InfoNu.nl > Wetenschap > Sterrenkunde > Vallende sterren in december: de Geminiden-meteorenzwerm

Vallende sterren in december: de Geminiden-meteorenzwerm

Vallende sterren in december: de Geminiden-meteorenzwerm De Geminiden-meteorenzwerm is waarneembaar aan de sterrenhemel van 7 tot 16 december. De Geminiden worden veroorzaakt door stofdeeltjes die afkomstig zijn van de planetoïde 3200 Phaethon, die als een uitgedoofde komeet beschouwd wordt. Op 14 december bereikt de zeer actieve Geminiden-zwerm zijn maximum. Op dat ogenblik kan je met het blote oog gemiddeld 50 vallende sterren per uur waarnemen, tot een maximum van 120. De meteoren kenmerken zich door hun geligheid en helderheid. De radiant van de zwerm ligt in het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini). Andere bekende zwermen in de tweede helft van het kalenderjaar zijn de Perseïden (augustus), Orioniden (oktober), Draconiden (oktober) en Leoniden (november).

Wat is de Geminiden-meteorenzwerm?

De Geminiden-meteorenzwerm is een achtergebleven resultaat van de planetoïde 3200 Phaethon (uitgedoofde komeet). De planetoïde 3200 Phaethon laat tijdens zijn reis rond de zon heel wat stof en grijs achter. Het zijn deze stofdeeltjes die de aarde tegenkomt in haar eigen baan rond de zon. De ontmoeting van de aarde met de stofdeeltjes zorgt voor een prachtige sterrenregen. Dit zijn korte lichtsporen, ook wel vallende sterren genoemd, die bij een donkere hemel heel mooi te zien zijn. De Geminiden-meteorenzwerm is één van de mooiste van het jaar. Ze zijn zelfs talrijker dan de beroemde Perseïden-zwerm in augustus. De meteoren kenmerken zich door hun gelige kleur en relatief grote helderheid. De Geminiden-zwerm is minder bekend bij het grote publiek omdat de aarde in de winter de zwerm ontmoet. In augustus (Perseïden) is het nu eenmaal aangenamer om vallende sterren te kijken dan in december als de Geminiden te zien zijn.

Bron: NASA, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: NASA, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Hoe ontstaat een sterrenregen?

Lichtsporen die ontstaan door de ontmoeting van de aarde met de Geminiden-stofwolk, zijn het gevolg van de zeer hoge snelheid waarmee stofdeeltjes op de atmosfeer van de aarde inslaan. De snelheid van de Geminiden-meteoren is trager dan bij andere meteoren. De deeltjes vallen met een snelheid van 35 kilometer per seconde (126.000 kilometer per uur) onze dampkring binnen, waarna ze verbranden. Het is deze verbranding die aan de donkere hemel een lichte streep vertoont. Het fenomeen wordt ook wel een vallende ster genoemd.

Wat is er te zien bij een Geminiden-meteorenzwerm en wanneer?

De maand december is net als de maanden augustus (Perseïden), oktober (Orioniden-Draconiden) en november (Leoniden) een goede maand om vallende sterren te spotten. De zichtbaarheid van de Geminiden-zwerm is het grootst rond 14 december. Het is immers rond deze dag dat de meteorenzwerm haar hoogtepunt bereikt. De invalshoek waarmee de stofdeeltjes in de dampkring binnenvallen is dan op zijn hoogste punt, waardoor er een maximaal aantal zichtbare verbrandingen zijn. Het is mogelijk om 50 vallende sterren per uur te zien. Zowel zeven dagen vóór als twee dagen na de nacht van 14 december zijn er nog meer vallende sterren dan normaal waar te nemen. De kans op een prachtige sterrenregen van gemiddeld 50 meteoren, tot een maximum van 120 meteoren, is dus heel groot rond 14 december.

Hoe kan je vallende sterren spotten?

Om vallende sterren te spotten heb je geen verrekijker of telescoop nodig. Het volstaat om met het blote oog minstens vijftien minuten te kijken naar eender welke plaats aan de sterrenhemel. Rond 14 december zou je bij heldere hemel gemiddeld een 50-tal vallende sterren per uur moeten waarnemen. Zorg tijdens het spotten van de Geminiden-zwerm voor warme kledij, een sjaal en een muts. In december is de kans groot dat het bij heldere sterrenhemel koud is.

Andere bekende meteorenzwermen

Veel zwermen worden genoemd naar het sterrenbeeld waar hun radiant zich in bevindt. Wanneer je naar een meteorenzwerm kijkt, dan lijken alle meteoren uit één punt te komen. Dit punt wordt de radiant genoemd. De plaats van de radiant wordt bepaald door de richting waaronder de meteoroïden de aardatmosfeer raken. Andere bekende meteorenzwermen zijn:

MeteorenzwermTijd van verschijningRadiant in sterrenbeeldAfkomstige komeet
Leoniden17 en 18 novemberLeoKomeet van Tempel-Tuttle
Perseïden12 en 13 augustusPerseusKomeet van Swift-Tuttle
Orioniden21 en 22 oktoberOrionKomeet van Halley
Draconiden 8 en 9 oktoberDraco (Draak)Komeet van Giacobini-Zinner

Topnachten voor sterrenkundigen en sterrenliefhebbers

Voor fanatieke sterrenkijkers zijn sterrenregens een ware streling voor het oog. Anderen vinden astronomie niet interessant en kennen zelfs de beste periodes - om vallende sterren te spotten - totaal niet. De Geminiden-zwerm is het best zichtbaar op donkere plaatsen buiten de stad. Door het feit dat het eerder trage en heldere meteoren zijn, kan je ze goed waarnemen. De sterrenwachten van België en Nederland volgen elk jaar de Geminiden-meteorenzwerm nauw op. De meteoren lijken te komen vanuit het sterrenbeeld Gemini (Tweelingen), vandaar de naam Geminiden.

Lees verder

© 2015 - 2018 Auteurjr, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Vallende sterrenregen (meteorenzwerm)Vallende sterren. Wie heeft er als kind niet een keer een wens gedaan als hij dit magische schouwspel aan de inktzwarte…
Vallende sterren: de Aurigiden-meteorenzwerm in septemberVallende sterren: de Aurigiden-meteorenzwerm in septemberDe groep van de Aurigiden-meteoren vertoont zich tussen 25 augustus en 8 september. De zwerm bereikt elk jaar zijn maxim…
Alles over sterrenregens (Perseïden)"Kijk mam! Een vallende ster!" Is een opmerking die ouders vaak horen wanneer zij met kinderen op vakantie zijn. Dit kom…
Meteoroïde - Vallende sterren boven de WaddeneilandenMeteoroïde - Vallende sterren boven de WaddeneilandenEen schicht aan de hemel is vaak een meteoor die door de dampkring schiet. Dat wordt een vallende ster genoemd, terwijl…
Vallende sterren, Meteoroiden, Meteoren en MeteorietenMeteoroïden, meteoren en meteorieten zijn eigenlijk drie verschillende namen voor hetzelfde object. In de volksmond word…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: AdinaVoicu, Pixabay
  • Wikipedia, https://nl.wikipedia.org/wiki/Geminiden, 13 augustus 2015
  • Wikipedia, https://nl.wikipedia.org/wiki/Meteorenzwerm, 13 augustus 2015
  • Astrolab.be, http://www.astrolab.be/avk/waarnemen/meteoorzwermen/meteoorzwermen.html, 13 augustus 2015
  • Spacepage.be, http://www.spacepage.be/nieuws/waarnemen-hemelverschijnselen/wat-valt-er-aan-de-sterrenhemel-te-zien-in-december-2014, 13 augustus 2015
  • Afbeelding bron 1: NASA, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Vallende sterren in december: de Geminiden-meteorenzwerm"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Auteurjr
Gepubliceerd: 14-08-2015
Rubriek: Wetenschap
Subrubriek: Sterrenkunde
Special: Meteorenzwermen
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!