InfoNu.nl > Wetenschap > Techniek > De hardheidsschaal van Mohs

De hardheidsschaal van Mohs

De hardheidsschaal van Mohs We vergelijken de hardheid van vaste stoffen door met de ene stof op de andere te krassen. Hierop is de hardheidsschaal van Mohs gebaseerd. Friederich Mohs (29 januari 1773 - 29 september 1839) stelde in 1812 een reeks op van tien mineralen met oplopende hardheid. Ieder mineraal in de hardheidsschaal heeft een naam en een nummer. Mineraal met hardheid 1 is het zachtst en mineraal met hardheid 10 het hardst. Een materiaal met een hoger nummer kan krassen maken in een materiaal met een lager nummer.

Het begrip hardheid

De hardheid van een materiaal is de weerstand die dit materiaal biedt tegen blijvende vervorming. De hardheidsschaal van Mohs is een schaal van 1 tot 10, die de relatieve hardheid van een mineraal aangeeft, d.w.z. de hardheid t.o.v. van de hardste mineraal diamant. De meting wordt verricht met een sclerometer.

Mohs' hardheidschaal in de Mineralogy & Gemmology

Gemmology of edelsteenkunde is de leer van de edelstenen en halfedelstenen, een geowetenschap, een afdeling van de mineralogie. Een snelle eenvoudige hardheidstest in het veld is handig voor mineralogen. Hoewel voor toepassing op edelstenen eigenlijk te destructief is, wordt Mohs hardheidstest wel gebruikt op ruwe edelsteen.

Sclerometer

Sclerometer volgens afbeelding 2 (Grieks skleros betekent "hard") is het instrument waarmee de mineraloloog de hardheid van materialen kan meten volgens de hardheidsschaal van Mohs. Met het toestel wordt een steeds grotere druk via een diamanten punt op het te testen oppervlak uitgeoefend. De druk waarbij er een kras ontstaat, is evenredig met de hardheid.
De eenvoudigste Mohs hardheidsmeter is een setje speciale "kraspennen". Men begint met de pen met de laagste nummer (zachtste punt) en steeds een punt hoger (harder) totdat een kras ontstaat, dat is dan de hardheid van het mineraal.

Overzicht hardheid van mineralen op bases van hardheidsschaal Mohs

Hardheid Mohs Standaard mineraal volgens afbeelding 1VoorbeeldBewerking en toelichtingBenadering
hardheid Brinel
1TalkChinese en Braziliaanse speksteenEen steen met hardheid 1 maakt op papier een streep. Zachtste mineraal is met elk ander materiaal krasbaar3
2GipsZimbabweze en Keniaanse speksteen Bij hardheid tot 2,5 maakt de vingernagel een kras op het mineraal. Tot en met hardheid 2 is het mineraal te bewerken met beitel en vijl 12
3CalcietKalksteen, opaal, marmer, mergelEen koperen munt krast op steen met hardheid tot 3,5. De steen kan bewerkt worden met mes, vijl en beitel 53
4FluorietKalksteen, opaal, serpentijn, kobalt, marmerGlas of een spijker krast in steen tot hardheid 5,5. Vanaf hardheid 3 t/m 5 is steen bewerkbaar met gehard staal64
5Apatiet (tandglazuur, hardste stof in ons lichaam)Kalksteen, opaal, serpentijn Glas of een spijker krast in steen tot hardheid 5,5. Vanaf hardheid 3 t/m 5 is steen bewerkbaar met gehard staal137
6Orthoklaas(soort veldspaat) Jade, graniet, basalt, arduin Het mineraal is met mes of vijl nauwelijks te krassen. Voor een mineraal met hardheid 5 t/m 6,5 is hardmetaal nodig 147
7Kwarts (bergkristal)Jade, graniet, lepidoliet, sodalietHardheid 7 zijn half edelstenen, te bewerken met hardmetaal, de half edelsteen krast glas, staal, koper 178
8TopaasVerdietTopaas krast kwarts. Mineralen met hardheid hoger dan 7 noemt men edelstenen304
9KorundBekend als variateiten van saffier en robijnMet korund kan men op kwarts krassen 667
10DiamantDiamantenAlleen met diamant te bewerken1500

Ter oriëntatie de Mohs hardheid van enkele bekende materialen

MateriaalAluminiumZwavelHoutGoudZilverKoperIJzerZink
oxide
NikkelMenselijke tandenAluminium-
oxide
Mohs
hardheid
2,51,5-2,52-32,5-32,5-32,5-34-54,5 558,5-9
© 2014 - 2018 Custor, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hardmetaal(widia): Eigenschappen en toepassingenHardmetaal(widia): Eigenschappen en toepassingenHardmetaal bestaat voor circa driekwart uit carbiden en voor een kwart uit een matrix van meestal kobalt. Hardheid en sl…
De diamant, koning der edelstenenDe diamant, koning der edelstenenDe diamant met zijn verblindende, nooit tanende schoonheid en zijn eeuwigdurende waarde behoort tot de meest bekende, me…
De 4 C's van diamantDe 4 C's van diamantOm de kwaliteit van een diamant te bepalen maakt men gebruik van de 4 C's van diamant: Carat, Colour, Clarity en Cut. De…
Welke bodemschatten bevat onze aardeOnze aarde bevat allerlei bodemschatten. In de diepte, in de aardkorsten, vinden we veel mineralen, ertsen, aardolie, aa…
Goud en diamanten verkopen, hoe zit dat?Als je geld nodig hebt dan kun je goud verkopen. Gouden sieraden bevatten vaak echt goud en zijn soms veel geld waard. O…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Josef Kriehuber, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • http://andy321.proboards.com/thread/62933/identifying-rocks
  • http://www.aliexpress.com/popular/pencil-hardness-test.html
  • http://24carat.co.uk/hardnessmohsscaleframe.html
  • http://constanceinthegiantjewelrybox.com/

Reageer op het artikel "De hardheidsschaal van Mohs"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Custor
Laatste update: 31-01-2017
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Techniek
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!