InfoNu.nl > Wetenschap > Natuurverschijnselen > Vuurtornado, vuurkolk, firenado of vuurduivel

Vuurtornado, vuurkolk, firenado of vuurduivel

Vuurtornado, vuurkolk, firenado of vuurduivel Foto's van vuurtornado's zijn indrukwekkend en bij bewegende beelden blijf je kijken naar het omhoog kronkelende vuur. De vuurtornado wordt niet voor niets ook wel vuurduivel genoemd. Hij intrigeert en is tegelijk angstaanjagend. Het vuurfenomeen doet zich vooral voor bij bosbranden, maar als een aantal factoren samenkomen met vuur kan er een vuurtornado of vuurhoos ontstaan die zich ook nog eens door harde wind razendsnel kan verplaatsen. Het is een nachtmerrie voor brandweerlieden, om nog maar te zwijgen over de mensen die huis en haard verloren als gevolg van de vuurduivel.

Vuur dat zich gedraagt als een hoos


Dit is een vuurtornado

Een vuurtornado is een meteorologisch fenomeen dat meestal op het platteland voorkomt. Het is een verticale opstijgende wervelwind, maar dan niet alleen met wind maar ook met vuur. Het is als het ware een verticaal brandende draaikolk, een rondtollende zuil van vuur. Net als tornado’s kunnen vuurtornado's enorme snelheden ontwikkelen.

Vuurtornado of firenado

De vuurtornado staat op verschillende manieren bekend. De meest gebruikte begrippen zijn vuurkolk en vuurtornado en in het Engels firenado. Een vuurtornado wordt ook wel vuurhoos, vuurwerveling, vuurkolk, vuurtwister, pyrotornado en vuurduivel genoemd. De Engelse begrippen zijn firenado, fire swirl of fire twister.

Zo ontstaat een vuurtornado

Het begint allemaal met een werveling van rook en wind. Een vuurtornado kan ontstaan als droge, warme lucht een vuur aanwakkert. Er ontstaat door het vuur een snel stijgende lucht die luchtstromen aantrekt. Die luchtstromen verstrengelen en rekken door de hitte verticaal uit. De lange verschijningsvorm met een kern van vuur is de vuurtornado.

Bosbrand / Bron: U.S. Fish and Wildlife Service, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bosbrand / Bron: U.S. Fish and Wildlife Service, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Vuurkolk
De begrippen vuurkolk en vuurtornado worden wel door elkaar gebruikt, maar ze staan eigenlijk voor twee verschillende fenomenen. Onder de juiste condities (vuur, droge lucht, wind) kan in luttele seconden een vuurkolk ontstaan. De vuurkolk heeft meestal een zwakke windkracht en wordt doorgaans niet hoger dan 45 meter en kan een paar meter breed zijn. Ze ontstaan veelal tijdens bosbranden en bestaan meestal slechts enkele minuten. De vuurkolken of vuurwervelingen kunnen aan de basis staan van een vuurtornado: een vuurtornado kan uit een vuurkolk ontwikkelen.

Vuurtornado

Vuurtornado’s zijn groter en intenser dan vuurkolken. Als de werveling van de vuurkolk uitbreidt en er een draaikolk ontstaat die gassen, as, stof en brandende restanten van huizen of bomen opzuigt, ontstaat er een vuurtornado, die uit een brandende kern en draaiende luchtzakken bestaat. De temperatuur kan oplopen tot meer dan 1000°C, veel hoger dan bij een gewone brand. Een vuurtornado kan tientallen minuten aanhouden en een kilometer of meer hoog worden. De kracht van de werveling kan groter zijn dan windkracht 12. Bij die windkracht is de windsnelheid groter dan 117 km per uur. Bij een vuurtornado kan dat oplopen tot 160 km per uur en meer.

Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)Bron: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Het gevaar van een vuurtornado

Een vuurtornado is erg gevaarlijk omdat hij supersnel beweegt en heel heet is. Een vuurtornado kan ook supersnel branden op een andere plek doen opvlammen, door het brandende materiaal dat ze meeneemt en verplaatst.

Voorbeelden van vuurkolken en vuurtornado

Regelmatig komen vuurtornado’s in het nieuws. Zo werd Californië in 2018 getroffen door enorme bosbranden waar ook vuurkolken en vuurtornado’s werden gesignaleerd. Op 1 januari 2019 ontstonden vuurkolken bij het vreugdevuur op het strand bij Den Haag.

Californië bosbranden

Californië werd in 2018 getroffen door desastreuze bosbranden. Enorme gebieden werden in de as gelegd en meer dan 1000 woningen werden verwoest. Tijdens die bosbranden ontstonden regelmatig vuurtornado’s door de aanwakkerende wind die gloeiende wervelstormen deed ontstaan. Het ging in Californië om uitzonderlijk sterke vuurtornado's.

Scheveningen vreugdevuur

Het vreugdevuur op het strand in Den Haag liet na het ontsteken tijdens de jaarwisseling van 2018 – 2019 vuurkolken zien. Scheveningen-dorp en Duindorp houden jaarlijks een wedstrijd wie de hoogste brandstapel in vuur en vlam weet te zetten. Voor de bouw van de te branden stapel worden pallets gestapeld. De harde wind liet vuurregens ontstaan die de straten van Scheveningen in waaiden en tenslotte ontstonden er vuurkolken en vuurtornado's. De brandstapels veroorzaakten een grote zuil van extreme hitte. Die hete lucht ging omhoog en de straffe westenwind verplaatste af en toe de brandende kolommen. De verplaatsingen veroorzaakten extra turbulentie, waardoor meer wervelingen ontstonden met vuurtornado’s tot gevolg.

De vreugdevuren tijdens de jaarwisseling op het Noorderstrand bij Scheveningen zijn erkend nationaal erfgoed. Sinds 2014 staan ze op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland. De vreugdevuren op het strand bestaan sinds de jaren negentig.

Klimaatverandering en vuurduivel

Het kan heel goed zijn dat er vaker vuurkolken en vuurtornado's gaan ontstaan door klimaatverandering. Het veranderende weer als gevolg van de klimaatverandering, met perioden van grote droogte, veroorzaken langere bosbrand-seizoenen. In grote bosbranden kunnen zich dan weer vuurkolken en vuurtornado’s ontwikkelen.

Vuurtornado

Legenda
A. Californië - najaar 2018
B. Scheveningen - 1 januari 2019

Lees verder

© 2019 Piejet, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het vreugdevuur: traditie van Scheveningen en van DuindorpHet vreugdevuur: traditie van Scheveningen en van DuindorpVreugdevuren zijn van alle tijden en nog steeds heel actueel te noemen. Nederland kent diverse vreugdevuren, maar de mee…
Zandsculpturen: Van eeuwenoude ambacht tot hedendaagse kunstZandsculpturen: Van eeuwenoude ambacht tot hedendaagse kunstZandsculpturen zijn meters grote zandkastelen. Deze imposante kustwerken van zand worden gemaakt van speciaal rivierzand…
Het palmares van Peter SaganHet palmares van Peter SaganPeter Sagan is het wielertalent van de jongste jaren. Voor het echte rondewerk is de Slovaak te zwaar gebouwd, maar op h…
Wijn uit Californië - fris, fruitig en voordeligWijn uit Californië - fris, fruitig en voordeligDe Amerikaanse staat Californië is een van de beroemdste wijngebieden ter wereld. De wijnen uit deze wijnstreek staan be…
Het ongeluk van Raard op Nieuwjaarsmorgen 2013Het ongeluk van Raard op Nieuwjaarsmorgen 2013Het dorpje Raard in Friesland werd op Nieuwjaarsmorgen van 2013 wreed opgeschrikt tijdens de feestvreugde rond het nieuw…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: U.S. Fish And Wildlife Service, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • https://www.businessinsider.nl/scheveningen-jaarwisseling-vonkregen/ Geraadpleegd op 18 januari 2019
  • https://www.zozitdat.nl/2012/09/18/vuurkolk/ Geraadpleegd op 18 januari 2019
  • https://www.nationalgeographic.nl/wetenschap/2018/12/vreemde-vuurtornado-meteorologisch-raadsel Geraadpleegd op 18 januari 2019
  • https://www.knack.be/nieuws/wetenschap/unieke-vuurtornado-in-hongarije/article-normal-21570.html Geraadpleegd op 18 januari 2019
  • https://nl.ripleybelieves.com/what-is-fire-tornado-10591 Geraadpleegd op 18 januari 2019
  • https://en.oxforddictionaries.com/definition/firenado Geraadpleegd op 18 januari 2019
  • Afbeelding bron 1: U.S. Fish and Wildlife Service, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Publiek domein, Wikimedia Commons (PD)

Reageer op het artikel "Vuurtornado, vuurkolk, firenado of vuurduivel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Piejet
Gepubliceerd: 29-01-2019
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Natuurverschijnselen
Special: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 9
Schrijf mee!