InfoNu.nl > Wetenschap > Recht en wet > Erfenissen: wie erft niet?

Erfenissen: wie erft niet?

Erfenissen: wie erft niet? Bij overlijden van de erflater valt de erfenis 'open.' Volgens de wettelijke regeling of bij aanwezigheid van een testament wordt een erfenis dan uiteindelijk verdeeld. Maar wie erft er uiteindelijk niet uit een opengevallen erfenis?

Wie erft niet?

  • De wetgever is heel absoluut over wie er erven als er geen testament of laatste wilsbeschikking door de erflater is achter gelaten.
  • Maar ook een erflater kan door een testament bepalen dat er mensen zijn, die normaal gesproken erfgenamen zouden zijn, dat zij niet zullen erven. Dat heet de testeer-vrijheid van de erflater.
  • Sommige erfgenamen wensen om hun moverende redenen niet te erven.
  • Verder staat de wet onder bepaalde omstandigheden niet toe dat mensen die anders erfgenaam waren zullen erven, omdat ze door bepaalde (crimenele) handelingen dit recht verbeurd hebben.

Het Nederlandse erfrecht

Het Nederlandse erfrecht wordt uit en te na geregeld in Boek 4 B.W, titel 1-8.
  • Deze regeling omvat de wettelijke regeling die geldt als er geen testament is gemaakt (erfopvolging bij versterf)
  • en de afdelingen met betrekking tot het gemaakte testament van de erflater (testamentair erfrecht.)

Definities of omschrijvingen:

Erfenis: het geheel van rechten en verplichtingen dat door overlijden van de eigenaar over moet gaan op personen die daar van rechtswege of door middel van een testament recht op hebben.
Erfgenaam: verkrijger onder algemene titel van een erfenis, die in vermogensrechtelijke zin de persoon van de overleden erflater voortzet.
Erflater: het overleden rechtssubject van rechten en verplichtingen, wiens rechten en verplichtingen over zullen worden gebracht op de personen die vanwege zijn of haar dood in diens plaats treden.
Legitimaris: degene die recht heeft op een in de wet bepaald deel van de nalatenschap, de zogenaamde legitieme portie. De kinderen van de erflater zijn de belangrijkste groep legitimarissen.

Wie erft er niet?

Iemand die onwaardig is om te erven.
  • Onwaardigheid wordt in artikel 3-4 Boek 4 B.W. bepaald.
  • Onwaardigheid bestaat van rechtswege onder de omstandigheden zoals in artikel 3-4 Boek 4 B.W. genoemd.
  • Onwaardigheid hoeft niet worden bewezen of ingeroepen als men heeft gedaan wat in die artikelen 3-4 voorkomt: veroordeeld zijn tot moord op de erflater, of poging tot moord op de erflater e.d., zware laster plegen t.a.v. de erflater, chantage op de erflater, dwang t.a.v. de manier van testamenteren op de erflater, verduistering, vernietiging of vervalsing van het testament.
  • Overigens vervalt onwaardigheid, wanneer de erflater de onwaardige op ondubbelzinnige wijze zijn gedraging heeft vergeven.

Iemand die is onterfd

  • De erflater kan bij testament bepalen dat een erfgenaam wordt onterfd.
  • De onterving heeft tot gevolg bij erfgenamen zoals kinderen dat het kind in kwestie legitimaris wordt: d.w.z. het kind heeft nog wel recht op een legitime portie.
  • De legitime portie kan alleen bestaan uit een geldvordering, er is dan geen sprake van goederen vererving.
  • Behalve door interventie van de andere kinderen kan niemand iets doen tegen de onterving.

Iemand die van erfrecht is vervallen

  • Iemands erfrecht kan zijn vervallen als hij of zij een bepaalde last of voorwaarde niet heeft uitgevoerd. Deze persoon is dan geen erfgenaam meer.
  • De erfgenaam of legataris op wie de last rust verkreeg zijn erfrechtelijke status onder de ontbindende voorwaarde dat de last niet wordt uitgevoerd.
  • De rechter dient het erfgenaamschap of de legataris van het recht wegens niet uitvoering van de last vervallen te verklaren.

Iemand die eerder dan de erflater of gelijktijdig met de erflater is overleden.

  • Het adagium geldt dat iemand moet bestaan om te erven.
  • Ten aanzien van het ongeboren kind van de erflater geldt dat het kind erfgenaam wordt op het moment dat het levend wordt geboren. Wordt het dood geboren dan wordt het beschouwd nooit te hebben bestaan.
  • Bij een gezamenlijk overlijden kan deze regel problemen geven: het is de erfgenamen van de verschillende kanten er dan aan gelegen om te bewijzen dat de ene persoon later stierf dan de andere om zo erfgenaam te worden. Bijvoorbeeld als iemand vooroverlijdt op zijn of haar partner en beide hebben geen kinderen: dan is het voor de familie van beide kanten van belang wie het laatste stierf en derhalve erfde.

Iemand die de erfenis verwerpt

  • Verwerpen van de erfenis is de enige van de vier voorwaarden om niet te erven die voortkomt uit relatieve vrijwilligheid van de erfgenaam.
  • Als de nalatenschap negatief is, dus als er meer schulden zijn dan goederen, doet men er goed aan om de erfenis te verwerpen. Zo niet dan moet men de schulden van de erflater gaan betalen. (De erfgenaam volgt namelijk als het ware de erflater op in zijn vermogenssituatie.)
  • Door de verwerping wordt men door terugwerkende kracht tot het moment van overlijden van de erflater geen erfgenaam.
  • Men kan ook verwerpen wegens andere motieven, bijvoorbeeld bevoordeling van de kinderen want als u verwerpt komen uw kinderen voor u in de plaats. In sommige gevallen kan dat fiscaal- en vermogensrechtelijk aantrekkelijk zijn. Let u er wel op dat u goed beseft wat u doet als u een erfenis verwerpt. Na eenmaal een erfenis te hebben verworpen betekent dat u zelden of nooit uw erfenis-portie terug krijgt.

Plaatsvervulling

In de bovenstaande gevallen vindt er plaatsvervulling plaats. Plaatsvervulling betekent in het algemeen dat de kinderen van een niet-ervende 'erfgenaam' diens plaats innemen t.a.v. de nalatenschap. De kinderen erven dan gezamenlijk wat de oorspronkelijke erfgenaam alleen zou hebben geërfd.

Lees verder

© 2011 - 2017 Hermesse, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is bij overlijden de legitieme portieWat is bij overlijden de legitieme portieWat is bij een overlijden en successie de legitieme portie en wie hebben daar recht op? Wat gebeurt er bij het onterven…
Van wie krijg ik een erfenis?Van wie krijg ik een erfenis?Ook geld nodig, dan kan een erfenis helpen. Van wie kunt u erven, hoe is dat wettelijk geregeld, wat zijn uw rechten? U…
Kind onterven zonder testament, notaris, kan dat?Kind onterven zonder testament, notaris, kan dat?Een kind onterven of uw kinderen onterven? Met een testament of zonder notaris? Via de onterving clausule kunt u iederee…
Erfenissen: om te erven moet je bestaanErfenissen: om te erven moet je bestaanIn het erfrecht wordt de eis van 'het bestaan' gesteld. Wat zegt het wetboek hier allemaal over? Wanneer bestaat iemand…
Erfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeelErfenis, de legitieme portie of het wettelijke erfdeelDe legitieme portie is niet hetzelfde als kindsdeel. Sommige mensen zijn zo teleurgesteld in hun erfgenamen, dat ze hen…
Bronnen en referenties
  • http://wetboek.net/20110501/BW4/1.html?n=1
  • http://www.encyclo.nl/lokaal/10253
  • http://www.encyclo.nl/lokaal/10474
  • Prof.mr.M.J.A.van Mourik, Monografieën Privaatrecht: Erfrecht. Kluwer Deventer 2006

Reageer op het artikel "Erfenissen: wie erft niet?"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Karin, 11-11-2012 22:32 #1
Hallo, Samen met mijn broer en zussen ben ik erfgenaam van mijn oma (mijn vader is een aantal jaren geleden al overleden. Nu wil mijn zus, die is aangewezen voor de verdeling, ook onze halfbroer en-zus een gelijk deel geven. Ik ben het daar niet mee eens maar ik ben bang dat ik weinig heb in te brengen omdat de anderen wel akkoord zijn. Het enige dat ze met mijn oma waren, was dat ze haar oma noemden en elk jaar met verjaardag en kerst een enveloppe met geld kregen, wat mijn zus overigens zelf had bepaald voor mijn oma omdat zij mijn oma's belangen behartigde. Reactie infoteur, 17-11-2012
Hallo Karin,
Je verhaal is op een paar punten niet zo helder.
Ik denk dat het hier niet gaat om de verdeling van geld en dergelijke ingeval van je oma maar eerder om goederen, omdat je schrijft dat je zus is aangewezen om alles te verdelen.
Als het om vermogensgoederen (geld, huis etc) betreft vindt de verdeling plaats via een notaris als je oma een testament heeft geschreven. Als je oma de verdeling in het testament heeft bepaald zal de notaris die instructies zo veel mogelijk uitvoeren. Daar heeft je zus verder niet veel over te zeggen.
Als het gaat om verdeling van de dingen in je oma's huis: het is eerlijk gezegd je oma, de erflater, die bepaalt wie er van haar erft. Als ze daar verder je halfbroer en zus niet heeft genoemd en ze erfrechtelijk ook geen 'lijntje' met haar hebben dan zou je kunnen argumenteren dat ze niet zouden moeten erven ook al wil je zus dat nog zo graag. Niet je zus bepaalt wie er van je oma erft, maar je oma zelf.
Misschien is het goed om de situatie aan een notaris uit te leggen en hem advies te vragen, als je oma nog niet is overleden. Daar zijn kosten aan verbonden, maar je kunt maar beter weten waar je aan toe bent.
Succes,
Hermesse

Infoteur: Hermesse
Laatste update: 19-07-2011
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Recht en wet
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 1
Schrijf mee!