InfoNu.nl > Wetenschap > Techniek > Eigenschappen en toepassingen van gietbrons

Eigenschappen en toepassingen van gietbrons

Brons is een kopertin legering (minimaal 4% tin). Naast tin kan er ook zink, lood, nikkel, ijzer, mangaan, aluminium en fosfor als legeringelement aan toegevoegd worden. Gietbrons dankt zijn bestaan vooral aan goede gietbaarheid, uitstekende verspaanbaarheid, goede corrosiebestendig en glijeigenschappen in glijlagers en slijtstrippen. Brons is te lassen en te solderen maar slecht te smeden. Het is het eerste metaal dat op grote schaal door de mensheid is toegepast en is te beschouwen als het begin van de civilisatie.

Invloed van de hoofd legeringselementen in kopertin legeringen

Invloed toevoeging tin:

  • Maakt brons harder en brosser, verhoogt daarmee de slijtvastheid.
  • Verhoogt toelaatbare vlaktedruk. maar is vanwege de brosheid minder goed bestand tegen stotende belasting.

Invloed toevoeging zink:

  • Maakt het brons minder hard en minder bros, daardoor neemt de slijtvastheid af.

Invloed toevoeging lood:

  • Maakt brons beter verspaanbaar door draaien en frezen.
  • Slijtvaster als lager, zelfs bij onvolkomen smering.
  • Verhoogt de toelaatbare glijsnelheid in glijlagers, de toelaatbare vlakte druk neemt vanwege het lood af.

Mechanische eigenschappen en chemische samenstelling van kopertin gietlegeringen volgens EN 1982

BenamingTreksterkte
min.
N/mm2
0,2 Strekgrens
min.
N/mm2
Rek
A%
Hardheid
HB
Cu%Sn%Zn%Pb%Ni%Al%Fe%
CuSn5
Zn5Pb5-C
(CC491K)
250110136584-864-64-64-62
max.
0,01
max.
0,3
max.
Cu Sn 7
Zn 4 Pb 7-C
(CC493K)
260120127082-856-82-55-82
max.
---0,01
max.
0,2
max.
CuSn10-C
(CC480K)
280160108088-909-11------2
max.
0,01
max.
0,2
max.
CuSn12-C
(CC483K)
28015059084-8811-13------2
max.
0,01
max.
0,2
max.
CuSn12
Ni2-C
(CC484K)
30018089584-8711-131,5-2,5---1,5-2,50,01
max.
0,2
max.
Cu Sn 11
Pb2-C
(CC482K)
280150590---10,5-12,50-20,7-2,5 2
max.
0,01
max.
0,2
max.
Cu Sn 14
(niet genormaliseerd)
24015039585-8713-15---------------
Cu Al 10
Fe 5 Ni 5-C
(CCG333)
6502801315076-83---------4-68,5-10,54-4,5
CuAl11
Fe6Ni6-C
(CC334G)
750380518572-78-----------4-7,510-124-7

Gebruikseigenschappen en toepassingsvoorbeelden van kopertin legeringen

LegeringEigenschappen en toepassingen
CuSn7zn4pb7-C
(CC493K)
Middelhard slijtvast materiaal voor de algemene machinebouw met goede lagereigenschappen en zeer geschikt voor glijlagers en lagerbussen bij matige tot middelbare belasting, Max. belasting tot 4000N/cm2. Goed bewerkbaar kortspanig metaal. Corrosiebestendig ook in zeewater. Zacht- en hardsoldeerbaar.
Cu Sn 10-C
(CC480K)
Taai brons. Corrosie en zeewaterbestendig. Voor afsluiters, kranen, kleppen, lageringen, pomphuizen en schoepen voor pompen en waterturbines.
Cu Sn 12-C
(CC483K)
Taai materiaal met goede slijtvastheid. Corrosie- en zeewaterbestendig. Toegepast als worm/ wormwiel
en belaste spindelmoeren. Geschikt voor onderdelen die aan vlaktedruk, stotende belasting en wrijvingslijtage onderhevig zijn. Grote cavitatie weerstand. Materiaal met uitstekende loopeigenschappen bij hoge (glij)snelheden. Max.belasting tot 8000 N/cm2.
CuSn 12 Pb en CuSn11Pb2-C worden t.o.v. CuSn12-C gekenmerkt door hun betere verspaanbaarheid en verbeterde loopeigenschappen.
Cu Sn 12 Ni2-C
(CC484K)
Als Cu Sn 12 echter beter bestand tegen statische en stotende belasting. Zeer hoge slijtweerstand, ook bij hoge glijsnelheid en grote vlaktedruk. Goed corrosie-, zeewater- en cavitatie bestendig. Matig verspaanbaar. Toegepast voor o.a. snellopende worm/wormwiel overbrenging.
Cu Sn5Zn5Pb5-C (CC491K)
Konstruktiemetaal, belangrijkste toepassing voor water- en stoomwerktuig onderdelen tot 255 ° C, pomphuizen en andere ingewikkelde dunwandige gietstukken. Draaiende onderdelen voor machines en apparaten. Wordt als lagermetaal tegenwoordig wel vervangen door CuSn7ZnPb en CuSn7Zn4Pb7-C.
Cu Al 10 Fe 5 Ni 5-C
(CCG333)
Schokbestendige legering met goede treksterkte bij redelijke taaiheid. Lange levensduur in koud en warm zeewater. Bestand tegen een zuur milieu. Voor gietstukken in de chemische industrie. Geschikt voor zwaar belaste tandwielen bij een goede smering. Toe te passen voor hogedrukonderdelen in de hydrauliek. Piek belasting tot 25000 N/cm2.
Cu Al 11 Fe 6 Ni 6-C
(CC334G)
Als CuAl10Ni/CuAl10Fe5Ni5-C, maar met een grotere slijtvastheid en extra weerstand tegen cavitatie.
Cu Sn 12 Pb/ Cu Sn 11 Pb 2-C
CC482K
Een taai lagermetaal, slijtvast en corrosiebestendig ook in zeewater. Eigenschappen als van CuSn12 / CuSn12-C, echter door loodtoeslag een betere verspaanbaarheid. Geschikt voor glijlagers met hoge piekbelasting en voor zwaarbelaste slijtstrippen.
© 2014 - 2019 Custor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zamak gietlegeringen, eigenschappen en toepassingenZamak gietlegeringen, eigenschappen en toepassingenHet honderd jaar geleden ontwikkelde zamak is een groep non-ferro zinklegeringen met als hoofdcomponent zink, daarnaast…
Messing gietlegeringenMessing gietlegeringenDe toepassing van koperzink gietlegeringen is gebaseerd op combineren van mechanische- en fysische eigenschappen met het…
Goud verkopen. Hoeveel is uw goud waard?Goud verkopen. Hoeveel is uw goud waard?Goud verkopen, hoe weet u hoeveel uw goud waard is? Goudkopers willen graag winst maken, dus het is belangrijk dat u zel…
Bestek mooi houdenBestek mooi houdenNatuurlijk kun je bestek in de vaatwasser doen en er verder niet naar omkijken. Maar wil je je lepels, vorken en messen…
Goud - Herkomst & Goudgehalte (Karaat)Goud - Herkomst & Goudgehalte (Karaat)Goud is een edelmetaal dat ontstaat uit vloeibaar magma en is één van de bodemschatten. Goud kan als stofgoud, goudklomp…
Bronnen en referenties
  • www.kupferinstitut.de‎
  • Hamel metaal B.V. E-mail: info@hamel.nl Internet: www.hamel.nl
  • http://www.maatmetaal.nl/files/eigenschappen_brons.pdf
  • http://www.bronze-castings-fittings.com/casting-foundry-india/
  • Bronze-casting-foundry/bronze-casting-foundry.htm
  • http://www.schreier-metall.de/de/lief_04.html
  • MSU Metallschmelzwerk Ulm; E-Mail msupost@msu-ulm.com; Internet www.msu-ulm.com

Reageer op het artikel "Eigenschappen en toepassingen van gietbrons"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Custor
Laatste update: 07-02-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Techniek
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!