactie bij het verkeerde artikel geplaatst. Het is hier niet van toepassing.

De andere dateringen lijden aan dezelfde euvels als koolstofdatering en zijn dus net zo onbetrouwbaar. Het valt me van u tegen dat u niet verder kijkt dan de cijfertjes die worden gepresenteerd (kijk ook eens naar de cijfers die niet openlijk worden gepresenteerd…).

Verder zie ik het nut niet van de rest van uw reactie. Ik heb al veel uitgelegd in reacties op anderen. Wat is dan nog uw vraag?

Infoteur: Bubo
Gepubliceerd: 26-01-2012
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Scheikunde
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 1
Schrijf mee!